Dit zegt de wetenschap over nymfomane vrouwen

Nu de trailer voor de beruchte film 'Nymphomaniac' zich verspreidt als een lopend vuurtje, wordt ook de interesse voor het fenomeen nymfomanie opnieuw aangewakkerd. Ontdek hier wat de wetenschap te vertellen heeft over manzieke vrouwen.

Laten we beginnen met een streepje geschiedenis. Het eerste grootschalige onderzoek naar de "vrouwenziekte" was 'Nymphomania, or a Dissertation Concerning the Furor Uterinus' (1775), oorspronkelijk geschreven door de Franse dokter M.D.T Bienville. Volgens zijn theorie lag het delicate zenuwstelsel van de vrouw aan de basis van wat nymfomanie wordt genoemd. Vrouwen die te veel chocolade aten, onzuivere gedachten koesterden, seksueel getinte verhalen lazen of masturbeerden, stelden zich bloot aan de aandoening.

De gedachte dat de vrouwelijke genitalieën verantwoordelijk waren voor zowel fysieke als mentale stoornissen domineerde de door mannen gemonopoliseerde geneeskunde. Vrouwen die de diagnose nymfomanie kregen, moesten aderlatingen ondergaan om het evenwicht in het lichaam te herstellen. Wie dan niet genezen verklaard werd, belandde in een gekkenhuis of in de prostitutie. Hevige lustgevoelens werden gezien als een stoornis, zeker bij het "zachtere" geslacht.

Manziek
De zoektocht naar de oorzaak van nymfomanie bracht wetenschappers tot allerhande hypotheses. Van zwelling in de hersenen en misvormde hoofden tot geïrriteerde geslachtsorganen en te grote clitorissen. Los van het fysieke, werd echter vooral gekeken naar de morele kant van het verhaal. Het gebrek aan wilskracht stond centraal in de ziekte. De theorie van Bienville werd lang gezien als basis en bracht dokters zelfs zover dat ze mentale stoornissen probeerden te genezen door baarmoeders en eierstokken te verwijderen.

De ontwikkeling van specialisaties als gynaecologie, psychiatrie en neurologie in de loop van de 19de eeuw bracht een wedloop op gang voor het verklaren van vrouwenziektes. Nymfomanie ontsnapte echter aan een heldere definitie, ondanks verwoede pogingen om de symptomen in vakjes te stoppen aan de hand van "waterdichte" wetenschappelijke principes.

Hersenen
Nymfomane vrouwen werden na hun dood uitvoerig onderzocht op de autopsietafel, maar neurologen konden geen opvallende afwijkingen vinden in hun hersenen. Ook psychiaters klampten zich vast aan een link tussen nymfomanie, de hersenen en het zenuwstelsel. Het genezen van mentale stoornissen stond ook toen al hoog op de agenda. Kranzinnigen moesten niet langer opgesloten worden in kelders of op zolders, maar werden ondergebracht in instellingen.

Veel van de theorieën werden bovendien mee gevormd door vrouwen zelf. Gynaecologen moesten zich namelijk tot redelijk laat in de 19de eeuw baseren op getuigenissen en onderzoeken van zedig aangeklede patiënten. Het speculum werd pas in het midden van die eeuw geïntroduceerd en botste op veel kritiek. Men vreesde zelfs dat het inbrengen ervan nymfomanie kon verzoorzaken.

Tegenstrijd
De concurrentiestrijd tussen de verschillende medische disciplines zorgde voor veel tegenstrijd in het verklaren van de zogenaamde vrouwenziektes. Tot op vandaag is het laatste woord nog niet gevallen over seksverslavingen. De mannelijke tegenhanger van nymfomanie wordt satyriasis genoemd. Omdat de seksdrift van de man altijd al als heviger gezien werd, dachten artsen dat de aandoening veel minder frequent was én minder ernstig als hyperseksualiteit bij vrouwen.

Anno 2013 is de term nymfomanie achterhaald en vervangen door compulsief seksueel gedrag. De aandoening leidt tot risicovolle daden met een nefaste impact op de gezondheid, carrière en relaties. De onderliggende oorzaak wordt ook vandaag nog bestempeld als onbekend. Het valt officieel onder de categorie mentale en emotionele stoornissen. Tot de invloedrijke factoren behoren leefomgeving, genetica en persoonlijke gebeurtenissen. Ook een verstoorde chemische balans in de hersenen behoort (nog steeds) tot de mogelijke boosdoeners.

Behandeling
Onder de symptomen vallen onder meer concentratieproblemen, schaamte- en schuldgevoelens, herhaaldelijk oncontroleerbaar seksueel gedrag en ongewenste, obsessieve gedachten. Nymfomane vrouwen en hyperseksuele mannen worden tegenwoordig behandeld met een combinatie van psychotherapie en antipsychotische medicatie of antidepressiva.