راهنمای انتخابات اسرائیل؛ مدعیان اصلی قدرت چه کسانی هستند؟

منتشر شده در
زمان مطالعه: ۵ دقیقه

اسرائیلی‌ها روز سه‌شنبه در انتخاباتی پای صندوق‌های رای می‌روند که بسیاری آن را یکی از سرنوشت‌سازترین انتخابات تاریخ این کشور می‌دانند.

این نخستین انتخابات از زمان حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به رهبری حماس و جنگ‌ها و درگیری‌های متعاقب آن برای اسرائیل در سراسر منطقه است؛ از غزه و لبنان گرفته تا ایران، سوریه و یمن.

رقبای اصلی چه کسانی هستند؟

نظرسنجی‌های منتشرشده در روز جمعه نشان می‌دهد رقابت برای تصدی مقام نخست‌وزیری میان بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر کنونی اسرائیل، و گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش اسرائیل، بسیار نزدیک و فشرده است.

بخشی از محبوبیت آیزنکوت به سابقه نظامی او بازمی‌گردد؛ اما جایگاهش به‌عنوان چهره‌ای نسبتا تازه‌وارد در سیاست نیز در این امر نقش داشته است. او حزب «یاشار» را تنها سال گذشته تاسیس کرد و همین موضوع باعث شده برای بخشی از رأی‌دهندگان به‌عنوان گزینه‌ای متفاوت از سیاستمداران سنتی مطرح شود.

پسر او که سرباز بود، در ماه‌های نخست جنگ غزه کشته شد و خود آیزنکوت نیز تا زمان استعفایش در سال ۲۰۲۴ به دلیل اختلاف بر سر جنگ، در کابینه جنگ اسرائیل زیر نظر نتانیاهو حضور داشت. او کارزار انتخاباتی خود را بر درخواست برای پاسخگویی درباره شکست‌های امنیتی منتهی به ۷ اکتبر بنا کرده است.

دیگر رهبران اپوزیسیون شامل نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین، و آویگدور لیبرمن هستند. هر دو از چهره‌های راست‌گرا که مواضع سخت‌گیرانه‌ای درباره امنیت دارند و از کنترل دائمی اسرائیل بر بخش بزرگی از کرانه غربی اشغالی حمایت می‌کنند. یائیر گولان، سیاستمدار چپ‌گرا، نیز از عقب‌نشینی اسرائیل از بخش‌های وسیعی از این سرزمین حمایت می‌کند.

با وجود اختلاف‌هایشان، آن‌ها می‌توانند برای تشکیل دولت با آیزنکوت همکاری کنند.

دولت فعلی نتانیاهو راست‌گراترین دولت در تاریخ اسرائیل است.

برای باقی ماندن در قدرت، او احتمالا باید همچنان به حمایت برخی از شرکای کنونی خود در ائتلاف راست افراطی تکیه کند.

برخی از آن‌ها مواضع فوق‌ملی‌گرایانه دارند، از جمله درخواست برای الحاق کرانه غربی به اسرائیل و «مهاجرت» فلسطینیان از غزه؛ اقدامی که می‌تواند به معنای کوچ اجباری غیرنظامیان باشد.

برخی اعضای حزب لیکود نتانیاهو نیز خواستار «مهاجرت» فلسطینیان از این سرزمین شده‌اند.

دو ائتلاف از احزاب عرب نیز در این انتخابات حضور دارند. حدود یک‌پنجم جمعیت اسرائیل را عرب‌ها تشکیل می‌دهند و بسیاری از آنها خود را شهروندان فلسطینی اسرائیل می‌دانند.

این احزاب در تئوری می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در تشکیل دولت آینده ایفا کنند. با این حال، به‌جز یکی از احزاب اصلی یهودی، همه جریان‌های عمده سیاسی یهودی همکاری با آنها را رد کرده‌اند. بنابراین، با وجود وزن انتخاباتی قابل توجه، نقش آنها در ائتلاف‌سازی همچنان با محدودیت‌های سیاسی روبه‌روست.

انتخابات چگونه برگزار می‌شود؟

پارلمان اسرائیل که «کنست» نام دارد، ۱۲۰ کرسی دارد و در نتیجه یک دولت برای داشتن اکثریت باید ۶۱ کرسی در اختیار داشته باشد.

اسرائیل از نظام انتخاباتی نمایندگی تناسبی استفاده می‌کند و به همین دلیل دولت‌های این کشور همواره ائتلافی از چند حزب بوده‌اند.

این یعنی پس از روز انتخابات ممکن است هفته‌ها یا حتی ماه‌ها طول بکشد تا دولت بعدی تشکیل شود، چون احزاب مختلف برای گرفتن امتیاز چانه‌زنی می‌کنند و توافق‌های سیاسی شکل می‌گیرد.

اگر هیچ ائتلافی نتواند اکثریت تشکیل دهد، احتمال دارد یک دولت اقلیت به قدرت برسد.

موضوعات اصلی انتخابات چیست؟

موضوع اصلی کارزار انتخاباتی، مسائل امنیتی بوده است. رقیبان بنیامین نتانیاهو به‌شدت از ناکامی‌های امنیتی‌ای انتقاد کرده‌اند که به حملات هفتم اکتبر انجامید؛ حملاتی که در جریان آن نزدیک به ۱۲۰۰ نفر کشته شدند و ۲۵۱ نفر دیگر به‌عنوان گروگان به غزه منتقل شدند.

با این حال، نتانیاهو بار دیگر کوشیده خود را در جایگاه «آقای امنیت» معرفی کند و برای این ادعا به آنچه دستاوردهای راهبردی اسرائیل در جنگ‌ها و درگیری‌هایش از سال ۲۰۲۳ به این سو می‌داند، استناد کرده است.

خدمت سربازی نیز یکی از موضوعات مهم است.

به‌طور سنتی، مردان یهودی فوق‌ارتدوکس که به‌صورت تمام‌ وقت در مراکز مذهبی تحصیل می‌کنند از خدمت نظامی معاف بوده‌اند، اما از زمان آغاز جنگ، این سیاست هرچه بیشتر به موضوعی تفرقه‌برانگیز تبدیل شده است.

اصلاحات قضایی نیز در کارزار انتخاباتی نقش پررنگی داشته است.

دولت نتانیاهو همچنان در پی اجرای طرح‌های جنجالی برای اصلاح نظام قضایی است؛ طرح‌هایی که پیش از ۷ اکتبر اعتراض‌های گسترده‌ای به دنبال داشت.

منتقدان می‌گویند این طرح‌ها استقلال دستگاه قضایی را تضعیف می‌کنند و دموکراسی را به خطر می‌اندازند.

مانند بسیاری از کشورها، هزینه زندگی نیز یکی دیگر از مسائل اصلی است.

هزینه مواد غذایی و مسکن در سال‌های اخیر به‌طور مداوم افزایش یافته است.

این انتخابات برای فلسطینیان در غزه و کرانه غربی چه معنایی دارد؟

یک سال پس از آتش‌بس در غزه، اسرائیل همچنان تقریبا هر روز به این منطقه حمله می‌کند و می‌گوید نیروهای حماس را هدف قرار می‌دهد. این کشور همچنین کنترل بیش از نیمی از غزه را در دست دارد.

به گفته وزارت بهداشت غزه که تحت اداره حماس است و سازمان ملل آمار آن را قابل اعتماد می‌داند، از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۷۴ هزار نفر در حملات اسرائیل به غزه کشته شده‌اند.

در کرانه غربی نیز طبق آمار سازمان ملل، حملات شهرک‌نشینان یهودی به بالاترین سطح ثبت‌شده رسیده و شهرک‌های اسرائیلی که طبق حقوق بین‌الملل غیرقانونی هستند، به‌سرعت در حال گسترش‌اند.

بنابراین برای فلسطینیان، ترکیب دولت اسرائیل عامل مهمی در زندگی آن‌هاست.

درباره غزه، دو اردوگاه اصلی به رهبری نتانیاهو و آیزنکوت مواضع مشابهی دارند.

هر دو از طرح صلح دونالد ترامپ حمایت می‌کنند که بر اساس آن حماس در ازای عقب‌نشینی مرحله‌ای نیروهای اسرائیلی از غزه، سلاح‌های خود را کنار می‌گذارد.

آیزنکوت اخیرا وعده داده است ظرف ۱۸ ماه به حکومت حماس در غزه پایان دهد، حتی اگر برای این کار استفاده از نیروی نظامی لازم باشد.

در کرانه غربی، اردوگاه نتانیاهو عمدتا خواهان ادامه سیاست گسترش شهرک‌هاست.

آیزنکوت در مجموع از شهرک‌های اسرائیلی حمایت می‌کند، اما با ادامه پروژه جنجالی شهرک‌سازی ای وان مخالف است؛ پروژه‌ای که عملا کرانه غربی را به دو بخش تقسیم خواهد کرد.

او همچنین می‌خواهد برخی پاسگاه‌های شهرک‌نشینی غیرمجاز ساخته‌شده روی زمین‌های فلسطینی را تعطیل کند، شرایطی برای یک توافق نهایی صلح با فلسطینیان ایجاد کند و با شهرک‌نشینان افراطی یهودی برخورد کند.

برای چند دهه، بسیاری از سیاستمداران جریان اصلی اسرائیل از راه‌حل دو کشوری حمایت می‌کردند؛ یعنی تشکیل یک کشور مستقل فلسطینی در کنار اسرائیل و در همزیستی مسالمت‌آمیز با آن، هرچند نتانیاهو از مدت‌ها پیش با این ایده مخالف بوده است.

اما حمایت از این راه‌حل سال‌هاست رو به کاهش است.

در این انتخابات، هیچ‌ یک از احزاب اصلی یهودی با شعار حمایت از راه‌حل دو کشوری وارد رقابت نشده‌اند و بسیاری نیز آشکارا آن را رد کرده‌اند.

نتایج چه زمانی مشخص می‌شود؟

در ساعت ۲۲ به وقت محلی، برابر با ۲۰ به وقت گرینویچ، در روز انتخابات، شبکه‌های تلویزیونی اسرائیل نظرسنجی‌های پای صندوق را منتشر خواهند کرد.

این نتایج تصویری اولیه از جهت رای‌گیری ارائه می‌کنند، اما می‌توانند تفاوت قابل توجهی با نتیجه نهایی داشته باشند و نظرسنجی‌های کنونی نیز نشان می‌دهند بعید است برنده‌ای روشن بلافاصله مشخص شود.

نتایج اولیه احتمالا روز بعد منتشر خواهد شد و قرار است نتایج رسمی در ۴ نوامبر اعلام شود.

پس از مشورت با رهبران احزاب، اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، از رهبری که به اعتقاد او بیشترین شانس را برای تشکیل دولت دارد دعوت خواهد کرد تا این کار را انجام دهد.

این روند می‌تواند بیش از یک ماه طول بکشد و اگر موفق نشود، رئیس‌جمهور ممکن است از رهبر دیگری بخواهد تلاش کند.

اگر آن تلاش نیز شکست بخورد، اعضای کنست می‌توانند از رئیس‌جمهور بخواهند به رهبر سومی فرصت تشکیل دولت بدهد.

و اگر این تلاش نیز شکست بخورد، انتخابات تازه‌ای برگزار خواهد شد.

بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، اسرائیل پنج انتخابات جداگانه برگزار کرد، چون احزاب بارها نتوانستند برای تشکیل دولت با یکدیگر همکاری کنند.