Astronomen ontdekken verst verwijderde dwergsterrenstelsel
Een internationaal team van astronomen, onder wie een Nederlander, heeft op tien miljard lichtjaar het tot nu toe verst verwijderde dwergsterrenstelsel ontdekt. Het bestaat bovendien vrijwel helemaal uit donkere materie. Dat meldt het wetenschappelijke vakblad Nature.
Dankzij de Keck-telescoop op Hawaï stootten de astronomen op een dwergsterrenstelsel dat de welluidende naam JVASB1938+66 kreeg. Het is een satelliet van een enorm ellipsvormig sterrenstelsel op tien miljard lichtjaar van onze aarde. Het sterrenstelsel weegt ongeveer 113 miljoen keer zoveel als de Zon en heeft een diameter van 75.000 lichtjaar.
Huidige theorie
Volgens de huidige theorie ontstonden grote sterrenstelsels zoals de Melkweg door het samenklitten van vele kleine stelsels. Indien dat klopt, zouden er rond onze sterrenstelsels nog duizenden dwergstelsels moeten zijn.
Maar tot nu toe zijn daarvan slechts enkele tientallen ontdekt. Wat het vermoeden deed rijzen dat veel dwergsterrenstelsels weinig of geen sterren bevatten en zij als donkere materie rond grote broers zouden draaien. Zij zouden dan ook een groot deel van de mysterieuze donkere materie omvatten in de kosmos.
Maar als dwergsterrenstelsels vrijwel geheel uit donkere materie bestaan, zijn ze moeilijk op te sporen.
"Kosmische fata morgana"
JVASB1938+66 liet zich verschalken door zijn zwaartekracht en het effect van een "kosmische fata morgana", of gravitatielenseffect. Wanneer twee sterrenstelsels vanaf de Aarde gezien precies op één lijn staan, werkt het voorste als een soort lens die een vervormd beeld van het daarachter gelegen stelsel maakt.
De vondst is mede het werk van de Nederlander Leon Koopmans en het Nederlands Instituut voor Radio-Astronomie. (belga/adha)
