Rekruten islamitische militante groepen zijn doorgaans hoogopgeleid

Rekruten van militante islamitische groeperingen zoals IS zijn doorgaans goedopgeleid en welvarend. Zij die ernaar streven zelfmoordaanslagen te plegen behoren tot de welvarendste, zo blijkt uit onderzoek van de Wereldbank. "In landen met een grote moslimpopulatie blijken een lage graad van religiositeit, weinig vertrouwen in religieuze instellingen, een sterke regering en sociale controle op religie risicofactoren voor radicalisering", stelt het rapport. Jobcreatie is volgens de onderzoekers de sleutel om de verspreiding van gewelddadig extremisme te dwarsbomen. Opmerkelijk is voorts dat, ook in ons land, niet meer voornamelijk in moskeeën en islamscholen wordt gerekruteerd maar door vrienden en familieleden. Dat meldt The Guardian.

De studie van de Wereldbank, op basis van gelekte IS-documenten, bracht geen verband aan het licht tussen armoede of opleidingsniveau en radicalisering. Dat bevestigt wat specialisten al wisten.

Gegevens van 3.803 buitenlandse rekruten
De gegevens werden in maart gelekt door een voormalig lid van Islamitische Staat en bevat basisinfo over 3.803 buitenlandse rekruten uit de hele islamitische wereld en Europa die zich tussen begin 2013 en eind 2014 bij de terreurorganisatie hebben aangesloten. In die periode piekte de stroom vrijwilligers naar IS.

Zij die aankwamen in IS-gebied werden doorgelicht en ondervraagd. Daarbij werden gegevens bijgehouden als land van herkomst, nationaliteit, burgerlijke stand, onderwijsniveau, vaardigheden, eerdere extremistische ervaringen en kennis over de islamitische wetten.

69% minstens middelbaar
De studie wees uit dat 69% van de rekruten op zijn minst de middelbare school had afgemaakt, terwijl 15% de school verliet vooraleer hogere studies aan te vangen en minder dan 2% ongeletterd was.

Het opleidingsniveau van rekruten uit Noord-Afrika of het Midden-Oosten was beduidend hoger dan dat van rekruten uit Syrië en Irak. "Een groot deel heeft aan de universiteit gestudeerd. Rekruten uit Afrika, Zuid- en Zuidoost-Azië en het Midden-Oosten zijn opmerkelijk beter opgeleid dan rekruten uit hun regio van herkomst", zo staat in het rapport.

Welvarende landen
Aan de rekruten werd ook gevraagd welke rol ze binnen IS wilden spelen. Het aandeel van zij die bewindvoerder of 'zelfmoordstrijder' wilden worden nam toe naarmate ze beter waren opgeleid. Noch ongelijkheid noch armoede bleken een drijfveer voor hun betrokkenheid bij gewelddadig extremisme en welvarender landen bleken meer buitenlandse strijders te leveren.

Risicofactoren
"In landen met een grote moslimpopulatie blijken een lage graad van religiositeit, weinig vertrouwen in religieuze instellingen, een sterke regering en sociale controle op religie risicofactoren voor radicalisering", stelt het rapport.

Het aanhoudende onderzoek naar de oorzaken van islamitisch extremisme legt de complexiteit van motiveringen van rekruten en vrijwilligers bloot, evenals de verschillen tussen de verschillende conflictzones.

Strijdende vrouwen
Eerder deze week stelde een rapport over Boko Haram, de aan IS gelinkte groepering in Nigeria, dat vrouwelijke leden van de gewelddadige organisatie net zo goed als hun mannelijke collega's worden ingezet als strijders. Dit in weerwil van de wijdverspreide perceptie dat vrouwen voornamelijk worden ingezet als kok, seksslaaf en zelfmoordterrorist.

De inzet van vrouwen als strijders door IS is geëvolueerd en varieert volgens de lokale omstandigheden. Vrouwelijke rekruten hebben geen strijdende rol gespeeld in de gebieden die de groepering controleert in Syrië en Irak maar worden steeds meer tactisch ingezet of op zijn minst aangemoedigd om terreuroperaties uit te voeren in Europa en elders. De terreurcel die vorige week in Marokko werd opgerold, had ook vrouwelijke leden.

Economische factoren in Nigeria
Onderzoek door de Finse ngo Finn Church Aid wees uit dat economische factoren wél een belangrijke rol spelen bij het aantrekken van mensen in het noordoosten van Nigeria. Geloof, armoede, een gebrek aan onderwijs en werk en de mogelijkheden die Boko Haram biedt werden door voormalige militanten aangehaald als de belangrijkste redenen om zich bij de groepering aan te sluiten.

Terwijl mannen vooral als leiders en trainers optreden, zijn er meer vrouwen in andere belangrijke posities zoals die van rekruteerder en spion. Dat onderzoek was gebaseerd op ondervragingen van 119 voormalige leden van Boko Haram.

Vier van de tien vrouwen verklaarde te hebben opgetreden als soldaat, in vergelijking met 45% van de mannen. Beide geslachten voerden huishoudelijke taken uit zoals koken en poetsen. Vooral meisjes en vrouwen komen steeds meer in het vizier van rekruteerders voor Boko Haram. "De inlichtingendiensten zijn alert voor jonge mannen, dus is het makkelijker vrouwen door controleposten te loodsen en gemeenschappen te laten binnendringen", stelt Mahdi Abdile, auteur van de Finse studie.

Boko Haram heeft de voorbije zeven jaar ongeveer 15.000 mensen gedood en twee miljoen mensen op de vlucht gejaagd in Nigeria. Steeds vaker laat de terreurgroepering zelfmoordaanslagen plegen door kinderen, veelal meisjes. Dat stelt Unicef.

Familie en vrienden
Zes van de tien voormalige Boko Haram-militanten werden door vrienden of familieleden bij de groepering geïntroduceerd, slechts een kwart kwam met de groepering in contact in moskeeën of islamscholen. "Moskeeën en scholen waren vroeger de plekken waar werd gerekruteerd, maar die worden nu in de gaten gehouden", aldus Abdile.

Dezelfde verschuiving van rekruteringsactiviteiten wordt ook waargenomen in Groot-Brittannië, België en Frankrijk. Dat stelt veiligheidsdiensten voor nieuwe uitdagingen.

Jobs
Een rapport van de Amerikaanse hulporganisatie Mercy Corps stelde eerder dit jaar dat Boko Haram jonge ondernemers en bedrijfsleiders rekruteerde door ze kapitaal of leningen toe te kennen. De Nigeriaanse economie is er slecht aan toe, en ook in Noord-Afrika en het Midden-Oosten zijn de economische vooruitzichten niet rooskleurig.

"Beleid dat jobcreatie promoot is niet enkel goed voor jonge mensen die op zoek zijn naar een baan maar dwarsboomt ook de verspreiding van gewelddadig extremisme en diens effecten op de nationale en regionale economische groei", stellen de onderzoekers van de Wereldbank.