Inschrijvingsgeld naar 890 euro: "Wij blijven strijden"

Als gewoon student inschrijven in het hoger onderwijs, zal vanaf volgend academiejaar 890 euro kosten. De Vlaamse regering heeft de knoop doorgehakt, ondanks het vele protest dat tegen de maatregel is gerezen. Dat berichten De Standaard en Het Nieuwsblad. Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) blijft erbij dat studeren democratisch blijft, zo maakte ze zich sterk op Radio 1. De Vlaamse Vereniging van Studenten blijft zich verzetten. Ook oppositiepartijen Groen en sp.a zijn tegen. De N-VA is tevreden met de "verre van draconische maatregel".

Het optrekken van het inschrijvingsgeld is gekoppeld aan sociale correcties. Zo blijft het inschrijvingsgeld voor beursstudenten op 105 euro. "Dat betekent dat het huidige bedrag enkel geïndexeerd wordt", staat in een persbericht van het kabinet-Crevits.

Bijna-beursstudenten, van wie de ouders een inkomen hebben dat net te hoog is om voor een studiebeurs in aanmerking te komen, betalen 470 in plaats van 410 euro. Daartegenover staat dat de voorwaarden voor een erkenning als bijna-beursstudent worden versoepeld. "Op die manier verdubbelt het aantal bijna-beursstudenten: van 2.000 naar 4.000", zo maakt Crevits zich sterk. Daarnaast gaat de Vlaamse regering studenten ook aanmoedigen om een voltijds studieprogramma op te nemen: het vaste gedeelte van het studiegeld, dat nu nog 61 euro kost, stijgt naar 230 euro. Daarnaast betalen studenten nog een variabel bedrag per opgenomen studiepunt. Een voltijds programma komt dan neer op 890 euro.

In het hoger onderwijs waren er vorig academiejaar bijna 230.000 inschrijvingen. Een academiejaar eerder waren er ruim 46.000 beursstudenten en ongeveer 1.800 bijna-beursstudenten.

Sociale correcties

Crevits blijft erbij dat ondanks de verhoging de Vlaamse regering "zorgzaam en evenwichtig tewerk is gegaan, met een sociale toets". "Het gaat om een verhoging met meer dan 200 euro, maar daarmee blijven we in de groep Europese regio's met een relatief laag studeigeld. Bovendien zorgen de sociale correcties ervoor dat de sterkste schouders de zwaarste lasten blijven dragen."

Op de vraag waarom Vlaanderen niet het voorbeeld van Duitsland heeft gevolgd, dat het studiegeld naar 0 euro heeft gebracht, antwoordde Crevits dat dat niet de keuze is van de Vlaamse regering. "Iedereen moet een inspanning doen in de besparingen, maar die is wel voor onderwijs wel lager dan het totale aandeel in de begroting. Bijna een kwart van de studenten bij ons heeft ook recht op een beurs, voor hen verhoogt de drempel helemaal niet, bovendien kennen we in Vlaanderen in bijna geen enkele opleiding een numerus clausus, wat in Duitsland wel het geval is."

Het voorstel voor het aangepaste inschrijvingsgeld gaat nu voor bespreking naar het Vlaams parlement. De minister belooft de volgende maanden bovendien nog voorstellen om "het aanbod van de opleidingen te rationaliseren, de ongewenste effecten van de flexibilisering terug te dringen en de regeldruk voor het hoger onderwijs te verminderen".

VVS

De Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS) blijft zich verzetten tegen de hogere inschrijvingsgelden en de besparingen. Op 5 november komt er een opvallende protestactie in de studentensteden, zegt VVS-voorzitter Bram Roelant.

"We zullen hiertegen blijven strijden", zegt Roelant. "De initiële drempel, de eerste kost die je tegenkomt als je aan hoger onderwijs begint, wordt verhoogd", zegt Roelant.

Dat de verhoging sociaal gecorrigeerd wordt, klopt volgens de VVS-voorzitter niet. De uitbreiding van de groep bijna-beursstudenten - een groep van duizend tot tweeduizend studenten - weegt niet op tegen de besparingen op studentenvoorzieningen. "Die besparingen wegen ook door op de toegankelijkheid van het hoger onderwijs. De kotenprijzen zullen mogelijks niet meer laag gehouden kunnen worden. Of de maaltijden in de studentenresto's worden nu misschien duurder, of er kan bespaard worden op socio-psychologische begeleiding of op begeleiding van eerstejaars."

Groen

Oppositiepartij Groen is niet te spreken over de hogere inschrijvingsgelden. "De Vlaamse regering van N-VA, Open Vld en CD&V maakt hier een dramatisch verkeerde keuze. Besparen op onderwijs is snoeien in de talenten van de toekomst", zegt Vlaams parlementslid Elisabeth Meuleman. "Andere oplossingen zijn nochtans mogelijk: de regering zou beter paal en perk te stellen aan het overaanbod en de onderlinge concurrentie tussen onderwijsinstellingen, de doorgeslagen flexibilisering of de planlast".

"Hoe minister Crevits haar belofte van 'sociale correcties' zal uitvoeren, is op dit moment hoogst onduidelijk. Ze bespaart immers ook op de studentenvoorzieningen voor het sociaal beleid en het aanmoedigingsfonds. Crevits verhoogt de studiebeurzen niet, terwijl die nu al niet voldoen, zo bleek uit de Flemosi-studie. De kille besparingslogica van Crevits verhoogt de financiële drempel en is nefast voor de democratisering van het onderwijs", zegt Meuleman.

De verhoging van het inschrijvingsgeld van 619 naar 890 euro per jaar "is nogmaals een voorbeeld van de factuurregering van N-VA, Open Vld en CD&V", zegt Meuleman nog.

Sp.a

Oppositiepartij sp.a vindt het "betreurenswaardig" dat onderwijsminister Hilde Crevits (CD&V) de verhoging van de studiegelden effectief doorvoert. "Deze verhoging treft driekwart van de studenten, terwijl de Vlaamse regering door de indexsprong een budgettaire meevaller heeft van 200 miljoen euro", zegt Vlaams parlementslid Tine Soens.

De Vlaamse regering wil in totaal 150 miljoen euro besparen op onderwijs, deels door het optrekken van het inschrijvingsgeld in het hoger onderwijs. "De budgettaire meevaller maakt dat die besparingen niet nodig zijn. Voor alle duidelijkheid: de indexsprong is niet onze keuze", zegt Soens.

Minister Crevits breidt wel de groep van bijna-beursstudenten, die minder studiegeld moeten betalen, uit van zowat 2.000 naar 4.000 studenten. "In relatieve cijfers is dat echter niet veel. Het gaat over nauwelijks 0,7 procent van de studenten nu en 1,4 procent in de toekomst, terwijl er voor 75 procent van de studenten wel degelijke een verhoging is", zegt Soens.

Universiteit Gent

Rector De Paepe en vicerector Mortier herhalen dat de UGent betreurt dat er op onderwijs bespaard moet worden en dat de studenten en hun ouders een hogere bijdrage moeten leveren. "Onderwijs kan je immers niet louter als een uitgave zien; het is een investering in de toekomst van onze samenleving", luidt het in een persbericht.

Nadat eerder al duidelijk geworden was welke besparingen de Vlaamse regering aan de universiteiten en de hogescholen oplegt, maakt de beslissing over het studiegeld het financiële plaatje voor het hoger onderwijs compleet. De UGent is nog volop bezig met de verwerking van de cijfers in haar begroting voor 2015 en de daaropvolgende jaren.

Maar de UGent wil de meerinkomsten uit de verplichte verhoging van het studiegeld dus inzetten voor democratisering en excellentie. Concreet zullen de rector en vicerector voorstellen om verder te investeringen in onderwijsinfrastructuur, in het voortzetten van de begeleiding en ondersteuning van studenten die door een functiebeperking, een leerstoornis of door hun persoonlijke achtergrond extra hindernissen moeten overwinnen om tot studiesucces te komen én in het versterken van de sociale functie van de studentenvoorzieningen.

De UGent zal zelf "een substantiële inspanning" moeten doen om het tekort op haar begroting weg te werken dat door de besparingen ontstaat. Maar ondanks de besparingen wil de UGent het eerder goedgekeurde groeipad voor de aanwerving van extra professoren toch aanhouden. Daarvoor is in de begroting van 2015 een bedrag van 2,4 miljoen euro ingeschreven, en wordt voor 2016 zelfs 4,8 miljoen euro voorzien. "We kiezen uitdrukkelijk voor kwaliteit in onderwijs en onderzoek. We willen daarop niet besparen, maar integendeel bijkomend investeren", zegt rector De Paepe.

UAntwerpen

"Dat besparingen op de rug van de studenten gebeuren, blijft een jammere zaak", zegt Alain Verschoren, rector van de Universiteit Antwerpen. "Dat het bedrag nu bekend is, biedt duidelijkheid voor de instellingen. We kunnen nu eindelijk beginnen met het opmaken van de begroting."

"Onderwijs is geen luxe, maar een verplichting voor de maatschappij. Vlaanderen heeft geen grondstoffen, we moeten het doen met onze hersenen. Dat besparingen onvermijdelijk zijn, beseffen ook de universiteiten. Maar op deze manier wordt alles afgewenteld op de rug van de studenten. Omdat ook de subsidies voor de sociale voorzieningen zullen verminderen, zullen de studenten op twee vlakken extra moeten betalen", zegt de Antwerpse rector.

De aangekondigde sociale correcties - meer studenten zullen voor het bijna-beurstarief in aanmerking komen - vindt Verschoren een positieve zaak. "Maar de overgrote meerderheid van de studenten heeft daar geen baat bij. Zij zullen sowieso het hogere inschrijvingsgeld moeten ophoesten."

VLIR

De Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR), het overlegorgaan van de Vlaamse universiteiten, was geen voorstander van de verhoging van het inschrijvingsgeld voor het hoger onderwijs maar is wel blij dat er eindelijk duidelijkheid is. "We waren geen vragende partij voor een verhoging, maar het was blijkbaar noodzakelijk", zegt secretaris-generaal Rosette S'Jegers. "Wel wilden we zo snel mogelijk duidelijkheid want binnenkort moeten de begrotingen ingediend worden."

"We gaan nu zien of we bij andere stakeholders meer inkomsten kunnen verwerven maar dat wordt niet gemakkelijk", weet S'Jegers. Enkele weken geleden zei Paul De Knop, rector van de VUB en voorzitter van de VLIR, ook al te hopen op een toename van het aantal buitenlandse studenten en een intensievere samenwerking met het bedrijfsleven.

S'Jegers benadrukt wel dat het hoger onderwijs de helft van de besparingen op onderwijs levert, terwijl het slechts 20 procent van de onderwijsenveloppe uitmaakt.

N-VA

De N-VA-fractie in het Vlaams Parlement is tevreden met de beslissing van de regering. "Dit zijn verre van draconische maatregelen", zeggen fractieleider Matthias Diependaele en parlementsleden Kris Van Dijck en Koen Daniëls. "Er zal geen 18-jarige minder instromen door deze aanpassing."

De N-VA steunt de "moeilijke" beslissing. De beslissing, licht de fractie toe, past in een brede, moeilijke besparingsoefening waar de Vlaamse regering toe verplicht werd. "Maar ze is zeer evenwichtig", zegt Diependaele.

Volgens onderwijsspecialist Van Dijck "is er met deze verhoging nog steeds een billijk evenwicht tussen wat de student betaalt voor zijn opleiding en wat de samenleving bijdraagt, zeker als men vergelijkt met het buitenland". De sociale correcties zijn volgens Van Dijck ook niet onbelangrijk. Voor beursstudenten blijft het bedrag van 105 euro van toepassing, voor bijna-beursstudenten blijft het inschrijvingsgeld "beperkt" tot 470 euro én de voorwaarden voor een erkenning als bijna-beursstudent worden versoepeld. "Kortom, dit zijn verre van draconische maatregelen."

Koen Daniëls wijst erop dat de regering-Bourgeois ook de ongewenste effecten van de flexibilisering van het hoger onderwijs wil aanpakken. "Door de flexibilisering wordt de studieduur vaak verlengd en dat zorgt voor extra kosten voor de belastingbetaler én de ouders. Daarom zal een goed oriëntatiebeleid met niet-bindende toelatingsproeven ingevoerd worden."

Matthias Diependaele besluit dat door de beslissingen van de Vlaamse regering "er geen 18-jarige minder zal instromen".