"Vlaamse klimaatbeleidsplan is gemorrel in de marge"

Bond Beter Leefmilieu, Greenpeace en WWF zijn ontgoocheld over het nieuwe Vlaamse klimaatbeleidsplan, dat de Vlaamse regering vandaag heeft goedgekeurd. Het plan zal niet volstaan om tegen 2020 de uitstoot van broeikasgassen met 15 procent te verminderen, menen ze. De organisaties vinden dat er te weinig gedaan wordt om de uitstoot door het verkeer terug te dringen.

De goedgekeurde nota van Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V) schetst de krijtlijnen van het derde klimaatbeleidsplan voor Vlaanderen, dat tot 2020 loopt. Het kwam tot stand na het bevragen van een reeks betrokken partijen, onder meer via de in 2011 gehouden Vlaamse klimaatconferenties.

Het plan valt uit in twee delen. Een eerste deel focust op het terugdringen van de broeikasgassen door gebouwen, het verkeer en de landbouw. Die moeten tegen 2020 15 procent lager zijn dan in 2005.

Waterkwaliteit
Voor de broeikasgasreductie zijn er drie luiken. De bestaande maatregelen die hun effect bewezen, zoals steun voor energiezuinig bouwen of energierecuperatie bij afvalverbranding, worden verdergezet. Daarnaast komt er een reeks al besliste, nieuwe maatregelen, zoals het optrekken van eisen rond het energiepeil voor nieuwbouw.

Een derde groep van 33 maatregelen is nog voorbereiding, maar zal worden gefinancierd uit het Vlaams Klimaatfonds. Dat fonds wordt de komende twee jaar gespijsd met opbrengsten van de veiling van emissierechten.

Het tweede deel van het plan moet de gevolgen van klimaatverandering helpen opvangen. Het gaat om 74 maatregelen rond bescherming tegen overstromingen, zorg voor waterkwaliteit en de beschikbaarheid van drinkwater.

Brusselse ring
De milieuorganisaties Bond Beter Leefmilieu, Greenpeace en WWF menen echter dat de Vlaamse regering te weinig inzet op maatregelen om de uitstoot te verlagen en vrezen dat ze daardoor nog teveel uitstootrechten in het buitenland zal moeten kopen. "Waar andere Europese landen als Duitsland en Denemarken het voortouw nemen en eigen verantwoordelijkheid opnemen, schuiven wij de echte ommekeer naar een koolstof-arme economie voor ons uit", zegt Jan Vandermosten van WWF.

Eén van de meest problematische sectoren blijft de sector transport, zeggen BBL, Greenpeace en WWF. "Tegen 2020 zouden de emissies door dit plan slechts met een schamele 1,5% dalen. Het is wat gemorrel in de marge, maar niet de trendbreuk die we nodig hebben," zegt Joeri Thijs van Greenpeace.

De milieuorganisaties verwijzen naar de mogelijke verbreding van de Brusselse ring. "Dat is een dossier waarin we het klimaatbeleid naar de praktijk moeten vertalen. Extra rijstroken en dus meer verkeer vallen simpelweg niet te rijmen met de klimaatuitdaging. Wij verwachten van de Vlaamse regering dat het plan om de Brusselse ring te verbreden wordt afgevoerd."

Vaagheid
Oppositiepartij Groen vreest dat het klimaatbeleidsplan van de Vlaamse regering onvoldoende zal zijn om de doelstellingen voor het verminderen van de broeikasgasuitstoot te halen. "Ik zie vooral veel vaagheid", zegt Vlaams parlementslid Hermes Sanctorum. Hij wil dat het Vlaams Parlement hoorzittingen organiseert waar onder meer milieuorganisaties, werkgevers en vakbonden hun zeg kunnen komen doen.

"Dit nieuwe plan bestrijkt de periode 2013-2020. Deze eerste versie komt dus rijkelijk laat", zegt Sanctorum. "Bovendien hebben verschillende organisaties uit het middenveld al kritisch georganiseerd."

"Dit lijkt me onvoldoende om de doestellingen te halen. Vooral rond de uitstoot door mobiliteit is er een probleem. De Vlaamse regering voert geen slimme kilometerheffing in voor auto's en verhoogt de wegcapaciteit. Dat beleid staat in schril contrast met de vage voornemens in het plan", zegt Sanctorum.

Onvoldoende geld
"Aan ideeën is er geen gebrek, maar nu al is duidelijk dat er onvoldoende geld zal zijn om invulling te geven aan al de opgesomde initiatieven", klinkt dan weer de commentaar van Jo Libeer van ondernemersfederatie Voka.

"Het is positief dat het gros van de middelen ingezet zal worden op maatregelen die in Vlaanderen kunnen worden getroffen. Maar men zal niet alles kunnen subsidiëren, want een ruwe inschatting leert dat de voorgestelde maatregelen zo'n 200 miljoen euro extra uitgaven met zich meebrengen", zegt Libeer. "De Vlaamse regering moet dan ook slimme keuzes maken, en prioriteit geven aan die maatregelen die op korte termijn en tegen een zo laag mogelijke kostprijs de meeste broeikasgasreducties opleveren."

Klimaatfonds
Het Klimaatplan voorziet, zegt Voka, in middelen om Vlaamse industriële elektriciteitsverbruikers te compenseren voor de doorrekening van indirecte CO2-kosten in de elektriciteitsprijs. "Dit mechanisme is van cruciaal belang voor de concurrentiekracht van onze ondernemingen. Meer dan de helft van het Vlaamse industriële elektriciteitsverbruik komt in aanmerking voor deze steunmaatregelen. Hopelijk worden dus voldoende middelen voorzien voor dit mechanisme."

Voka vraagt ook snel duidelijkheid over het klimaatfonds, dat nieuwe maatregelen moet financieren. Dat fonds wordt gespijsd met de Belgische veilingopbrengsten van de emissierechten. Maar de regio's hebben nog geen akkoord over de verdeling van die opbrengsten.