Als we gewicht verliezen, waar gaat ons vet dan naartoe?

Gewicht verliezen is een wereldwijde obsessie geworden. Allerlei fitnessmethodes, diëten en gezondheidstips bieden ons schijnbaar de snelste weg naar succes aan. Waar dat zogenaamd 'verbrande' vet dan naartoe gaat bij het verlaten van lijf en leden? Daar hebben de meeste theorieën geen antwoord op. Een nieuwe Australische studie meent het wel te weten.

De grootste misvatting die er onder wetenschappers, dokters en diëtisten blijkt te bestaan, is dat wanneer we vet verliezen, die massa wordt omgezet in warmte en energie. "Het is verwonderlijk hoe onwetend we zijn wanneer het op het metabolische proces van vetverbranding aankomt", zegt Andrew Brown, hoofd van de UNSW van Biotechnologie en Biomoleculaire Wetenschappen.

Lucht

De vetmassa die we verliezen wordt volgens de studie niet omgezet in warmte, noch in energie, maar wel in koolzuurdioxide. Koolzuurdioxide, of koolzuurgas, is een anorganische verbinding die kleurloos en geurloos is, en die van nature voorkomt in de atmosfeer. "Wanneer we vet verbranden, ademen we dat dus gewoon uit onder de vorm van dunne lucht", zegt Ruben Meerman, Australisch fysicus en hoofdonderzoeker van het project.

De interesse van Meerman voor het onderwerp kwam voort uit persoonlijke ervaring. "In 2013 verloor ik 15 kilogram, en ik wilde wel eens weten waar die kilo's heengingen. In een tijd als die van vandaag, waar obesitascrisis en magerzucht elkaar afwisselen, leek het me belangrijk dat we de achterliggende biologische mechanismen achter gewichtsverlies kennen en begrijpen."

Proces

Wat er bij gewichtsverlies precies gebeurt, valt best uit te leggen aan de hand van een concrete case, zegt Meerman. "Wanneer je bij een gewichtsafname van 10 kilo het pad van de betrokken atomen volgt,
zie je dat 8,4 kilo van de vetmassa zich omzet in koolzuurdioxide en via de longen het lichaam verlaat. De overige 1,6 kilo wordt omgezet in water. Dat kan dan weer afgescheiden worden via urine, zweet, tranen, adem of andere lichaamssappen."

De reden waarom dit tot nog toe zo'n goed bewaard geheim is gebleven is waarschijnlijk omdat het koolzuurgas niet zichtbaar is, en we dus niet merken dat we het 'verliezen'.

Misvattingen

Uit een grootschalige enquête die Meerman en co afnamen bij 150 dokters en diëtisten, bleek dat meer dan vijftig procent van de deelnemers dacht dat vet bij verbranding omgezet werd in energie. Sommige respondenten bleken dan weer te geloven dat vet zich bij oefening omzet in spiermassa. Die misvattingen onthullen volgens de onderzoekers een verrassende onwetendheid wanneer het gaat om de basale biologische werking van het menselijk lichaam.
 
Een vraag die de wetenschappers tijdens het onderzoek vaak te horen kregen, was of je dan ook vet kon verbranden door simpelweg meer te ademen? Het antwoord daarop is uiteraard nee. Ook wilden enkele testpersonen weten of te veel ademen dan geen kwaad kon voor de 'opwarming van de aarde'?

Ook het antwoord op die vraag blijkt negatief. "De koolzuurmoleculen  die door de mens uitgeademd worden, keren na enkele maanden of jaren te vast te hebben gezeten in de aarde, in voedsel of in menselijke vetmassa, gewoon terug naar hun natuurlijke omgeving: de atmosfeer", aldus Meerman.