Gedragstherapie verandert de hersenen van autistische kleuters
Bepaalde leertechnieken kunnen de symptomen van autisme verminderen. Nu weten wetenschappers ook waarom: omdat de hersenen veranderen, zo concludeert Amerikaans onderzoek. Dit gaat vooral op voor kinderen met de lichtste vorm van de complexe psychische stoornis.
Geraldine Dawson stelde in 2009 al eens vast dat het IQ van autistische kinderen er 17,6 punten op vooruitging als ze twee jaar lang, vijf dagen per week, twee keer per dag een sessie van 2 uur volgden. Dat is het zogenaamde Early Start Denver Model (ESDM). Daarin leerden ze zich normale sociale gedragingen, zoals tanden poetsen en omgaan met familie.
Dawson en haar team zochten naar het waarom van deze verandering. Konden veranderingen in de hersenen aan de basis liggen? Voor de leeftijd van zes jaar zijn hersenen redelijk plastisch, en kunnen ze dus hervormd worden naargelang de ervaringen van en de invloeden voor het opgroeiende kind.
Dat werd getest op een groep van 48 kinderen, van 1,5 tot 3 jaar, die allen waren gediagnosticeerd met een autismestoornis. De helft van de kinderen werd op basis van toeval toegewezen aan een ESDM-therapie, de andere helft kreeg een traditionele interventie, waaronder speciaal aangepaste lessen op school.
Na twee jaar werd van alle kinderen een hersenscan afgenomen terwijl ze keken naar foto's van ofwel menselijke gezichten of speelgoed. Die scans werden vergeleken met de scans van kinderen zonder autismestoornis.
Uit eerdere studies bleek dat kinderen met autisme een hogere activiteit vertonen als ze kijken naar speelgoed, en minder activiteit als ze kijken naar menselijke gezichten. In deze studie bleek het omgekeerde bij de kinderen die deelnamen aan het Denver-programma: zij hadden een verhoogde activiteit als ze keken naar de mensen, meer dan als ze speelgoed voorgeschoteld kregen.
"We hebben het patroon dus kunnen omkeren, zodat de kinderen met autisme een meer normale hersenactiviteit vertonen", vat Dawson samen in het blad Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry. Meer zelfs: de scans van autistische kinderen zijn niet te onderscheiden van die van normale kinderen.
De onderzoekster waarschuwt dat de 'Denver-methode' geen genezing is. "Het toont wel aan dat de hersenen kunnen veranderen, en dat er in een vroeg stadium de ontwikkeling nog in een andere, meer normale richting kan worden geduwd. Door vroeg in te grijpen, kunnen we de sterkte van de autismesymptomen afremmen en misschien wel het traject van de ziekte wijzigen." Maar Dawson maakt zich geen illusies: je geneest niet van autisme.
De symptomen afzwakken lijkt dan ook maar een halfslachtige oplossing maar voor wie moet samenleven met een autistisch kind kan het het verschil betekenen tussen niet-communiceren en meekunnen in een normale klas.
Het enige probleem is dat het ESDM-programma, ontwikkeld door Dawson en Sally Rogers momenteel enkel beschikbaar is in de Verenigde Staten, Australië, Japan, India en Zweden. De onderzoekers hopen wel dat andere landen volgen, maar hopen tegelijk dat ze niet het overzicht verliezen. De speciale technieken aanleren kost veel tijd en moeten heel precies gevolgd worden. Voor de buitenwereld lijken ze op een gewoon spel, maar het verloop ervan is minutieus vastgesteld.
