'Wonen in eigen streek' is in strijd met Europees recht
De voorwaarde die de Vlaamse regering verbonden heeft aan het kopen van een woning of verkaveling in 69 geselecteerde gemeenten, namelijk dat de kandidaat-koper een duurzame band met de betrokken gemeente moet kunnen aantonen, is in strijd met het recht van de Europese Unie. Dat vindt de advocaat-generaal van het EU-Hof van Justitie.
Het luik 'Wonen in eigen streek' van het Vlaamse grond- en pandendecreet biedt de gemeenten in kwestie - onder meer in de rand rond Brussel, aan de kust en in de regio rond Antwerpen - het recht om bij de aankoop van kavels voorrang te geven aan mensen die een nauwe band hebben met de gemeente. In 2010 werd het 1 jaar oude decreet gewijzigd en werd verduidelijkt dat de regeling enkel geldt voor nieuwe woonuitbreidingsgebieden.
Het Algemeen Eigenaars- en Mede-eigenaars Syndicaat (AES) en FDF'ers Eric Libert en Christian Van Eycken eisen bij het Grondwettelijk Hof de annulering van het decreet. Om een oordeel te kunnen vellen, heeft het Hof een aantal prejudiciële vragen aan het Europees Hof van Justitie gesteld.
"Beperking van fundamentele vrijheden"
De advocaat-generaal van dat Hof heeft nu zijn conclusie klaar. Hij vindt dat de opgelegde voorwaarde "een beperking van de fundamentele vrijheden" vormt. De voorwaarde komt er volgens advocaat-generaal Ján Mazák immers op neer dat bepaalde personen het recht wordt ontzegd gronden en daarop opgerichte woningen te kopen of voor meer dan 9 jaar te huren. Het komt evenwel het Belgische Grondwettelijke Hof toe, luidt het, "om het precieze doel van het grond- en pandendecreet vast te stellen".
Toch geeft Mazák zelf aan hoe hij het decreet interpreteert. Volgens de Vlaamse regering moet met de maatregel de niet-kapitaalkrachtige lokale bevolking geholpen worden in de eigen gemeente te blijven wonen, maar, zo zegt de advocaat-generaal, "deze maatregel gaat verder dan nodig". Als ze echt de lokale bewoners wil helpen, kan de regering ook specifieke tegemoetkomingen in het leven roepen of de prijzen reguleren.
Mocht het Grondwettelijk Hof oordelen dat de regering, zoals de Franse Gemeenschap argumenteert, in de eerste plaats het Vlaamse karakter van de gemeenten wil versterken, dan "spreekt het vanzelf" dat dat geen geldige reden is om de betwiste voorwaarden op te leggen.
Enkele andere vragen
De advocaat-generaal boog zich over nog enkele andere vragen over het grond- en pandendecreet. Een van de klachten is gekant tegen de bepaling dat bij grote verkavelingsprojecten een deel van de gronden moeten voorbehouden worden voor sociale woningbouw. Ook hier luidt het dat het aan het Grondwettelijk Hof toekomt het precieze doel van de regeling te bepalen.
Voor het EU-Hof is de conclusie van zijn advocaat-generaal niet bindend. Wel liggen de arresten van het Hof doorgaans in dezelfde lijn.
