'Nieuwe Bin Laden' leidt bloedige ISIS-opmars in Irak

Hij is een meedogenloze moordenaar en een gerespecteerde oorlogsstrateeg. Hij verschijnt niet in videoboodschappen en draagt een masker als hij in het openbaar spreekt. Er zijn maar twee foto's van hem in omloop die echt zijn. De VS heeft 10 miljoen dollar op zijn hoofd gezet. Hij is de leider van de ISIS, zijn eigen jihadleger dat bezig is met een gewelddadige opmars in Irak. 'Hij' is Abu Bakr al Baghdadi, en draagt bijnamen als 'de onzichtbare sjeik'  en de 'nieuwe Osama Bin Laden'.

Baghdadi is omgeven door mysterie. Hij wordt gezien als 's werelds 'machtigste jihadistenleider' en TIME riep hem uit als 'de gevaarlijkste man ter wereld'. Niemand weet waar hij zich bevindt.

Ondertussen heeft zijn leger zich vandaag een weg tot op ongeveer 60 kilometer van Bagdad gevochten. Bij de hevige gevechten tussen de extremisten en het regeringsleger vielen tientallen doden.

Op een van de twee gewaarmerkte foto's die van hem circuleren, is een man met een ernstig gezicht en een rond gelaat te zien. De andere toont een bebaarde man in een zwart pak. De foto's zijn wazig, gebarsten en lijken foto's van foto's.

Directe afstammeling van Mohammed
De onduidelijkheid van de plaatjes is typerend voor de persoon die er op is afgebeeld. Veel van wat er over de man bekend is, is nooit bevestigd. Wat wel een feit is, is dat Baghdadi, echte naam Awwad Ibrahim Ali al-Badri al-Samarrai ook bekend als Abu Duaa, leider van de in 2013 gevormde ISIS (Islamitische Staat in Irak en Syrië) is.

Hij is geboren in 1971 als een soennitische moslim in Samarra, een stad ten noorden van Bagdad. Hij beweert een directe afstammeling van de profeet Mohammed te zijn, zo meldt The Washington Post.

Volgens een veelvuldig geciteerde biografie uitgebracht onder jihadisten is hij een man uit een religieuze familie. "Zijn broers en zijn ooms zijn geestelijken of professoren van de Arabische taal, retoriek en logica". Volgens de biografie promoveerde hij aan de islamitische universiteit in Bagdad.

Radicalisering
Baghdadi was een imam totdat de Verenigde Staten in 2003 Irak binnenvielen. De chaos in die maanden zou Baghdadi, rond de dertig in die tijd, hebben geradicaliseerd. De BBC meldt dat hij volgens sommigen al eerder, onder het bewind van Saddam Hussein, een militante jihadist zou zijn geweest.

Hij radicaliseerde verder toen hij in 2004 werd opgepakt en vier jaar gevangen werd gehouden in Kamp Bucca, een Amerikaans kamp in het zuiden van Irak. In 2005 werd daar de eerste foto gemaakt. Volgens Al-Monitor zou hij daar een aantal belangrijke al-Qaeda-strijders hebben ontmoet.

Tientallen aanslagen
Baghdadi richtte zijn eigen soennitische leger op en trad toe tot terreurbeweging al-Qaeda. Als Bin Laden op 2 mei 2011 wordt vermoord, kondigt Baghdadi aan dat hij de voormalig al-Qaeda-leider zal wreken. Hij claimde verantwoordelijkheid voor de 23 bomaanslagen die tussen maart en april 2011 plaatsvonden in Bagdad.

Op 15 augustus 2011 volgde een golf van zelfmoordaanslagen en kondigde zijn organisatie aan op de website dat er nog 100 aanvallen zouden volgen waarbij verschillende methodes als zelfmoordaanslagen, invallen, bommen langs de weg en kleine aanvallen door het hele land, worden gebruikt.

In oktober 2011 wezen de VS Baghdadi officieel aan als 'terrorist' en zette een beloning van 10 miljoen dollar op zijn hoofd.

Respect neem toe
Baghdadi verdiende in de loop der jaren zoveel respect, dat nadat verschillende leiders van de opstandige al-Qaeda groepering in Irak werden gedood, hij de leiding kon overnemen. Op dat moment was de macht van de islamitische militanten in Irak op een dieptepunt en het aantal moorden gedaald. De soennitische opstand die hij ooit begon, was op dat moment op sterven na dood.

Maar door de burgeroorlog in Syrië en het wegvallen van gezag in grote delen van het land werden de ambities van de groep nieuw leven ingeblazen. Baghdadi trok naar Syrië en de onrust en ontwikkelingen leidde tot de oprichting van het jihadisten-leger ISIS. In de afgelopen jaren sloten ongeveer 12.000 militante moslimstrijders, onder wie drieduizend mannen afkomstig uit westerse landen, zich aan om te vechten in de regio, zo meldt de Soufan Group, een inlichtingenconsultant.

Afvallen al-Qaeda
Baghdadi trad opnieuw op de voorgrond in 2013 toen hij mededeelde dat het al-Nusra Front (Het Reddingsfront) in Syrië zich bij ISIS had aangesloten. De leider van het al-Nusra Front liet daarop weten dat er geen sprake was van een fusie tussen de twee militante groepen en dat het Front al-Qaeda trouw zou blijven. Baghdadi negeerde dit en naar verluidt zou zo'n 80% van de al-Nusra Front-strijders zich toch bij ISIS hebben aangesloten.

Baghdadi heeft geen trouw gezworen aan Zawahiri, de leider van het al-Qaeda netwerk, die de ISIS juist vroeg zich te richten op Irak en Syrië over te laten al-Nusra. In juni 2013 nam de ISIS-leider officieel afstand van al-Qaeda met de boodschap: "Ik kies voor de opdracht van God en niet voor de opdracht die daarmee in strijd is".

Sindsdien is de macht van Baghdadi, die zich volgens sommigen binnenkort zal vestigen als emir van de nieuwe islamitische staat, alleen maar groter geworden. Net als die van de ISIS. Volgens sommige experts hebben het openlijk afvallen van Zawahiri en zijn gewelddadige reputatie ervoor gezorgd dat Baghdadi inmiddels in hoger aanzien staat dan de al-Qaeda-leider onder vele islamitische militanten.

Ware erfgenaam van Bin Laden
"De ware erfgenaam van Osama Bin Laden kan ISIS-leider Abu Bakr al-Baghdadi zijn", schreef David Ignatius in The Washington Post. Zawahiri heeft nog altijd veel macht bij zijn afdelingen in Pakistan, het Arabische schiereiland en in Noord-Afrika. Maar Baghdadi heeft de reputatie van meest georganiseerde, meest meedogenloze slagveldheer en briljant tacticus.

Aantrekkelijk voor jonge jihadisten
In een jaar vol gruwelijke moorden is zijn organisatie volgens analisten aantrekkelijker geworden voor jonge jihadisten, vergeleken met die van Zawahiri, een islamitische theoloog. "Hij is gewelddadiger, vijandiger en meer anti-Amerikaans", liet een hoge Amerikaanse ambtenaar van de Inlichtingendienst weten.

"In de laatste tien jaar of meer verschanste Zawahiri zich in het Afghaanse-Pakistaanse grensgebied en deed niet veel meer dan af een toe een paar statements maken via een video", vertelde Richard Barrett, voormalig chef terrorismebestrijding van de Britse buitenlandse inlichtingendienst, vorige week tegen AFP.

"Dit in tegenstelling tot Baghdadi die ongelofelijk veel heeft gedaan. Hij heeft steden veroverd, hij heeft grote aantallen mensen gemobiliseerd en hij is meedogenloos aan het moorden in Irak en Syrië. Als je op zoek bent naar actie, dan zou je naar Baghdadi gaan".

Het gaat zover dat Baghdadi strijders werft bij de troepen van Zawahiri in Jemen en in Somalië bij al-Shabaab.

Verblijfplaats onbekend
De onduidelijkheid over zijn ware identiteit geldt ook voor zijn verblijfplaats. Hij zou het laatst gezien zijn in Raqqa in Syrië.