Wind waait harder op Mars dan gedacht
Wetenschappers hebben meer dan duizend wervelwinden op de planeet Mars in kaart gebracht. Daaruit blijkt onder andere dat de wind op Mars harder kan waaien dan tot nu toe was gedacht, zo heeft het Europese ruimtevaartagentschap (ESA) woensdag meegedeeld.
Het was al langer geweten dat er op Mars soms wervelwinden zijn, waarbij stof wordt opgewaaid. Maar wetenschappers konden nu voor het eerst de beweging van honderden dergelijke stofhozen meten, op basis van beelden van de ruimtetuigen Mars Express en ExoMars Trace Gas Orbiter.
“Stofhozen maken de wind, die normaal onzichtbaar is, zichtbaar”, zegt Valentin Bickel van de universiteit van Bern, in Zwitserland, die de studie leidde. “Door hun snelheid en richting te meten, konden we de wind aan het Marsoppervlak in kaart brengen.” Dat gebeurde voor 1.039 dergelijke wervelwinden.
Er werden windsnelheden tot 158 kilometer per uur opgetekend. “Dat is sneller dan we ooit hebben gemeten met robotvoertuigen op de grond”, stelt ESA. Het ruimtevaartagentschap voegt wel toe dat de lucht op Mars zo dun is, dat een mens op de planeet een windstoot van 100 kilometer per uur nauwelijks zou voelen.
Mars heeft net als de aarde seizoenen. Stofhozen lijken het vaakst voor te komen tijdens de lente en zomer op elk halfrond, meestal overdag (tussen 11 en 14 uur zonnetijd), en ze duren enkele minuten. “Dat is erg gelijkaardig aan op aarde, waar stofhozen typisch plaatsvinden in droge en stoffige gebieden in de late voormiddag tot de vroege namiddag tijdens de zomermaanden”, klinkt het.
De studie helpt om de kennis en de voorspellingen van windpatronen op Mars te verbeteren. Dat is ook van belang voor de planning van toekomstige missies naar de rode planeet. “Onze metingen kunnen wetenschappers helpen om de windomstandigheden op een landingsplaats beter te begrijpen, of nog om te kunnen inschatten hoeveel stof er op de zonnepanelen van een Marsrobot zou kunnen belanden en hoe vaak die dus zichzelf moeten reinigen”, aldus Valentin.
ESA wil in 2030 een robotjeep op de planeet laten landen. Het is de bedoeling dat het voertuig ‘ExoMars Rosalind Franklin’ neerkomt buiten het stofstormenseizoen.
Opvallend aan de studie is dat Mars Express en ExoMars Trace Gas Orbiter niet ontwikkeld zijn om windsnelheden op Mars te meten. Het team van Valentin maakte gebruik van ongewilde “foutjes” in de beelden. De beide ruimtetuigen maken een beeld op basis van data van verschillende kanalen, waartussen een klein tijdsverschil zit. Daardoor worden bewegende zaken, zoals stofhozen, zichtbaar. “We hebben ruis op de beelden omgezet in bruikbare wetenschappelijke metingen”, verwoordt Valentin het.
De studie is woensdag gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift ‘Science Advances’.
