Turtelboom wil veiligheid in gevangenissen verbeteren

Minister van Justitie Annemie Turtelboom (Open Vld) zal nog vergaderen met de vakbonden over de veiligheid in de gevangenissen. Dat kondigde ze aan in de bevoegde Kamercommissie, waar een minidebat plaatsvond over de situatie in de Belgische gevangenissen. De minister somde er een waslijst aan maatregelen op korte en lange termijn op die de veiligheidssituatie moeten verbeteren en de overbevolking moeten terugschroeven.

Uitgerekend op de dag waarop de cipiersvakbonden een nationale stakingsaanzegging aankondigen, waren op de agenda van de commissie Justitie tal van vragen voorzien over de toestand in de gevangenissen. Verschillende aspecten passeerden daarbij de revue, zoals de situatie in de gevangenis van Vorst, de ontsnapping van twee gedetineerden en hun gijzeling van twee beambten, de aangekondigde scanautomaten en cijfers over de gevangenispopulatie.

Wat dat laatste betreft, gaf minister Turtelboom mee dat de gemiddelde gevangenispopulatie vorig jaar op 10.973,5 gedetineerden lag, terwijl de gemiddelde capaciteit in 2011 op 9.128,8 plaatsen lag. Dat komt neer op een gemiddelde overbevolkingsgraad van 20,2 procent. Het cipierskader zou voor 103 procent ingevuld zijn.

Nieuwe gevangenissen
De minister stelde voorts dat er tegen eind 2014 netto 1.549 extra capaciteit in de gevangenissen zal bijkomen. Ze verwees daarbij naar de uitvoering van het Masterplan voor de bouw van nieuwe gevangenissen. Voor dit jaar is sprake van meer dan 200 bijkomende plaatsen door verbouwingen. Ze opperde ook een piste om nog extra celcapaciteit te creëren door middel van "modulair bouwen" op bestaande sites, wat minder problemen met procedures met zich mee zou moeten brengen.

Nog qua capaciteit zal Turtelboom voorstellen het contract met de gevangenis in het Nederlandse Tilburg te verlengen tot 2013. Daar zitten zowat 650 gevangenen die in ons land werden veroordeeld, omwille van plaatsgebrek in de Belgische penitentiaire instellingen. "Het is essentiële capaciteit die we vandaag niet kunnen missen", sprak de minister. De 800.000 euro voor metaalscans komt neer op ongeveer 130 portieken. Via een bijzondere procedure zal er een tiental worden besteld dat binnen twee maanden wordt geleverd. Voor de andere portieken worden een Europese aanbesteding uitgeschreven. De levering is eind dit jaar gepland.

Fouilles
Op wetgevend vlak zal de minister haar collega's binnen de regering voorstellen de regeling voor de fouilles aan te passen, zodat die in sommige gevallen kunnen gebeuren zonder voorafgaande toelating van de directeurs. Ook wil ze de tuchtprocedure aanpassen zodat er minder administratieve rompslomp mee gepaard gaat. Een ander voorstel houdt een verzwaring van de straffen in voor wie een penitentiair beambte aanvalt.

Het directiecomité heeft vandaag overigens een visienota van het Directoraat Generaal Penitentiaire Instellingen goedgekeurd over integrale veiligheid. Dat document moet als basis dienen om een coherente strategie rond veiligheid te ontwikkelen.

Gijzeling
Er is ook sprake van twee werkgroepen: één voor de opvolging en behandeling van gevaarlijke gedetineerden en één rond het beheer van zware crisisincidenten, zoals een gijzeling. Beide werkgroepen moeten zich ook buigen over de vraag of vluchtgevoelige criminelen moeten worden samengebracht in een beperkt aantal instellingen en hoe dat moet gebeuren.

Turtelboom vermeldde ook dat er meer gsm-sweepings komen, evenals een uniforme lijst van verboden voorwerpen in cellen en de aankoop van snijwerende handschoenen. Elke gevangenis krijgt ook een interventieteam met aangepaste uitrusting. De opleidingen in Vorst en Sint-Gillis, die als pilootproject dienen, zijn bijna afgerond. Het gaat om een project van drie jaar.

Enkelbanden
De minister stelt ook voor om de voorhechtenis via elektronische enkelbanden te laten uitzitten. Vandaag is 42 procent van de capaciteit opgeslorpt door mensen in voorlopige hechtenis. Turtelboom merkte op dat het de rechters zijn die beslissen wie daarvoor in aanmerking komt.

Tot slot zal de Regie der Gebouwen een herschikking worden gevraagd in het meerjarenbudget. Dat moet er voor zorgen dat de noodzakelijke onderhoudswerken kunnen gebeuren om tot aanvaardbare detentie- en werkruimtes te komen. Turtelboom merkte nog op dat de problematiek in de gevangenissen steeds op verschillende niveaus zal moeten worden aangepakt: zowel op lange als korte termijn. Ook zal moeten worden gewerkt aan de verhoging van de capaciteit en aan de kwaliteit van de plaatsen, niet alleen in Vorst. Dat is meteen de reden waarom er in de Belgische gevangenissen te weinig differentiatie mogelijk is, luidde het.