Biologen in Californië: "Blus bosbranden niet"

Bosbranden blussen: ja of nee? Dat is de hamvraag in verschillende Amerikaanse staten na de recente bosbranden. Biologen pleiten alvast om de branden niet te blussen. Hun redenering: honderden planten en dieren danken hun leven aan een opgebrand bos.

Als we aan bosbranden denken in Europa, zien we verbrande huizen, vermoeide brandweermannen en verschroeide bomen voor ons. Het versterkt ons idee dat bosbranden op zich slecht zijn en moeten worden geblust. Maar biologen die de effecten van bosbranden onderzoeken spreken dat meer en meer tegen. Ze pleiten voor een verandering in mindset: van het blussen, naar een meer overkoepelende controle en beheer van natuurgebied. Maar wat als er mensenlevens op het spel staan?

Brandend actueel

Een recent onderzoek van de Universiteit van Berkeley lijkt dat te onderschrijven. Uit observaties en experimenten in Yosemite National Park blijkt dat het beter is om vuur te managen in plaats van het te onderdrukken of het massaal te blussen. Door een brand te managen zorgt het ervoor dat natuurgebieden zich beter kunnen wapenen tegen vuur. 

"Als de brand niet wordt geblust, krijg je allerhande voordelen: verhoogde en betere doorstroming van rivieren, grotere beschikbaarheid van bodemvocht en water en een toename aan plantgroei. Een brand zorgt ook voor nieuw leven in een bosrijke omgeving omdat de as de vruchtbaarheid van het gebied verhoogt. Bovendien worden natuurlijke brandgangen gecreëerd en worden sommige gebieden meer toegankelijk", zegt Gabrielle Boisramé van de Universiteit van Berkeley die meewerkte aan het onderzoek.

Zwartrugspecht

Neem de zeldzame zwartrugspecht. Die smult van keverlarven die zich voeden met droog hout. Na elke brand volgt er een feestmaal. De specht is ondertussen het symbool geworden van de vurige discussie tussen politici, wetenschappers en betrokken burgers.

Ook honderden andere soorten kunnen makkelijk in een verbrand bos leven. Zo zijn er kevers die via sensoren bosbranden vanop kilometers afstand kunnen detecteren.

"Blussen is regelrechte ramp"

Wetenschappers die ecologisch onderzoek verrichten noemen het jarenlang blussen van bosbranden een regelrechte ramp. Zo ook Chad Hanson, een onderzoeker verbonden aan de UCLA. Brandweerlieden sterven omdat ze ontelbare hectares blussen die wetenschappers liever ongemoeid zouden laten. Daar komt veel tegenkanting op. "Mensenlevens staan op het spel, waardoor je niet kan nalaten om meteen te beginnen blussen", stellen veel politici en betrokken burgers. 

Er liggen nu een aantal plannen op tafel. Een van die plannen is dat we het geld dat we nu uitgeven aan brandbestrijding anders gaan besteden. Aan het verder uitbouwen van brandveilige huizen, bijvoorbeeld. Metalen daken of vuurvast beton zijn al stappen in de juiste richting.

Minder bosbranden wereldwijd

Hoewel de temperaturen oplopen en we vaker met droogte te maken krijgen, neemt het aantal bosbranden op aarde af. In de periode van 1998 tot 2015 is het landoppervlak dat in vlammen opging 15 tot 35 procent gedaald. Dat was de verrassende conclusie van een internationaal onderzoeksteam dat onlangs satellietbeelden analyseerde. 

De daling komt er volgens de onderzoekers door de toename en intensivering van landbouw. Daarnaast is er meer vee, dat het lange, meest brandbare gras weg graast. Maar het risico op bosbranden blijft groot en het bestrijden blijft moeilijk. De remedie tegen brandgevaar is dus simpel, maar lastig in praktijk te brengen: "We moeten streven naar meer beheer", aldus Hanson.