Onderzoek wijst uit: ongelijkheid is goed voor u
Hebzucht, inkomensongelijkheid, klassetegenstellingen: we winnen er allemaal bij. Tenminste, als je een nieuw onderzoek van de universiteit van Oxford moet geloven, waaruit Time Magazine citeert. Zwakkeren in een groep met grote ongelijkheid halen hun voordeel uit het 'haantje-de-voorstegedrag' van de sterke leden.
Wanneer gemeenschappen hiërarchisch gestructureerd zijn - lees: een groot potentieel voor ongelijkheid in zich dragen - zijn de individuën aan de top vaker geneigd om inspanningen te leveren in het belang van de groep dan zij die zich onderaan de ladder bevinden. Dat gedrag observeerden de onderzoekers van de universiteit van Oxford onder meer bij verschillende soorten apen, hyena's, maki's en honden. Of de 'toppers' in een groep nu sterker, rijker of gewoon machtiger blijken te zijn, de constante is dat ze naar meer (schijnbaar) altruïsme lijken te neigen.
Concurrentie
Eén van de aangehaalde voorbeelden is dat de leden aan de top van de groep bewust meer risico's op zich zullen nemen bij conflicten met andere groepen. De 'lagere' leden kunnen zich dan als het ware verschuilen achter de dominante figuren. De prijs die de lagere leden voor dat 'voordeel' betalen, is dat ze de ongelijkheid in stand houden. Want een topper boosmaken, bijvoorbeeld door de groepscohesie te verstoren, betekent wel dat die zijn macht op jou zal botvieren.
Toch, zo schrijven de onderzoekers, gaat het niet om altruïsme, maar om eigenbelang van die toppers. Ze behouden immers hun macht als ze zich als haantje-de-voorste gedragen. De topfiguren worden bovendien veeleer gedreven door concurrentie met toppers uit andere groepen, dan met de leden van de eigen groep.
Grote rijkdom
Zoals Time Magazine in zijn beschouwing aanhaalt, is het altijd gevaarlijk om uit dergelijke studie plots grote politieke of sociale conclusies te trekken. Wat het model van de wetenschappers wel kan doen, is bepaald menselijk gedrag verklaren. We tolereren bijvoorbeeld dat ondernemers grote rijkdom vergaren zolang ze met hun bedrijf of uitvinding een belangrijke bijdrage leveren aan de maatschappij - lees: als het in ons aller voordeel is. Of we belonen politieke leiders met meer macht als ze prestaties geleverd hebben/risico's gelopen hebben die onze groep (onze stad, ons land, ...) ten goede kwamen.
Ook andersom geldt: de individuën die zich lager op de maatschappelijke ladder bevinden, kunnen in veel moderne maatschappijen steunen op de sterkere schouders. Maar als ze de groep verstoren, bijvoorbeeld door crimineel gedrag, mogen ze wel een straf verwachten.
De topfiguren worden veeleer gedreven door concurrentie met toppers uit andere groepen, dan met de leden van de eigen groep.
