Wisselvallige Belgische zomers: wen er maar aan
Het grillige zomerweer beu? Afgaande op nieuwe research van Britse klimaatwetenschappers, worden we er beter aan gewend. Ze zien een patroon: nattere, koudere zomers voor onze contreien omdat de straalstroom systematisch naar beneden wordt geduwd door de accelererende opwarming in de arctische gebieden. Ze waarschuwen de Britse regering dat tegen 2015 de kostprijs door overstromingen in de UK meer dan een miljard euro per zomer zal bedragen. Ondertussen zorgt global warming in de VS voor een ander uiterste: in zowat de helft van dat land heerst momenteel de ergste droogte in meer dan honderd jaar. In 26 staten is er een noodplan in werking gezet.
Opwarming van het klimaat? Al eens goed buiten gezien? En toch. Het Britse Met Office laat weten dat de miserabele zomer met veel neerslag het gevolg is van "a particularly disturbed jet stream". De straalstroom dus, waarvan we dachten dat Armand Pien hem mee in zijn graf had genomen.
't Is de straalstroom, stupid
Die straalstroom is een wind die waait op 9 à 10 kilometer hoogte en varieert in snelheid tussen 100 en 350 kilometer per uur. Zo'n straalstroom is gemiddeld enkele duizenden kilometers lang, enkele honderden kilometers breed en een paar kilometer hoog. Hij waait van west naar oost, in de richting waarin onze planeet draait dus.
Een straalstroom ontstaat door het grote temperatuurverschil tussen de noordpool of zuidpool en de evenaar. Degene waar wij mee te maken hebben is de arctische straalstroom. Hoe dichter die straalstroom bij ons ligt, hoe meer depressies. Of, wanneer de straalstroom over of vlak langs België loopt krijgen we de ene na de andere depressie te verwerken met herhaaldelijk regen en wind. Het weer dat we nu over ons heen krijgen dus.
Missing link
Britse metereologen en klimaatwetenschappers linken nu de opwarming van ons klimaat aan het feit dat de straalstroom al verschillende jaren tijdens de zomer steeds zuidelijker aan het waaien is. Ze zeggen dat hij naar beneden gedrukt wordt omdat het in de noordpoolgebieden elk jaar warmer wordt tijdens de zomer. Terwijl wereldwijd de gemiddelde (en dat is hier wel het keywoord) temperatuur net geen 1 graad is gestegen in de zomer, ligt die de jongste jaren in arctische gebieden gemiddeld tussen 2 en 3 graden hoger. Dat zorgt ondermeer voor een steeds snellere afsmelting van het zeeijs, warmere noordelijke zeeën, warmere winden aldaar en dat heeft een serieuze impact op het weerpatroon, ondermeer dus die systematisch lager liggende straalstroom die onze zomers verpest.
Niet per se kouder, wel natter
Het betekent overigens niet dat onze zomers echt kouder worden. Ze worden wel natter en we krijgen meer een wisselvallig, grillig weerpatroon.
Meer regen ook, en hevigere regenbuien, die dan weer leiden tot meer overstromingen.
Ook van bijvoorbeeld de recordhittes in november vorig jaar zijn de klimaatwetenschappers nu zeker dat die te wijten was aan ons steeds sneller veranderend klimaat.
Rampdroogte in VS
In de VS ondervinden ze intussen de andere kant van de medaille: daar heerst in 26 staten de ergste droogte in meer dan honderd jaar. Een nationaal rampenplan is gisteren in werking gezet dat ongeveer één op drie landbouwers en veetelers in de VS moet helpen om die droogte te overleven.
Tussen juli 2011 en juni 2012 bedroeg de gemiddelde temperatuur in de Verenigde Staten 13,3 graden Celsius. Dat is niet alleen 1,78 graden meer dan gemiddeld, het betekent ook dat de voorbije twaalf maanden de warmste waren die ooit gemeten zijn in de VS.
De eerste zes maanden van dit jaar waren eveneens de warmste ooit. In alle regio's van de Verenigde Staten behalve het noordwesten werden record- of bijna-recordtemperaturen opgemeten. Sinds begin juli kampen grote delen van het land met een nieuwe hittegolf. Net als vorig jaar overigens, en bijna niemand twijfelt nog dat ook dit een patroon is veroorzaakt door de versnelde opwarming van ons klimaat.
California, Oregon, Nevada, Utah, Arizona, New Mexico, Colorado, Nebraska, Wyoming, Kansas, Oklahoma, Texas, Louisiana, Arkansas, Missouri, Kentucky, Tennessee, Illinois, Indiana, Alabama, Mississippi, Georgia, South Carolina, Florida, Delaware en Hawaii zijn het hardst getroffen. Slechts 40 procent van de oogst in de VS is voorlopig "zeker".
Blik in de toekomst
Door de hitte en droogte zijn er ook weer enorme bosbranden in ondermeer Utah, Idaho, Colorado, Arizona en New Mexico.
"Wat we nu zien is een blik op hoe de klimaatverandering eruit ziet. Ze zal eruitzien als hitte, als branden, als dit soort natuurrampen. Deze ramp geeft een levendig beeld van onze toekomst", zegt Michael Oppenheimer, van het VN-klimaatpanel in de Britse krant The Guardian.
Zijn collega Jonathan Overpeck van de Universiteit van Arizona is het daar mee eens. "De extra hitte verhoogt de kans op hittegolven, droogte, stormen en bosbranden. Dit is precies waar ik en veel andere klimaatwetenschappers voor hebben gewaarschuwd." Ook verschillende rapporten van overheidsinstellingen, zoals Nationale Onderzoeksraad, hebben al gewaarschuwd voor meer en intensere bosbranden in de westelijke staten naarmate de temperatuur stijgt.
Toch wordt de link nauwelijks vermeld in de berichtgeving. Uit een studie van de Amerikaanse mediawaakhond MediaMatters blijkt dat in 97 procent van de berichtgeving geen enkele verwijzing staat naar de opwarming van het klimaat. Bij televisieberichtgeving is het percentage nog lager met 1,6 procent. Kranten het met 6 procent iets beter.
Waarnemers vermoeden dat de media bewust kiezen om de klimaatverandering niet te noemen omdat ze het thema ondanks de wetenschappelijke consensus en de officiële erkenning van een verband aanvoelen als controversieel en politiek geladen.
