VS voeren tweede reeks luchtaanvallen uit op IS in Irak
De Verenigde Staten zijn begonnen met het uitvoeren van luchtaanvallen in Irak. De eerste aanval vond plaats in de Noord-Iraakse stad Erbil, waar Koerdische troepen in gevecht zijn met strijders van de soennitische terreurbeweging Islamitische Staat (IS, voorheen ISIS). Volgens het Witte Huis zijn de aanvallen bedoeld om zowel Amerikaanse troepen als de vluchtelingen in het gebied te beschermen. Wanneer de bombardementen stoppen hangt af van "de veiligheidssituatie op de grond".
Vanavond volgde een tweede serie aanvallen in Noord-Irak. De bombardementen vonden plaats in de buurt van Erbil, de hoofdstad van de semiautonome Koerdische regio. Het ging volgens het Pentagon om een aanval met een drone en aanvallen met gevechtsvliegtuigen op een militair konvooi van IS.
De aanvallen van de VS zijn gericht tegen artillerie van IS in de buurt van Erbil, aldus woordvoerder John Kirby. Over slachtoffers door de bombardementen is nog niets bekend. Er wonen in Erbil 1,5 miljoen mensen, onder wie veel westerse burgers die in de olie-industrie werken.
Strijders van het soennitische IS hebben de afgelopen maanden grote delen van Irak en Syrië in handen gekregen, waar ze een islamitisch kalifaat hebben uitgeroepen, en zijn opgerukt tot in de buurt van Erbil. "De islamitische rebellen gebruikten de artillerie om aanvallen uit te voeren op de Koerdische strijders die Erbil verdedigen", zei Kirby. "De beslissing om te bombarderen werd genomen door de bevelvoerder van het Amerikaanse Central Command en met toestemming van de opperbevelvoerder (president Barack Obama, red)", zo luidde het nog. De twee vliegtuigen waren opgestegen van het vliegdekschip George H.W. Bush, dat in de Perzische Golf ligt.
De jihadisten baseren zich op de traditionele leefregels van de profeet Mohammed en houden vast aan de sharia. Uit plaatsen waar IS de macht heeft komen geregeld gruwelverhalen: vrouwen worden gestenigd, mannen gekruisigd en het afhakken van handen bij diefstal is een geoorloofde straf.
President Barack Obama had donderdag al toestemming gegeven voor luchtaanvallen tegen IS. Hij zei dat actie nodig was om de opmars van de islamitische strijders te stuiten en om de levens van Amerikanen en christenen en andere religieuze minderheden in Irak te beschermen. "Als we in een situatie verzeild raken waarin onschuldige mensen worden bedreigd met vreselijk geweld, hebben we een mandaat van de Iraakse regering om in te grijpen", zei de president.
Yezidi
In Irak zijn meer dan 100.000 christenen op de vlucht geslagen voor de jihadisten van IS. Ook leden van de religieuze yezidi-minderheid zijn gevlucht. Tienduizenden leden van de groep zitten vast op een aantal bergtoppen in net noorden van Irak, omsingeld door strijders van de IS, die de yezidi's als duivelsaanbidders zien. De yezidi's lopen het risico om te komen van honger en dorst. Aan de voet van de bergen wachten hun mogelijk moord en verkrachting door IS.
Koerdische militairen lieten vrijdag weten dat ze yezidi's in veiligheid hebben gebracht en met bussen naar de stad Dohuk hebben vervoerd. Aantallen hebben de Koerden niet genoemd.
Strijders van de Islamitische Staat (IS) hadden volgens het Pentagon eerder met artillerie Koerdische soldaten bestookt die de Iraaks-Koerdische hoofdstad Erbil verdedigden, waar ook Amerikaans personeel gestationeerd is.
"In de komende uren zullen er enorme veranderingen op het terrein plaatsvinden", zo reageerde de Iraakse legerbevelhebber Babaker Zebari tegenover het Franse persbureau AFP meteen na de Amerikaanse raids. Hij meende dat Iraakse en Koerdische troepen snel veel terrein zullen kunnen heroveren op de "jihadisten".
Oproep te vertrekken
De Britse regering heeft ondertussen alle burgers opgeroepen te vertrekken uit delen van Iraaks Koerdistan, waaronder Erbil. De strijders van IS krijgen namelijk steeds meer terrein in handen van het Koerdische deel van Irak en zijn Erbil tot op minder dan 100 kilometer genaderd.
De Britten stellen dat de veiligheidssituatie snel kan verslechteren. In Erbil, waar 1,5 miljoen mensen wonen, werken veel burgers van westerse landen in de olie-industrie. De opmars van de jihadisten kreeg het afgelopen weekeinde een belangrijke impuls, toen zij hun Koerdische tegenstanders een gevoelige nederlaag toebrachten in het noorden van Iraaks Koerdistan. Het Koerdische gebied werd tot voor kort gezien als een betrekkelijk veilige regio in het door vele aanslagen getroffen Irak.
Levensmiddelen
Groot-Brittannië gaat ook transportvliegtuigen sturen om er levensmiddelen voor de bevolking af te werpen. Een rechtstreekse deelneming van Britse gevechtsvliegtuigen aan de militaire luchtaanvallen van de Verenigde Staten sloot premier David Cameron evenwel uit. Volgens minister van Defensie Michael Fallon zal Groot-Brittannië aan de militaire operatie van de VS wel steun verlenen, met bijvoorbeeld verkenningstoestellen en tankvliegtuigen.
Met de levensmiddelen moeten vooral de in Irak levende Yezidi gesteund worden. De wereld moet de minderheden, die door islamitische rebellen bedreigd worden, "in het uur van de hoogste nood" helpen, zei Cameron. Volgens Unicef stierven er al 40 kinderen, onder andere van dorst.
De Franse president François Hollande steunt de Amerikaanse aanval in Irak. Hij riep de Europese Unie op in navolging van Washington een actievere rol te spelen bij het bestrijden van de crisis in het land.
Iraakse aanvallen
Volgens het Koerdische nieuwsportaal Basnews is ook de Iraakse luchtmacht met nieuwe luchtaanvallen op IS-stellingen begonnen. In de nacht van donderdag op vrijdag zijn daarbij al 130 "jihadisten" gedood. Het onafhankelijke Iraakse nieuwsportaal Sumara News meldde meer dan 105 gedode en verwonde strijders van IS bij een aanval op de stad Zindjar waar de extremisten vorige week waren binnengetrokken.
De Verenigde Naties hebben kort na de Amerikaanse aanvallen laten weten zeer dringende voorbereidingen te treffen voor een humanitaire corridor om burgers te evacueren.
IS verovert stuwdam nabij Mosoel
In de nacht van vrijdag op zaterdag hebben terroristen van IS de controle veroverd over de strategisch belangrijke Mosoel-stuwdam in het noorden van Irak. Dat hebben de leiders van de Koerdische regio bevestigd.
De Mosoel-dam ligt op ongeveer 40 kilometer ten noordwesten van de gelijknamige stad. Het is de grootste stuwdam van Irak.
Vrijdagavond werd ook bekendgemaakt dat bij de gevechten met de jihadisten sinds het begin van hun opmars in juni al zowat 150 Koerdische soldaten om het leven kwamen en een 500-tal anderen gewond raakten.
