Onderzoekers planten valse herinneringen in bij muizen
Om beter te begrijpen hoe vervormde of ronduit valse herinneringen gevormd worden in het menselijk brein hebben wetenschappers een netwerk van neuronen gecreëerd waarmee ze verkeerde informatie kunnen inplanten in muizenbreinen. De diertjes associëren een compleet onschuldige situatie met een onaangename herinnering uit een andere omgeving.
Muizen zijn voor wetenschappers de perfecte proefkonijnen omdat de basisstructuur van hun hersenen zeer veel gelijkenissen vertoont met het menselijk brein. Het bestuderen van neuronen bij muizen zou daarom kunnen leiden tot een beter begrip van hoe gelijkaardige structuren functioneren bij de mens.
Valse herinneringen
Net als bij muizen worden onze herinneringen opgeslagen in een collectie van cellen. Wanneer we ons bepaalde momenten willen herinneren, reconstrueren we in feite delen van deze cellen, vergelijkbaar met het samenrapen van kleine puzzelstukjes. Het is al geweten van in de jaren 70 dat het menselijk geheugen zeer onbetrouwbaar is. Zo werd ontdekt dat je met kleine aanpassingen in de vraagstelling verhalen van ooggetuigen in een handomdraai kan beïnvloeden. Toen dit aan het licht kwam, volstonden dergelijke getuigenissen niet langer in de rechtzaal. Veel verkeerdelijk veroordeelde mensen werden dan ook later opnieuw vrijgesproken op basis van DNA-onderzoek.
De wetenschappers van het RIKEN-MIT Center for Neural Circuit Genetics zagen hoe de valse herinneringen bij muizen eigenlijk niet te onderscheiden zijn van de echte in de manier waarop ze een angstreactie uitlokken in de geheugencellen van de hersenen.
Tijdens het experiment werd een muis in een specifieke omgeving geplaatst (de blauwe box op bovenstaande afbeelding). De hersencellen die herinneringen encoderen kregen hier een label (de witte bolletjes) en werden bovendien aangepast zodat ze zouden reageren op licht. Vervolgens werd het diertje in een andere situatie geplaatst (de rode box) waar licht door de hersenen stroomde om de gelabelde geheugencellen te activeren. Hierdoor dook de herinnering aan de blauwe box terug op. Terwijl de muis zich deze situatie opnieuw voorstelde, kreeg ze milde schokjes toegediend aan haar pootjes. Toen het beestje later opnieuw in de blauwe box werd gezet, zagen de onderzoekers duidelijke signalen van angst. De muis had een valse herinnering gevormd over de blauwe box, waar ze in realiteit nooit een schok kreeg.
In beweging
"Er zijn zoveel hersencellen voor elke individuele herinnering, verschillende combinaties van kleine populaties van cellen worden telkens geactiveerd. Omdat alles steeds in beweging is, zijn herinneringen nooit statisch zoals een foto, maar constant aan het evolueren", verklaart dokter Xu Liu. Elke keer dat we ons iets denken te herinneren, veranderen we die herinnering tot op een bepaalde hoogte door er nieuwe informatie aan toe te voegen, een proces waar we ons heel vaak niet van bewust zijn. Zo worden valse herinneringen dan ook onbewust gevormd.
"Mensen zijn uitzondelijk fantasierijke wezens. Net als bij onze muizen kan een negatieve of positieve ervaring geassocieerd worden met iets dat op dat moment in onze gedachten sluimert. Hierdoor ontstaan valse herinneringen", klinkt het.
Angst
Experts reageren positief op deze ontdekking en hopen dat de nieuwe kennis ook zal leiden tot het behandelen van mensen met een posttraumatische stressstoornis (PTSS) door de angstige associaties te reduceren of weg te nemen. "Hoewel het voorlopig nog toekomstmuziek is, is het perfect mogelijk dat we op een dag technieken zullen hebben om neuronen die angst uitlokken het zwijgen op te leggen", stelt Neil Burges van het Londense University College.
