Wat te doen tegen valse nieuwsfoto's?

Vlak na aanslagen razen nepbeelden en -bijschriften als een virus over het internet. De Leidse onderzoeker Peter Burger geeft tips over hoe je je hiertegen moet wapenen.

Wakker worden en ontdekken dat het halve internet je uitmaakt voor zelfmoordterrorist. Het overkwam de Canadees Veerender Jubbal. Vlak na de terroristische aanslagen in Parijs raasde een foto over social media van een glimlachende Jubbal met bomgordel en Koran. Spaanse en Italiaanse nieuwsmedia namen de foto over en bestempelden Jubbal als een van de verdachten van het bloedbad.

Bomgordel

In werkelijkheid is Jubbal een Canadese recensent van videogames die nooit een voet in Parijs heeft gezet. En die foto met bomgordel en Koran dan? Gephotoshopt door een onbekende zieke geest. Kijk maar naar de originele foto die Jubbal op zijn Twitter-account zette. De 'Koran' in zijn hand is eigenlijk een iPad. Jubbal is trouwens ook geen Moslim maar een Sikh, vandaar de tulband op zijn hoofd.

Franse vlag

Na grote aanslagen verspreiden onzinfoto's zich razendsnel, weet Peter Burger, broodje aap-onderzoeker en fact checker bij de Universiteit Leiden. De afgelopen tijd debunkte hij zich dan ook een slag in de rondte. Man met baard vertrappelt juichend de Franse vlag? Foto circuleert al sinds 2013 en is dus geen reactie op de recente aanslagen.

Gesluierde IS-slavinnen

Een rij van geketende, gesluierde IS-slavinnen in het kalifaat? Je kunt die jongens van IS veel verwijten maar deze foto werd toch echt gemaakt in december 2011 in Libanon, bij een religieus rouwritueel.

Omgekeerd googelen

Onzinbeelden kunnen de beeldvorming flink sturen, maar gelukkig zijn er krachtige wapens beschikbaar om jezelf hiertegen te beschermen. Zo maakte Burger een handleiding om foto's 'omgekeerd te googelen'.

Sleep de verdachte foto naar Google Images en je ziet snel welke websites de foto publiceerden én wanneer.

Cynisch

Handig voor de kritische nieuwsconsument, al is 't voor ervaren fact checkers wel moeilijk om niet cynisch te worden. In zijn recente onderzoekersrapport 'Lies, Damn Lies and Viral content' toont de Amerikaanse journalist Craig Silverman zien hoe onzinnieuws veel meer mensen bereikt dan correcties die daarop volgen.

Die getrukeerde foto van Jubbal zou bij een volgende  aanslag dus zomaar weer kunnen opduiken en driftig worden verspreid met opruiende bijschriften. Misschien dat zelfs die bomgordel daarvoor niet eens nodig is.