Justitierapport toont meer misbruikmeldingen en recordaantal grondslapers

Het aantal meldingen bij het Vlaams Meldpunt Grensoverschrijdend Gedrag is in 2025 gestegen naar 1.545, ruim de helft meer dan de 954 meldingen het jaar ervoor. Dat blijkt uit het jaarverslag 2025 van het Vlaams Agentschap Justitie & Handhaving (AJH).

De drempel om grensoverschrijdend gedrag te melden lijkt het afgelopen jaar fors verlaagd. In 2025 registreerde het Vlaams Meldpunt 1.545 meldingen, een stijging van ruim vijftig procent ten opzichte van de 954 dossiers het jaar ervoor. De overgrote meerderheid (1.045) kwam van de slachtoffers zelf, al weten ook bezorgde familieleden en professionele hulpverleners de weg naar het meldpunt te vinden. Het leeuwendeel van de dossiers draait om ongewenst seksueel gedrag (721) en psychisch geweld (481), gevolgd door pesterijen en fysieke agressie.

Die stijgende trend is ook voelbaar bij de Commissie Erkenning en Bemiddeling (COMEB), die zich ontfermt over historisch misbruik van meer dan tien jaar geleden. De commissie zag het aantal aanmeldingen opklimmen van 121 naar 180. Het rapport wijst expliciet naar de impact van media: bijna een kwart van de nieuwe dossiers was rechtstreeks gelinkt aan de schokgolf die de VTM-documentaire 'De nonnen' teweegbracht. "Bepaalde triggers zorgen ervoor dat mensen vaak pas na vele jaren het stilzwijgen durven te doorbreken", klinkt het in het verslag.

Ook het intrafamiliaal geweld treedt steeds meer uit de schaduw. De Veilige Huizen zagen hun bereik in één jaar tijd met dertig procent toenemen: van 4.373 naar 5.710 aanmeldingen en consulten.

"Het leed achter de voordeur kreeg binnen justitie jarenlang nauwelijks aandacht”, verklaarde Topman Bob Van den Broeck, administrateur-generaal van het AJH. “Die fout zijn we nu met rasse schreden aan het herstellen. We bereiken dertig procent meer gezinnen. We zijn er nog lang niet, maar er is meer hoop dan ooit."

Grondslapers

Maar terwijl de cijfers over slachtofferhulp relatief hoopgevend zijn, schetst Van den Broeck in zijn voorwoord ook een onthutsend beeld van het gevangeniswezen. Hij spreekt onomwonden over een "diepe systeemcrisis".

De federale beslissing om ook korte gevangenisstraffen (onder de drie jaar) effectief uit te voeren, heeft de overbevolking in de Vlaamse strafinrichtingen doen ontsporen. Het trieste resultaat in 2025 was een absoluut record van 770 'grondslapers': gedetineerden voor wie geen bed beschikbaar is en die de nacht moeten doorbrengen op een matras op de gevangenisvloer.

Om de druk op de cellen te verlichten, blijft justitie inzetten op alternatieve straffen. Het elektronisch toezicht zit in de lift, met deze maand een nieuw dagrecord van 2.099 actieve enkelbanden. In totaal werden er vorig jaar 4.510 opgestart. Opvallend: ongeveer de helft daarvan betrof personen in voorhechtenis. Zij mochten de uitspraak van hun proces onder strikte voorwaarden in hun eigen huiskamer afwachten.

Tot slot trekt de trend van de enkelband zich door naar de jeugdcriminaliteit. In 2025 droegen 73 minderjarigen (voornamelijk 16- en 17-jarigen) een elektronische enkelband. Dit alternatieve rechtsmiddel, dat sinds midden 2024 wettelijk is verankerd, wordt vooral ingezet bij zware feiten: drugshandel (42 dossiers) en diefstal met geweld of afpersing (20 dossiers).