Oranje maïs moet blindheid bij Afrikaanse kinderen stoppen
Onderzoekers willen binnen twee jaar in Zambia een nieuwe maïsvariëteit verspreiden die veel meer vitamine A bevat. De 'oranje' maïs kan helpen voorkomen dat ondervoede kinderen blind worden of aan een reeks andere ziekten gaan lijden. De initiatiefnemers hopen de fouten te vermijden die supergewassen als gouden rijst deden mislukken.
Landbouwkundigen zijn erin geslaagd een maïssoort te kweken die veel meer betacaroteen bevat, een stof die in het lichaam wordt omgezet in vitamine A. De voorbije week verscheen in het vakblad The American Journal of Clinical Nutrition een studie die bevestigt dat proefpersonen die 'oranje' maïs eten, twee keer meer vitamine A aanmaken dan mensen die normale maïs krijgen voorgeschoteld.
Armemensenziekte
De nieuwe maïssoort werd ontwikkeld voor landbouwgebieden in noordelijke streken, maar lijkt vooral nuttig voor arme landen. Daar lijden immers veel mensen aan een gebrek aan vitamine A. Als gevolg daarvan worden in de ontwikkelingslanden elk jaar een half miljoen kinderen blind. Het vitaminetekort werkt ook andere gevaarlijke ziekten in de hand. Eieren, donkergroene groenten en oranje vruchten en groenten bevatten veel vitamine A, maar zijn vaak te duur voor arme mensen, met name in Afrika bezuiden de Sahara.
Maïs komt daarentegen zelfs in arme gezinnen in het zuiden van Afrika elke dag op tafel - in sommige streken eten volwassenen een halve kilogram maïsbrij per dag. HarvestPlus, een programma van het internationale onderzoeksnetwerk CGIAR, begon daarom een pilootproject met oranje maïs in Zambia. Meer dan de helft van de kinderen in dat land heeft een gebrek aan vitamine A. De onderzoekers maken zich sterk dat het nieuwe gewas bij Zambiaanse kinderen 30 procent van de dagelijkse behoefte aan vitamine A kan dekken.
Het nieuwe gewas wordt eerst aangepast aan het klimaat en de bodemgesteldheid in Zambia. Dat gebeurt in samenwerking met het Zambiaans Instituut voor Landbouwkundig Onderzoek. Vanaf 2012 wil het CGIAR, een instelling die gesteund wordt door de Wereldbank, de nieuwe maïsvariëteit ruim verspreiden in het zuidelijk Afrikaanse land. De initiatiefnemers gaan ervan uit dat de soort ook in de buurlanden zal aanslaan.
Gouden rijst
Het klinkt allemaal veelbelovend, maar eerdere experimenten met gelijkaardige supergewassen zijn vaak verkeerd afgelopen. In 2000 ontwikkelden onderzoekers in Zwitserland 'gouden' rijst, een rijstvariëteit die veel betacaroteen bevat. De invoering van de nieuwe rijstsoort in Aziatische landen waar ondervoeding heerst, stokte echter door het verzet tegen genetisch gewijzigde gewassen. Pas dit jaar begon één land, de Filipijnen, gouden rijst te telen.
Ook in Afrika is het invoeren van veelbelovende maar onbekende gewassen niet eenvoudig. Dat bleek onder meer uit een studie over de introductie van soja - een goedkope vleesvervanger - in Nigeria. Veel Nigerianen moesten er niets van hebben, onder meer omdat niemand wist hoe je sojabonen moet verwerken en klaarmaken.
De Zambianen gebruiken vooral witte maïs in de keuken. Gele maïs wordt geassocieerd met droogte en voedselhulp, en is dus niet populair. De medewerkers van HarvestPlus zeggen dat ze zullen voorkomen dat oranje maïs dezelfde negatieve connotatie krijgt. Volgens aanvankelijk onderzoek is dat nu niet het geval. Er komen ook informatiecampagnes om de Zambianen de voordelen van oranje maïs in te prenten.
Ook de kosten van nieuwe gewassen zijn vaak een hinderpaal in arme landen. Maar HarvestPlus zegt dat het de ontwikkelingskosten van nieuwe variëteiten niet doorrekent aan de landen waarmee het samenwerkt of de boeren die uiteindelijk de nieuwe zaden gaan gebruiken. (ips/gb)
