Waarom steeds meer vrouwen kiezen voor een borstamputatie

Naar aanleiding van Angelina Jolie's getuigenis over haar preventieve, dubbele mastectomie blikken we even terug op recente berichten over het groeiend aantal vrouwen dat kiest voor een amputie in de strijd tegen borstkanker. Ook in ons land wordt de laatste jaren steeds vaker geopteerd voor het preventief verwijderen van borsten.

"Toen ik wist wat mijn situatie was, heb ik beslist mijn voorzorgen te nemen en de risico's zoveel mogelijk te beperken door een dubbele preventieve borstamputatie te ondergaan", scheef Angelina Jolie in een essay in de New York Times.

In de Verenigde Staten zagen experten het aantal vrouwen dat preventief en invasief laat ingrijpen uit vrees voor borstkanker de voorbije vijf jaar aanzienlijk stijgen. Sommige chirurgen spreken zelfs van 20 procent. Sinds 1998 steeg ook het percentage aan vrouwen die kanker hadden in één borst, maar ook de tweede lieten wegnemen met meer dan 150 procent. De verklaring voor deze groei zou drievoudig zijn: toegang tot genetische screening, vooruitgang op vlak van plastische chirugie en de 'pink ribbon'-cultuur.

Screening
Sinds de toegang tot genetische testen lieten alleen in de VS al meer dan 1 miljoen vrouwen zich testen voor BRCA1 en BRCA2, de genetische mutaties die het risico op het ontwikkelen van borstkanker verhogen met 87 procent. Uit een wereldwijde studie van het Women's College Research Institute in Toronto blijkt dat nergens anders ter wereld zoveel vrouwen kiezen voor een preventieve borstamputatie (36,3%) als in Amerika. Een onderzoek uit 2012 concludeerde dat 70 procent van deze ingrepen niet ondersteund werd door een solide, medische reden.

Toch zijn experten het erover eens dat een preventieve borstamputie voor veel vrouwen met een zware familiegeschiedenis van borst-of eierstokkanker of een positieve test voor de BRCA-mutaties een moeilijke, maar logische keuze is. "Liever een snelle oplossing dan een levenslang zwaard boven het hoofd", klinkt het in veel getuigenissen.

Plastische chirurgie
Met de evolutie in de geneeskunde is de toegang tot de modernste reconstructietechnieken volgens experten een tweede factor die bijdraagt tot het groeiend aantal borstamputaties. Artsen kiezen steeds vaker om vet van de buik, rug of dijen van de patiënt te gebruiken voor het vormen van nieuwe borsten. Wie toch voor implantaten kiest, kan vandaag rekenen op veiliger materiaal en een natuurlijker eindresultaat. Bovendien kunnen vrouwen terecht voor een onmiddellijke ingreep in vergelijking met het traditionele proces met verschillende stappen dat maanden geduld vraagt en een resem extra doktersbezoeken.

"De cosmetische oplossingen zijn nog nooit beter geweest. Het is moeilijk te geloven dat implantaten pas wijdverspreid waren in de jaren 70. Voordien moesten vrouwen het stellen met gevulde beha's. De beschikbare opties vandaag hebben de kijk van vrouwen op operaties aanzienlijk gewijzigd. Nu er nog betere opties op vlak van microchirurgie onderweg zijn, kan ik me voorstellen dat het aantal amputaties en reconstructies alleen nog maar zal stijgen in de toekomst", verklaart dokter Malcom Roth, chef plastische chirurgie van het Albany Medical Center in New York.

Pink Ribbon
Een derde factor is de bloeiende cultuur van getuigenissen van vrouwen die de ziekte overwonnen en hoe vrouwelijk en sterk ze zich voelen na het doorhakken van zware medische knopen. Een simpele online zoektocht geeft je een ontelbaar aantal steungroepen, waarvan een groot deel gericht zijn op vrouwen die preventieve borstamputaties overwegen.

"Patiënten weten heel vaak perfect welke ingreep ze willen omdat ze online de nodige informatie wisten te verzamelen. In veel gevallen keken ze ook al naar honderden voor-nafoto's", getuigt dokter Mark Sultan van het St. Luke's/Roosevelt en Beth Israel Medical Centers in New York, die het aantal preventieve dubbele mastectomies op 5 jaar tijd met 20 procent zag stijgen.

"Dit is de Amerikaanse cultuur. We willen snelle oplossingen en we verwachten er eentje voor elk probleem. In veel gevallen hebben vrouwen deze dubbele amputaties eigenlijk niet nodig, maar mijn job is om te luisteren, alle informatie te bezorgen en hen te geven wat voor hen logisch is en rust bezorgt", stelt dokter Deanna Attai van de Amerikaanse Society of Breast Surgeons.

Ook in België
Zowel arts Ivo Nagels van de Stichting tegen Kanker als Eric Legius, geneticus aan het Centrum voor Menselijke Erfelijkheid in Leuven, bevestigen dat het preventief wegnemen van de borsten ook in België meer en meer aanvaard wordt.

Moeilijke beslissing
Om met woorden van Angelina Jolie te eindigen: "Ik wil dit neerpennen om aan andere vrouwen duidelijk te maken dat het geen makkelijke beslissing was, maar dat ik blij ben dat ik ze gemaakt heb. Mijn risico om borstkanker te krijgen is afgenomen van 87 procent naar minder dan 5 procent. En ik kan mijn kinderen vertellen dat ze niet bang moeten zijn dat ze mij zullen verliezen aan borstkanker. Het enige wat ze kunnen zien, zijn de kleine littekens, maar voor de rest ben ik nog altijd hun Mommy, dezelfde als ik altijd was. Ze weten nu dat ik hen graag zie en dat ik alles zou doen om zo lang mogelijk bij hen te kunnen zijn. Ik voel me niet minder vrouw dan vroeger. Ik voel me juist krachtig dat ik zo een sterke keuze heb durven te maken, die mijn vrouwelijkheid op geen enkele manier slinkt."