Waarom we agressie sneller afreageren op geliefden
De mensen die we het beste kennen en waar we het meest om geven worden het vaakst slachtoffer van onze agressieve woorden en daden (en vice versa). Dat is de conclusie van een 30 jaar durende agressiestudie. "Het zijn niet de vreemden die we moeten vrezen", stelt professor psychologie Deborah South Richardson.
Sinds 1974 onderzoekt Richardson samen met haar team interpersoonlijke agressie. De focus lag daarbij op de intentie van de agressor en niet zozeer op het feit of anderen al dan niet gekwetst werden. "Als ik je probeer neer te schieten, maar mis, was mijn daad nog altijd agressief", illustreert ze. Toch verliep de studie niet zonder slag of stoot. Zo bots je al snel op persoonlijke grenzen van mensen, zeker op vlak van wat ze willen toegeven over zichzelf. "We zijn ons bovendien niet altijd bewust van wat we van plan zijn te doen", klinkt het.
Hier volgen enkele conclusies van het langdurige onderzoek:
* We zijn veel sneller agressief tegenover geliefden dan vreemden. De drijfveer blijft echter onduidelijk. Een mogelijke verklaring is dat onze relatie met deze mensen veel betekenisvoller en hechter is, waardoor we ons vrijer voelen om grenzen af te tasten.
* Mannen zijn vatbaarder voor directe agressie. Hieronder valt onder meer schreeuwen, slaan, gewelddadige confrontaties en seksuele agressie.
* Met indirecte agressie kwetsen we mensen zonder ze te confronteren. Dit kan gaan via een derde persoon of een extern medium (e-mail, sms, ...), of door passief gedrag (lees: bewust niet ingrijpen). Mannen en vrouwen passen dit type agressie evenwaardig toe. Denk maar aan roddelen, geruchten zaaien, het negeren van telefoontjes, doelbewust te laat komen of het toepassen van de 'silent treatment'. Vooral in hele hechte vriendenkringen kwetsen we vaker (onbewust) mensen namens anderen.
* We werken onze woede het gemakkelijkst uit op vrienden, maar directe agressie komt vooral voor bij partners, broers en zussen. Een gedachte als "mijn zus zal altijd mijn zus zijn" lijkt de daden tot op zekere hoogte goed te praten. Hetzelfde zou ook gelden binnen relaties.
* Wie agressief is, kan oprecht in de war zijn over zijn of haar motivatie achter de daden. "Ons agressief gedrag is zeker niet altijd bewust. Mensen zeggen niet tegen zichzelf dat ze echt geïrriteerd worden door die ene persoon en dus maar gemene geruchten gaan verspreiden", stelt Richardson.
* Agressie wordt te vaak verward voor assertiviteit. In tegenstelling tot het openlijk uiten van je noden, bedenkingen en zorgen, speelt bij agressie effectief de intentie om iemand te kwetsen. "Er is geen gezond gehalte van agressie, met uitzondering van zelfverdediging in bedreigende situaties. Wanneer psychologen patiënten motiveren om anderen te confronteren en hun problemen aan te pakken, moedigen we hen niet aan agressief te zijn", klinkt het.
* We beseffen nog altijd niet hoe schadelijk agressie kan zijn, zowel voor de dader als de mensen die het te verduren krijgen.
