De 10 grootste mythes over WOI ontkracht
Op 28 juli is het honderd jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Zelfs een eeuw later bestaan er veel misverstanden en mythes over het conflict. Brits historicus en programmamaker Dan Snow zette voor de omroep BBC de 10 grootste mythes over WOI op een rij.
1. Tot WOI was geen enkele oorlog zo bloedig
Vijftig jaar voor de uitbraak van de Eerste Wereldoorlog werd Zuid-China verscheurd door de Taiping-opstand, een burgeroorlog die veertien jaar duurde. In dat conflict stierven tussen de 20 en 30 miljoen mensen. Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog stond de teller 'maar' op 17 miljoen.
2. De meeste soldaten sneuvelden
De verhalen van Britse soldaten die als kanonnenvoer de Duitse machinegeweren moesten trotseren, blijken niet te kloppen. Tijdens de hele oorlogsperiode werden zes miljoen mannen gemobiliseerd. 700.000 van hen stierven, ongeveer 11,5 procent.
3. Soldaten leefden jaren aan een stuk in de loopgraven
Een doorsnee loopgraaf is een ongelooflijk onaangename plaats om te leven. Koud, nat en altijd blootgesteld aan de vijand. Om ervoor te zorgen dat de moreel van de troepen niet afbrokkelde, werden soldaten heel regelmatig uit de loopgraven gehaald.
Tussen de veldslagen door was een gevechtseenheid nooit meer dan tien dagen in een loopgraaf aanwezig. Dat aantal werd voor de frontloopgraven doorgaans gereduceerd tot niet meer dan drie dagen.
4. De elite had het makkelijk
Het merendeel van de gesneuvelde soldaten was afkomstig uit de arbeidersklasse. Toch is het niet zo dat de sociale en politieke elites het tijdens de oorlog makkelijk hadden. De zonen van prominente families dienden doorgaans als officieren. Aan het eind van de oorlog was 17 procent van alle Britse officieren gesneuveld, tegenover 12 procent van de frontsoldaten. Eton College alleen al verloor meer dan 1.000 vroegere studenten.
5. "Leeuwen geleid door ezels"
Het gezegde "leeuwen geleid door ezels" zou afkomstig zijn van Duitse bevelhebbers. Het zou hun manier geweest zijn om de dappere Britse soldaten geleid door incompetente oude mannen te beschrijven. De uitspraak werd echter verzonnen door historicus Alan Clark.
In werkelijkheid bezochten de meeste generaals het front iedere dag. Bevelhebbers stonden tijdens de Eerste Wereldoorlog dichter bij hun troepen dan dat vandaag het geval is. Ook moesten ze zich in een heel beperkte tijd aanpassen aan het geïndustrialiseerde slagveld van de 20ste eeuw.
6. Gallipoli werd veroverd door Australiërs en Nieuw-Zeelanders
Er stierven meer Britse soldaten op het schiereiland Gallipoli dan alle Australische en Nieuw-Zeelandse soldaten samen. Zelfs de Fransen verloren meer soldaten dan de Australiërs.
7. Ondanks herhaalde nederlagen wijzigde de strategie nooit
In 1914 gingen soldaten nog te paard en voorzien van stoffen hoeden de vijand te lijf. In 1918 had een soldaat een metalen helm, kreeg hij steun van precisieartillerie en was hij bewapend met een vlammenwerper, draagbaar machinegeweer of granaatwerper. Tijdens de oorlog maakten gevechtsvliegtuigen, bommenwerpers en tanks hun debuut.
8. Er was geen overwinnaar
Ondanks de vernieling van grote delen van Europa en de miljoenen doden was de oorlog, puur militair bekeken, een overtuigende overwinning voor de gealliëerden.
De Duitse vloot werd na een volledige blokkade door de Britse Royal Navy geconfronteerd met muitende bemanningen. De Duitse verdedigingslinies werden doorbroken door een reeks doortastende offensieven. Tegen 1918 moest zelfs Duits generaal Erich Ludendorff toegeven dat het voor Duitsland volledig zinloos was om nog door te vechten.
9. Het Verdrag van Versailles was enorm streng
Historici verklaren vaak dat het Verdrag van Versailles de basis legde voor de volgende wereldoorlog. Vergeleken met andere verdragen was het eigenlijk niet zo streng. Na de oorlog moest Duitsland 10% van haar territorium afstaan en herstellingbetalingen maken. Er kwam echter geen bezetting en de betalingen werden gelinkt aan de financiële mogelijkheden van Duitsland
Na WOII werd Duitsland opgedeeld, zijn industrie verwoest en werden miljoenen gevangenen als slavenarbeiders ingezet. Duitsland moest al zijn veroveringen opgeven en een groot deel van zijn eigen territorium afstaan.
10. Iedereen haatte de oorlog
Je moest als soldaat nu eenmaal geluk hebben. Tijdens de oorlog waren er soldaten die de meest ondenkbare gruwels meemaakten. Tegelijk waren er ook troepen die nooit één dag hebben gevochten.
Over het algemeen genoten de meeste soldaten van de oorlog, ten minste zolang ze niet moesten meedoen een groot offensief. Iedere dag werd hun vlees, sigaretten, thee en rum voorgeschoteld. Het aantal soldaten die thuisbleven door ziekte lag nauwelijks hoger dan in vredestijd. Soldaat zijn betekende ook een vast loon.
