انتخابات اسرائیل؛ چشم‌ها به انتخاب هرتسوگ: نتانیاهو یا آیزنکوت؟

در‌حالی‌که تا دیشب تمام نگاه‌ها به بنیامین نتانیاهو و گادی آیزنکوت بود، اکنون چشم‌ها به اسحاق هرتسوگ دوخته شده است که ببینند رئیس‌جمهور چه کسی را مامور تشکیل دولت می‌کند؛ در حالی که او به‌روشنی گفته است که می‌خواهد به هر قیمت از تکرار انتخابات پرهیز کند.

نخست‌وزیر با وجود همه انتقادها و پیش‌بینی‌ها سرافکنده از انتخابات بیرون نیامد، حمایت غیرمنتظره و آشکار از او در انتخاباتی که به‌عنوان نقطه عطفی بزرگ معرفی شده بود ظاهرا تضمین می‌کند که او دست‌کم در مقام نخست‌وزیر موقت به کار خود ادامه دهد.

با شمارش نزدیک به ۹۰ درصد آرا، رسانه‌های اصلی اسرائیل گزارش دادند که ائتلاف آقای نتانیاهو متشکل از احزاب راستگرا و راست افراطی و یهودیان بنیادگرا، در مسیر کسب ۵۳ کرسی پارلمان قرار دارد؛ بسیار بیشتر از ۴۸ کرسی ائتلاف مخالف به رهبری گادی آیزنکوت.

اما بی‌سابقه‌ترین نتیجه را احزاب عرب‌ها و فلسطینی‌های اسرائیل به‌دست آوردند که با مشارکت بالا ۱۹ کرسی کنست، پارلمان اسرائیل، را به دست خواهند آورد.

با ادامه شمارش آرا، نتایج هنوز ممکن است تغییر کند اما پیروزی گادی آیزنکوت هر لحظه دورتر به نظر می‌رسد.

ائتلاف احزاب مخالف آقای نتانیاهو، از چپ میانه تا راست تندرو، عملکردی ضعیف‌تر از نظرسنجی‌های پیش از انتخابات داشتند که رقابتی نزدیک را پیش‌بینی کرده بودند.

اگرچه آقای نتانیاهو اکثریت شکننده ائتلاف خود را در کنست از دست داد، مخالفان او امید اندکی برای برکناری‌اش داشتند. آنها می‌دانستند که باید با احزاب عرب ائتلاف کنند که بسیاری از رهبران یهودی آن را رد می‌کنند.

در هر حال، در طول مذاکرات تشکیل ائتلاف یا تا زمان برگزاری انتخابات جدید در سال آینده، آقای نتانیاهو در قدرت خواهد بود هرچند به‌عنوان نخست‌وزیر موقت.

ساعاتی پس از پایان رای‌گیری، آقای نتانیاهو در ساعت سه بامداد چهارشنبه به‌وقت محلی در ستاد انتخاباتی حزب لیکود در بیت‌المقدس خطاب به هوادارانش گفت که باید «یک دولت راستگرای قدرتمند ملی» تشکیل شود.

او از موفقیت‌های نظامی اسرائیل صحبت کرد و احتمال حمله نظامی مشترک با متحد خود، دونالد ترامپ، به ایران را مطرح کرد.

او گفت: «اسرائیل در کنار شریک خود، رئیس‌جمهور ترامپ، با فرصتی تاریخی و بی‌نظیر روبه‌روست تا تهدید وجودی ایران را یک‌ بار برای همیشه از میان بردارد. انگیزه‌های پنهان نباید ما را از این ماموریت مقدس منحرف کنند.»

آقای ترامپ از رای‌دهندگان اسرائیلی خواسته بود بی‌بی نتانیاهو را در قدرت نگه دارند تا کار ایران را تمام کنند.

آقای ترامپ هم به نظر می‌رسید که از عملکرد نخست‌وزیر اسرائیل در انتخابات ناراضی نیست. او در گردهمایی انتخاباتی در تکزاس در اولین ساعت‌های پس از پایان رای‌گیری گفت: «ممکن است برنده شود یا مساوی کند. مساوی نوعی پیروزی محسوب می‌شود، چون این یک بازی بزرگ شطرنج است.»

ساعاتی بعد رئیس‌جمهور آمریکا رضایش را واضح‌تر نشان داد و به اکسیوس گفت پس از گزارش‌های «وحستناک» اولیه بی‌بی نتانیاهو اکنون «وضعیت نسبتاً خوبی» دارد.

او گفت: «شنیدم که حمایت من تفاوت بزرگی برای بی‌بی ایجاد کرد.»

آقای ترامپ در پاسخ به این پرسش که آیا برای کمک به نتانیاهو در تشکیل دولت وحدت ملی مداخله خواهد کرد، گفت که به موضوع نگاهی خواهد کرد.

در عین حال، احتمال تشکیل دولت موقت بدون اکثریت پارلمانی بر بازارهای مالی اسرائیل تاثیر گذاشته است. ارزش شِکِل، پول اسرائیل، حدود ۱/۶ درصد کاهش یافت و به ۳/۱۰ در برابر دلار آمریکا رسید. شاخص‌های اصلی بورس تل‌آویو نیز بیش از ۳ درصد سقوط کردند.

در همین حال، گادی آیزنکوت پذیرفت که آقای نتانیاهو همچنان نخست‌وزیر می‌ماند اما گفت او حمایت عمومی را از دست داده است و از او خواست کناره‌گیری کند:

«به روسای نهادهای امنیتی و خدمات کشوری می‌گویم که نتانیاهو نخست‌وزیر موقت است، بدون پشتوانه و اعتماد مردم.»

و افزود: «به یاد داشته باشید که شما فقط به دولت و منافع شهروندان اسرائیل خدمت می‌کنید. در برابر هر تلاشی برای به چالش کشیده شدن، محکم بایستید.»

او به آقای نتانیاهو هشدار داد که امنیت اسرائیل را برای نیازهای سیاسی خود به کار نگیرد.

این انتخابات نخستین انتخابات سراسری در اسرائیل از زمان حملات هفتم اکتبر حماس بود که در آن حدود ۱۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ نفر به گروگان گرفته شدند. این حملات احساس امنیت را در اسرائیل در هم شکست و کشور را وارد جنگ در غزه و لبنان و ایران کرد.

علاوه بر دادگاه اسرائیل که به اتهام‌های فساد مالی آقای نتانیاهو و همسرش را رسیدگی می‌کنند، دیوان کیفری بین‌المللی هم برای او به اتهام جنایات جنگی قرار بازداشت صادر کرده است.

آقای نتانیاهو تمام اتهام‌های داخلی و خارجی را رد می‌کند.

جلسات رسیدگی دادگاه در اسرائیل بارها به‌دلیل وضعیت جنگی به تعویق افتاده است.

نتیجه انتخابات تا این لحظه بیشتر نشانگر ادامه حمایت یهودیان اسرائیل از آقای نتانیاهو است: ملی‌گرایی یهودی بی‌پرده، حمایت از شهرک‌سازی در سرزمین‌های اشغالی، و بی‌اعتنایی به هرگونه انتقاد خارجی، اکنون به نظر می‌رسد به‌عنوان جریان اصلی سیاست اسرائیل تثبیت شده است.

تقریبا همه احزاب یهودی با تشکیل کشور مستقل فلسطینی مخالف و با آقای نتانیاهو هم‌نظرند.

او از سال ۲۰۰۹ در قدرت است؛ جز دوره‌ای ۱۸ ماهه که ائتلافی شکننده از مخالفان توانست پس از چهار انتخابات بی‌نتیجه در طول دو سال، او را از قدرت کنار بزند.

هواداران و مخالفان نتانیاهو، هر دو، انتخابات روز سه‌شنبه را نقطه عطفی تعیین‌کننده برای کشور می‌دانستند؛ انتخاباتی که مشارکت را به ۷۷/۷ درصد رساند، یکی از بالاترین مشارکت‌ها در تاریخ اسرائیل.

مشارکت اسرائیلی‌های فلسطینی‌تبار خیلی بالا بود. آنها بیش از یک‌پنجم جمعیت را تشکیل می‌دهند، اما نمایندگانشان در طول تاریخ اسرائیل از کابینه کنار گذاشته شده‌اند. بسیاری از آنان به آنچه نژادپرستی آشکار کابینه ائتلافی آقای نتانیاهو می‌خوانند واکنش نشان دادند؛ کابینه‌ای که رهبر یکی از احزاب تشکیل‌دهنده آن به تحریک نفرت نژادی علیه عرب‌ها محکوم شده است.

ستاد انتخاباتی فهرست مشترک چند حزب عرب هنگام انتشار نظرسنجی‌ها از رای‌دهندگان با سوت و تشویق غرق شد.

فاتن غطاس، نامزد فهرست مشترک عربی، گفت: «ما اشغال و نژادپرستی را رد می‌کنیم و در اینجا خواهیم ماند.»

عملکرد ضعیف‌تر آیزنکوت به این معناست که مخالفان اکنون به حمایت فهرست مشترک عربی نیاز دارند؛ حمایتی که از زمان تاسیس کشور برای رهبران یهودی پذیرفتنی نبوده است.

اسحاق هرتسوگ با توجه به اینکه اردوگاه بنیامین نتانیاهو و اردوگاه رقیب اکثریت پارلمانی را به دست نیاورده‌اند، اکنون باید تصمیمی مهم بگیرد.

پس از اعلام رسمی نتایج، آقای هرتسوگ با نمایندگان احزاب مشورت خواهد کرد و نامزدی را معرفی خواهد کرد که بیشترین شانس را برای تشکیل دولت دارد نه لزوما کسی که بیشترین کرسی را در اختیار دارد.

بر اساس قانون، رئیس‌جمهور جایگاهش عمدتا تشریفاتی است اما در این مورد اختیار گسترده‌ای دارد و هیچ دستورالعملی هم درباره نحوه اتخاذ این تصمیم وجود ندارد.

آقای هرتسوگ گفت که نتایج رسمی را هفته آینده دریافت خواهد کرد و پس از آن رایزنی‌ها آغاز خواهد شد اما «یک چیز باید روشن باشد و من این را پیش از انتخابات هم گفته‌ام، باید ما باید هر کاری از دستمان برمی‌آید انجام دهیم تا از یک انتخابات دیگر پرهیز کنیم.»

او گفت: «بنابراین انتظار دارم هر کسی که به اینجا می‌آید، با ذهنی باز و پذیرا بیاید.»

او حتی پیش از رای‌گیری گفته بود که فشار بسیار زیادی بر او وارد خواهد شد اما وعده داد اجازه ندهد نفوذ خارجی، به‌ویژه دونالد ترامپ، بر تصمیمش تاثیر بگذارد.

او به شبکه آمریکایی ام‌اس‌ناو گفت: «فکر نمی‌کنم رئیس‌جمهور ایالات متحده یا هیچ فرد دیگری بتواند در اختیارات من برای تصمیم‌گیری دخالت کند.»

«دموکراسی و قانون اساسی اسرائیل چیزی است که برای من اهمیت دارد.»

برای اینکه تکرار انتخابات ضروری نشود یک گزینه تشکیل دولت ائتلافی نتانیاهو-آیزنکوت است هر چند تاکنون هر دو طرف این ائتلاف را رد کرده‌اند.