Respect: Afrikaanse olifant slaapt maar 2 uur per dag

Als we zouden kunnen overleven op minder slaap, we zouden er graag voor tekenen. De dag is meestal te kort om alles te kunnen doen wat we willen, zeker als je ook nog eens minstens zeven uur wil slapen. Dan hebben olifanten heel wat meer me-time ter beschikking: een onderzoek bij wilde vrouwtjesolifanten uit Zuid-Afrika wijst uit dat deze zoogdieren kunnen overleven op een luttele twee uur slaap per etmaal.

Je zou het de logge dieren niet meteen aangeven, maar Afrikaanse olifanten zijn van het hele zoogdierenrijk de beesten die het minste slaap nodig hebben. Zuid-Afrikaanse biologen observeerden dat olifanten uit Zuid-Afrika gemiddeld maar twee uur per etmaal de ogen sluiten, en ook regelmatig een nachtje overslaan. De resultaten van de metingen bij wilde olifanten uit Zuid-Afrika werden gisteren gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS One.

Rechtopstaand slapen

Dat olifanten overleven op weinig uurtjes nachtrust was al eerder geweten, maar vaak werden metingen gedaan bij dieren uit een dierentuin, die 3 uur tot soms wel 7 uur per nacht slapen. Voor dit experiment gebruikten biologen sensoren om de nachtrust van olifanten uit Botswana in het wild 35 opeenvolgende dagen te analyseren. De resultaten wijzen er nu op dat de zoogdieren met nog minder uren slaap toekomen. Die twee uur worden ook niet altijd aan één stuk door geslapen, maar vaak zijn het 4 à 5 korte dutjes tussendoor tussen 1u en 6u 's nachts. Zelfs rechtopstaand konden de geobserveerde olifantenvrouwtjes even de ogen sluiten.

Een olifantengeheugen

Dit onderzoek is ook voor de mens interessant, om verder te onderzoeken welke invloed slaap op het geheugen heeft. De uitdrukking "een olifantengeheugen" is niet uit de lucht gegrepen, en de beesten hebben dan ook effectief een uitstekend geheugen. Toch is van slaap geweten dat het bij mensen onder meer noodzakelijk is om herinneringen vast te leggen in het geheugen. Het is op zijn minst opmerkelijk te noemen dat met een luttele 2 uurtjes slaap per nacht de dieren toch nog over zo'n goed geheugen beschikken. Stof tot verder onderzoek, aldus de wetenschappers.

Wakker omdat ze honger hebben

Olifanten mogen dan wel het record van kortslapers breken bij de zoogdieren, ze staan hier niet alleen in. De meeste grote planteneters hebben minder slaap nodig - zo'n 3 à 5 uur per nacht - zoals paarden, ezels, koeien, schapen, reeën en giraffes. De Zuid-Afrikaanse onderzoeker Paul Manger verklaart dit door de grote behoefte aan voedsel van de dieren. Er lijkt een soort evenwicht te zijn tussen de nood om aan voldoende voedsel te geraken, hoeveel tijd daar voor nodig is en hoeveel tijd er dan nog overblijft om te slapen. Daardoor blijven de dieren wakker als ze honger hebben, aldus Manger.