سازمان همکاری شانگهای؛ گردهمایی پوتین، شی، پزشکیان، شریف و مودی در بیشکک

شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، و بیش از ۱۲ رهبر دیگر امروز در قرقیزستان گرد هم می‌آیند تا در نشست دو روزه سازمان همکاری شانگهای شرکت کنند.

روسیه، چین، هند، پاکستان، ایران، بلاروس و چهار کشور آسیای مرکزی اعضای این سازمان هستند که بیست‌وپنجمین سالگرد تاسیس خود را جشن می‌گیرد.

ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ از نشست‌های سازمان همکاری شانگهای برای ترویج جهان چندقطبی و نمایش جبهه‌ای متحد در برابر غرب استفاده کرده‌اند.

این نشست در حالی برگزار می‌شود که چهار سال و نیم از حمله روسیه به اوکراین و شش ماه از جنگ میان واشنگتن و تهران می‌گذرد. مسعود پزشکیان و عباس عراقچی نمایندگان ارشد ایران در این نشست هستند.

قرار است ولادیمیر پوتین، شی جین‌پینگ، مسعود پزشکیان، همچنین نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، در نشست عمومی شرکت کنند که ریاستش را صدر جباروف، رئیس‌جمهور قرقیزستان، برعهده خواهد داشت.

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، نیز انتظار در این نشست شرکت خواهد کرد هرچند ترکیه عضو رسمی این سازمان نیست.

یوری اوشاکوف، سخنگوی کرملین، گفت که آقای پوتین قرار است با مسعود پزشکیان و شی جین‌پینگ و شماری دیگر از رهبران مذاکرات دوجانبه داشته باشد.

روسیه و ایران که از تحریم‌شده‌ترین کشورهای جهان هستند از زمان جنگ اوکراین، روابط نظامی و اقتصادی خود را به‌شدت گسترش داده‌اند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به مسکو و پکن درباره کمک تسلیحاتی به ایران هشدار داده است.

دیدار ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان چند روز پس از سفر کم‌سابقه جان راتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، به مسکو انجام می‌شود. برخی رسانه‌های آمریکایی گمانه‌زنی کردند که او ممکن است درباره اوکراین و ایران با همتایان روس خود گفت‌وگو کرده باشد.

سازمان همکاری شانگهای در گذشته عمدتا بر مسائل اقتصادی تمرکز داشت اما در سال‌های اخیر با هدایت مسکو و پکن شتاب بیشتری گرفته است.

این سازمان علاوه بر ۱۰ عضو خود، اکنون ۱۵ «شریک گفت‌وگو» دارد که از جمله آنها می‌توان به ترکیه و عربستان سعودی و قطر اشاره کرد. افغانستان و مغولستان دو کشور ناظر هستند.

در بیانیه تاسیس سازمان همکاری شانگهای آمده است که این گروه «اتحادی علیه سایر کشورها نیست».

با این حال، ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ در جریان نشست‌های این سازمان بارها سخنرانی‌هایی با محتوای ضدغربی داشته‌اند.

در نشست سال گذشته، آقای پوتین کشورهای غربی را به تحریک جنگ اوکراین متهم کرد و آقای شی «ارعاب‌» را محکوم کرد که اشاره‌ای بود به تنش‌های آمریکا و چین.

نشست بیشکک در شرایطی برگزار می‌شود که برخی از اعضای سازمان همکاری شانگهای درگیر جنگ‌ نظامی هستند و برخی در جنگ‌ تجاری از جمله به‌دلیل تعرفه‌های آمریکا بر کالاهای چینی و هندی.

آمریکا دوشنبه پیش با هدف انزوای اقتصادی ایران تحریم‌های ثانویه‌ای را برای شرکای تجاری ایران در بخش‌های طلا، فناوری، دارایی‌های دیجیتال، هوانوردی و حمل‌ونقل دریایی اعمال کرد.

چین که بزرگترین خریدار نفت ایران است در واکنش گفت که از منافع خود «قاطعانه دفاع» خواهد کرد.

ایران در سال ۲۰۲۳ به سازمان همکاری شانگهای پیوست.

این سازمان می‌گوید نماینده حدود ۴۰ درصد از جمعیت و ۲۵ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان است اما همچنان مجموعه‌ای متنوع از کشورهاست و میان اعضای آن نیز اختلاف‌نظرهایی وجود دارد.

روسیه و چین برای نفوذ در آسیای مرکزی با یکدیگر رقابت می‌کنند؛ منطقه‌ای سرشار از منابع که برای انتقال کالا میان اروپا و آسیا اهمیت حیاتی دارد. در عین حال، چین در مقاطعی روابط پرتنشی با هند و پاکستان داشته است.