Maffia rooft tropische regenwouden leeg

Criminele organisaties breiden hun handel uit van drugs naar hout. De illegale houtkap is namelijk een aantrekkelijk en betrekkelijk veilig alternatief voor de riskante drugshandel, omdat er veel geld mee te verdienen is en er weinig risico's aan zijn verbonden. In de afgelopen tien jaar is 90 procent van de illegale houtkap toe te schrijven aan de georganiseerde misdaad.

De criminele organisaties hebben zo'n 30 procent van de wereldwijde houthandel in handen, blijkt uit de studie van het Verenigde Naties Milieu Programma. "Toezichthouders dachten jarenlang dat de illegale kap aan het afnemen was, maar ze zochten op de verkeerde plekken", stelt Christian Nelleman, auteur van de studie aan NewScientist.

Toename
"Import- en exportgegevens laten niet het hele plaatje zien", zegt Nelleman. De illegale kap is juist toegenomen, en criminele organisaties zijn in de afgelopen vijf jaar gewoon gehaaider in het verhullen van hun activiteiten. Afleidingsmethodes die veelvuldig toegepast worden, zijn onder andere: het vervalsen van vergunningen, het hacken van overheidsdatabanken, omkoping, het vervalsen van de afkomst van het hout en gewoonweg het illegale hout verbergen tussen legaal hout tijdens het transport.

Het verbergen van het hout tussen legale ladingen noemen de onderzoekers ook wel 'hout witwassen'. Het hout wordt bijvoorbeeld witgewassen door het langs officiële plantages te sluizen.

Weinig risico's
Internationale bendes die in de houtbusiness zitten, hebben veel middelen en expertise tot hun beschikking. De houthandel is voor hen attractief omdat er én veel geld te verdienen is én er weinig risico's aan kleven. Het wordt geschat dat er jaarlijks tussen de 30 en 100 miljard dollar omgezet wordt in de illegale houtindustrie.

"Waar we vooral door geschokt zijn, zijn de grote aantallen hout die gewoon niet te traceren zijn", stelt Nelleman. Indonesië exporteerde in 2008 bijvoorbeeld 18,6 miljoen meer kubieke meter hout dan in het jaar 2.000. Dit hout zou van legale plantages afkomstig zijn, maar de meeste daarvan bleken nep.

Regenwoudgebieden waar het meeste hout gekapt wordt, liggen in de Amazone, Centraal-Afrika en Zuidoost-Azië. In Borneo zijn grote delen van het tropisch regenwoud inmiddels weggevaagd.

Handhaving
Het lijkt bijna onmogelijk om zo'n grootschalige handel te controleren. In het verleden is er getracht om de houthandel te reguleren aan de hand van verschillende certificaten om eerlijke handel te promoten, zoals FSC. Het systeem werkt echter pas als er ook toezicht is, en Interpol is daarom een programma gestart voor de handhaving van de kapregels (LEAF).

Internationaal zullen politiekorpsen en veiligheidsdiensten samenwerken om het illegale kappen van regenwouden tegen te gaan. Hierbij zal er vooral aandacht besteed worden aan de opsporing en de arrestatie van de leiders en de maffiaorganisaties waar ze aan verbonden zijn.

Aanbevelingen
De onderzoekers formuleren een aantal aanbevelingen om de illegale houtkap terug te dringen. Met name de handhaving van de wetten moet beter uitgevoerd worden, en ook moet er een lijst komen met verdachte gebieden en bedrijven.

De (illegale) ontbossing is verantwoordelijk voor 17 procent van wereldwijde koolstofdioxide uitstoot. Dit is anderhalf keer zo veel als de uitstoot van auto's, treinen en schepen bij elkaar.