Vijf manieren waarop global warming uw gezondheid bedreigt

Dat de uitstoot van broeikasgassen nog altijd aan een zorgwekkend tempo stijgt en de natuur om ons heen daaronder lijdt, zal u misschien worst wezen. Maar stond u al eens stil bij de gevolgen van de klimaatopwarming voor uw eigen gezondheid en die van uw (klein)kinderen? Een nieuwe Amerikaanse studie, waarover Time Magazine bericht, doet dat in uw plaats. En nee, het resulterende plaatje is niet om vrolijk van te worden.

Het overgrote merendeel - die befaamde '97 procent' - van de klimaatwetenschappers is van mening dat klimaatverandering op conto van de mens mag geschreven worden. In het bijzonder de uitstoot van broeikassen als gevolg van het massale gebruik van fossiele brandstoffen en de ontbossing van 's werelds tropische regenwouden doen de thermometer van onze planeet de hoogte ingaan. Toch blijven er nog steeds vragen over de risico's van de klimaatopwarming en het effect van de maatregelen die momenteel worden uitgedokterd.

Een recente studie, die verschenen is in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of the American Medical Association (JAMA), poogt een antwoord te bieden op die vragen. De Amerikaanse onderzoekers nemen daarvoor de wetenschappelijke artikels over klimaatverandering van de voorbije 5 jaar onder loep en selecteren daaruit 56 exemplaren en 13 klimaatmodellen en -projecties. De conclusie in een notendop: de klimaatverandering is op vijf vlakken regelrechte bedreiging voor onze gezondheid.

1. Gezondheidsproblemen door hitte
In 2003 vond in Europa een hittegolf plaats. In die periode stierven ongeveer 70.000 mensen meer dan gebruikelijk is in vergelijkbare periodes. De kans op periodes met extreme hitte gaat in de komende 40 jaar vervijf- tot tienvoudigen, wat het risico op hittegerelateerde gezondheidsproblemen aanzienlijk de hoogte in duwt. Volgens de onderzoekers ligt het aantal doden als gevolg van warm weer in de VS nu al hoger dan het aantal doden van alle andere mogelijke weeromstandigheden samen.

Risicogroepen zijn senioren, mensen die in armoede of in sociale isolatie leven en mensen met psychische aandoening: depressies verzwaren bij extreme hitte, mensen met schizofrenie en dementie krijgen het moeilijk en drugsgebruik gaat de hoogte in. Door dehydratie is de kans op nierstenen ook hoger.

Aan die hittegerelateerde gezondheidsproblemen hangen ook stevige economische consequenties vast. Het aantal verloren werkdagen als gevolg van de hitte zou tegen 2050 in Zuid-Oost Azië, Centraal-Amerika en West- en Centraal-Afrika kunnen oplopen tot 18 procent.

2. Ademhalingsproblemen
De luchtkwaliteit wordt slechter, waarbij ozon- en fijn stofniveaus de pan uitswingen. Het hoeft weinig betoog dat dat ook onze gezondheid beïnvloedt. Nu al sterven naar schatting 339.000 mensen per jaar vroegtijdig door fijnstofvervuiling. Daarbovenop komen nog eens de verwachte hogere pollenniveaus in de lucht, wat bijzonder slecht nieuws is voor mensen met allergieën.

3. Infectieziektes
Tropische ziektes als dengue of chikungunya zullen veel vaker voorkomen buiten hun traditionele regio, omdat de gemiddelde temperaturen daar de hoogte ingaan. Onlangs meldde de Wereldgezondheidsorganisatie nog dat tegenwoordig al jaarlijks zo'n 77.000 mensen in Europa ziek worden door dergelijke vectorziektes. Ook de ziekteverwekkers zelf, vaak muggen, passen zich aan aan die nieuwe situatie.

Bovendien zullen ook ziektes die zich via water verspreiden, vaker de kop opsteken. Extreme regenbuien zorgen voor overstromingen en dat vervuilde water is bij uitstek geschikt om bacteriën en virussen te doen rondgaan die maagdarmaandoeningen veroorzaken.

4. Voedsel(on)zekerheid
Ondervoeding is een niet te onderschatten gevolg van de opwarming van de aarde. Dat als gevolg van beperktere opbrengsten en een grotere kans op een mislukte oogst (door plantenziekten) en de afname van waardevolle voedingsstoffen in de landbouwproducten zelf. Elk decennium zal de klimaatverandering de wereldwijde voedselproductie met 2 procent doen afnemen en voedselprijzen zullen stijgen.

5. Psychische stoornissen
We schreven al dat psychische problemen kunnen verergeren door hitte. Maar ook onrechtstreeks kan global warming de menselijke geest overhoop gooien. De onderzoekers noemen onder meer posttraumatische stress-syndromen na natuurrampen, vooral bij kinderen. Ook klimaatvluchtelingen, weggerukt van huis en have, zullen geen uitzondering meer zijn. Met alle psychische problemen van dien.

Maar ook op een 'langzamere' manier - over de lange termijn - kan het klimaat inwerken op ons gemoed. Zo vermelden de auteurs een Australisch onderzoek naar het groeiende aantal psychische problemen en zelfmoorden in rurale gebieden.

De conclusie van een bijhorend editoriaal van JAMA-directeur Howard Bauchner is dan ook veelzeggend: "Vandaag, in de vroege 21ste eeuw, is het cruciaal om te erkennen dat de klimaatverandering een even grote bedreiging vormt voor de gezondheid als het gebrek aan sanitair, proper water en vervuiling waren in de vroege 20ste eeuw. Die bedreiging begrijpen en karakteriseren, en de medische wereld, de bevolking en de beleidsmakers inlichten, zal cruciaal zijn als we willen dat de gezondheid van de wereldbevolking in de tweede helft van de 21ste eeuw nog verder verbetert."