Racisme wordt mee gesimuleerd in 'Mafia III' (****)
'Nigger', 'coon', 'darkie': spelerpersonage Lincoln Clay krijgt niet de minste raciale uitvallen naar zijn hoofd geslingerd in 'Mafia III'. Het is een verder onopmerkelijke banditismesimulator à la 'Grand Theft Auto', zich afspelend in het New Orleans uit het tijdperk van de burgerrechtenbeweging. Maar in de manier waarop de game spelers in alle huidtinten toont hoe het moet voelen om aan de ontvangstzijde van racisme te staan, verlegt hij een kleine steen voor het medium.
Een schietpartij halfweg onderbreken voor een flashback van een uur, vlak voordat u lekker het vuur ging openen met een pas buitgemaakt stuk zwaar wapentuig: 'Mafia III' durft dat. Het is verder een opvallend klassieke openwereld-actiegame à la 'Grand Theft Auto', maar hij valt op door de gedurfde manier waarin hij zijn verhaal vertelt. Ook de documentaire stijl waarin dat verhaal wordt gekaderd is vernieuwend voor videogames, maar de narratieve stoutmoedigheid van 'Mafia III' gaat veel verder dan zijn structuur: ook in de thema's die hij aansnijdt, en de manier waarop, is het een bijzonder kloeke game.
Met het vandaag pijnlijk actuele thema racisme voorop: in een tekstprompt aan het begin van de game waarschuwen de makers al dat u stevige racistische taal te slikken zult krijgen, en situaties waarin het hoofdpersonage dat u bestuurt, de halfbloed-Afro-Amerikaanse Vietnamveteraan Lincoln Clay, aan de ontvangstzijde van racisme zal komen te staan. In dezelfde zinnen herhalen de makers ook dat ze racisme verwerpelijk vinden, maar dat was niet echt nodig: u krijgt als speler opmerkingen als 'nigger', 'coon' en 'darkie' naar het hoofd geslingerd, in die mate zelfs dat de game bij momenten een bitter gevoel achterlaat, maar de vertelling hanteert het thema over de hele lijn op een bijzonder volwassen en gebalanceerde manier. Zonder over de schreef te gaan, maar ook zonder essentiële mokerslagen in te houden.
De narratieve stoutmoedigheid van 'Mafia III' gaat veel verder dan zijn structuur
Plaats en tijd
De plaats en het tijdperk die worden geschetst in de game maken die aanpak ook noodzakelijk. 'Mafia III' speelt zich af in de fictieve Amerikaanse grootstad New Bordeaux in het jaar 1968, maar er bestaat geen enkele twijfel over dat daar eigenlijk New Orleans mee wordt bedoeld. De geleding van de vrij doorkruisbare gamewereld is identiek aan die van de echte stad, en in de vele radioberichten die u hoort wanneer u in een auto ronddendert wordt er verder gerefereerd aan echte gebeurtenissen in echte steden: van de studentenbezetting van de Sorbonne in Parijs tot straatrellen in New York.
Nog belangrijker is het tijdsgewricht dat 'Mafia III' naar voren brengt: het was het Amerika uit het begin de burgerrechtenbeweging (vroeg in het spel wordt er bijvoorbeeld referentie gegeven aan de moord op Martin Luther King), waarin onverholen racisme gewoon bij het dagelijkse leven hoorde. De tijdsperiode wordt voortreffelijk weergegeven in de architectuur van de stad, de auto's die erin rondjakkeren, en de muziek, met Dixie-, Motown-, bubblegum- en vroege rockdeuntjes als 'White Rabbit' van Jefferson Airplane, 'Street Fighting Man' van de Rolling Stones, en 'Desperation' van Steppenwolf die in auto's en horeca-etablissementen door de luidsprekers schallen.
De tijdsperiode wordt voortreffelijk weergegeven in de architectuur van de stad, de auto's die erin rondjakkeren, en de muziek
Doorsnee-GTA
Die vrij doorkruisbare, levende stad dient als achtergrond voor een klassieke banditismesimulator à la 'Grand Theft Auto', met een wraakqueeste waarin Clay met de mitraillette in de ene hand en een granaat in de andere de heerschappij van de Italiaanse maffia over de criminele onderbuik van de stad, wijk per wijk, overneemt. Tot een gewelddadige confrontatie met de luitenanten van maffiahoofd Sal Marcano, en uiteindelijk de man zelf, volgt.
Dat spelelement is eerder ouderwets en repetitief van aard, met weinig verrassingen en missies die snel heel erg op elkaar gaan lijken. 'Mafia III' volgt een uitgewoonde formule die 'Grand Theft Auto III' vijftien jaar geleden al introduceerde, zonder eigen gameplaynieuwigheden toe te voegen, maar maakt dat weer goed met de strakheid waarmee hij zijn omstandige verhaal vertelt. Anders dan in een 'Grand Theft Auto'-game, waarin de stadssimulatie centraal staat en de anekdotes waar u tegenaan loopt bijna even belangrijk zijn als de hoofdplot, is de open wereld van deze game eerder een uitgebreid decor dan een wereld die zijn eigen verhalen vertelt.
'Mafia III' volgt een uitgewoonde formule die 'Grand Theft Auto III' vijftien jaar geleden al introduceerde, zonder eigen gameplaynieuwigheden toe te voegen
Gesimuleerd racisme
En in de subtiele manier waarop hij de speler het unheimliche gevoel geeft dat hij constant het slachtoffer is van misdadig racisme, heeft 'Mafia III' misschien wel een steen verlegd die de stroom van het medium mogelijk wat heeft veranderd. Het blijkt niet alleen uit de harde opmerkingen die het scenario zijn personages in de mond legt, maar zit ingebakken in de gehele simulatie die achter de game loopt.
De politie patrouilleert bijvoorbeeld weinig of helemaal niet in wijken waarin vooral Afro-Amerikanen wonen, en reageert traag of helemaal niet wanneer er een misdaad gebeurt. En het stelen van eender welke auto die op straat geparkeerd staat is deel van de fantasie die 'Mafia III' levert, net zoals andere games in zijn genre dat al vijftien jaar doen, maar in de begoede wijken wordt dat sneller opgemerkt dan in andere stadsdelen, en wordt u door degene die het misdrijf meldt aan de politie pijnlijk eufemistisch een 'mannelijke kleurling' genoemd.
'Mafia III' is een erg omvangrijke game, met een speelduur van meer dan 25 uur en een volledige grootstad die aan uw criminele voeten ligt. Maar zijn ware kracht ligt in zijn kleinste, en wrangste, details.
'Mafia III' is uit voor PlayStation 4, Xbox One en Windows.
