Krijg je van stress echt grijs haar?

Het wordt gemeenzaam aangenomen, en volgens de overlevering gebeurde het bij Marie Antoinette zelfs in één nacht. Maar kan je van stress echt grijs worden? Het is een vraag waarover wetenschappers zich al jaren buigen. Sluitend bewijs is er vooralsnog niet, al hebben diverse studies op muizen wel al belangrijke aanwijzingen opgeleverd.

Volgens de legende werd Marie Antoinette grijs tijdens de nacht voor haar onthoofding. Dat de stress haar haardos in één nacht verkleurde, is volgens wetenschappers erg onwaarschijnlijk. Grijs worden is een geleidelijk proces, al is het wel mogelijk dat stress hierin een rol speelt.

Bij mannen duiken de eerste zilveren lokken meestal op rond hun dertigste, bij vrouwen vijf jaar later. Het proces kan zich echter ook al inzetten tijdens de tienerjaren, terwijl anderen tot na hun vijftigste hun haarkleur behouden. Wetenschappers zijn het niet helemaal eens over wat grijsheid nu juist veroorzaakt. Wat vaststaat, is dat het iets te maken heeft met de pigmenten die uw haren hun kleur geven.

Haarkleur ontstaat door twee natuurlijke pigmenten, melaninen genoemd. Een hoge dosis eumelanine leidt tot een donkere haarkleur; feomelanine kleurt het haar blond of rood. Wanneer u ouder wordt, gebeurt er iets met deze pigmenten. Maar wat?

Twee hypothesen

Hierover bestaan twee hypothesen. Een eerste is dat er bij het ouder worden slijtage optreedt in het DNA. Dat zou de productie van cellen verhinderen die melaninen produceren. Hoe? Daarvoor bestaat geen duidelijke verklaring. Bovendien werden de meeste studies die deze hypothese ondersteunen, uitgevoerd op muizen.

Een tweede hypothese stelt dat het haar van binnenuit bleek wordt. De schuldige is waterstofperoxide, een stof die ook gebruikt wordt in haarkleur- en -bleekmiddelen. De haarzakjes maken de stof in kleine hoeveelheden aan, maar een ander enzym, katalase, houdt het onder controle. In 2009 wees een studie uit dat de productie van katalase stilvalt wanneer we ouder worden. De waterstofperoxide krijgt zo vrij spel en kleurt uw haar eerst grijs, dan wit. Maar ook deze hypothese kon nog niet gestaafd worden door ander onderzoek.

Verhoogde concentratie

Of stress een rol speelt bij het vroegtijdig in gang zetten van een van beide processen, is evenmin duidelijk. Diverse onderzoeken wezen echter wel in die richting. Wanneer u gestresseerd of angstig bent, schakelt uw lichaam zijn orthosympathische zenuwstelsel in. Dat is het deel van het zenuwstelsel dat het hart sneller doet slaan, het lichaam inspant en de zintuigen aanscherpt, wat zorgt voor een korte staat van verhoogde concentratie.

Een team onder leiding van Nobelprijswinnaar Robert Lefkowitz toonde in 2011 aan dat een opeenvolging van zulke periodes van verscherpte aandacht negatieve effecten heeft die tot in het DNA kunnen doordringen. Nadat ze muizen verscheidene weken injecteerden met adrenaline, om de effecten van stress op lange termijn na te bootsen, besloten ze dat het DNA schade opliep. Dat had onder andere een impact op de cellen die pigmenten produceren.

Stress vermijden

Een team van Amerikaanse wetenschappers ontdekte vorig jaar dat grijs haar het gevolg kan zijn van een uitputting van stamcellen. Dr. Mayumi Ito en zijn collega's van New York University toonden aan dat stress er niet alleen voor zorgde dat de stamcellen in de haarzakjes in aantal verminderden, maar ook dat ze niet vervangen werden. Volgens de onderzoekers wordt het haar daardoor wit.

Het probleem bij beide onderzoeken is dat er geen oorzakelijk verband werd aangetoond. Bovendien werden de studies enkel uitgevoerd op muizen. Om zeker te zijn dat stress grijs haar kan veroorzaken, zijn meerdere langdurige, bredere studies nodig. Dat is echter niet evident, want vrijwilligers zouden langdurig moeten blootgesteld worden aan stress.

Maar hoewel er geen sluitend bewijs is, is het toch geen slecht idee stress te vermijden. De studie van Lefkowitz linkte stress immers niet alleen aan grijs haar, maar ook aan miskramen, vroegtijdig verouderen en kanker.