Wanneer schudt Apple eindelijk het Steve Jobs-complex af?

Technologiereus Apple groeit nog steeds, zowel in omzet als winst. Maar er is een keerzijde die zorgen baart: vier jaar na de introductie van de iPad lijkt het succes van de tablet te slabakken. De druk om een nieuw 'killerproduct' te lanceren, en zo eindelijk de rondwarende geest van Steve Jobs af te schudden, lijkt stilaan ondraaglijk te worden.

Blij verrast, zo kan je de eerste reactie van de meeste analisten en Apple-observatoren op Apple's resultaten nog het beste omschrijven. De cijfers, met een omzetgroei tot 45,6 miljard dollar in het voorbije kwartaal (33 miljard euro) en een nettowinst van 10,2 miljard dollar (7,4 miljard euro), waren een pak beter dan verhoopt. Daar kwamen nog eens een verrassende aandelensplitsing en de belofte voor meer dividenden bij als snoepjes voor de beleggers. Apple-opperhoofd Tim Cook noemde het "een signaal van het sterke vertrouwen van de raad van bestuur en het managementteam in de toekomst van Apple."

Maar hoe zit het echt met die toekomst? De mooie cijfers waren voornamelijk te danken aan de iPhone. Apple verkocht 43,7 miljoen stuks van de smartphone, veel meer dan de 38,5 miljoen waarop analisten gerekend hadden. De iPhone blijft dus een succesverhaal, te meer daar consumenten zich om de paar jaar een nieuwe telefoon moeten aanschaffen. Dat er dit najaar misschien een iPhone met een groter scherm zit aan te komen, is in dat opzicht een troef en een risico: consumenten zouden in de komende kwartalen wel eens een nieuwe aankoop on hold kunnen zetten, in afwachting van die nieuwe lancering. Maar eenmaal die er is, zit het bedrijf iPhonegewijs weer een tijdje op rozen.

iPad slabakt
Dat neemt niet weg dat de iPhone in feite een product is dat zijn eerste communie al achter de rug heeft: de allereerste versie van de smartphone dateert van juni 2007. Het verklaart waarom analisten veel meer groei voor de toekomst hadden verwacht van de iPad. En laat net die groei vandaag ietwat problematisch zijn. De verkoop van het aantal iPads lag dit kwartaal op 16,35 miljoen stuks, lager dan een jaar geleden toen er nog 19,5 miljoen Apple-tablets over de toonbank gingen. En dat ondanks de lancering een nieuwe, hertekende versie van de iPad in de herfst.

Een verklaring zou kunnen zijn dat Apple koppig vasthoudt aan een pittige - in marketingtaal 'premium' - prijs voor de iPad (de goedkoopste iPad Air kost 479 euro), terwijl concurrenten als Samsung en Amazon al een degelijke tablet kunnen aanbieden voor de helft van die prijs.

Magie dooft uit
Nieuwssite Quartz vermoedt dan weer dat de magie van de tablet stilaan uitdooft. "De gedachte die tot voor kort vooral anti-Apple leek - dat mensen tablets niet echt nodig hebben - lijkt nu bijna mainstream te zijn geworden", klinkt de analyse daar. "Smartphones vervangen alles, inclusief tablets." En tablets, die vooral gekocht worden om op het web te surfen of video's te bekijken, moeten verre van zo vaak vervangen worden als smartphones, die veel intensiever zijn in gebruik. Anders gezegd: de vervangcyclus voor tablets komt eerder in de buurt van die van pc's dan van mobieltjes.

Tim Cook zelf zegt nochtans optimistisch te zijn. Hij baseert zijn argument niet op marktaandelen maar op de klantentevredenheid en op het feit dat de iPad zo sterk staat in bedrijven en scholen. "In de trend op de lange termijn zien de zaken er heel erg goed uit. De iPad heeft een fantastische toekomst", klonk het gisteren.

Nood aan iets nieuws
Dat doet heel wat analisten - al langer dan vandaag of gisteren - concluderen dat Apple dringend nood heeft aan iets nieuws. Nog steeds teren Cook en de zijnen op de erfenis van Steve Jobs, waardoor het bedrijf stilaan met een 'Steve Jobs-complex' lijkt te kampen. De iPad is dan wel nog 'maar' 4 jaar oud, sindsdien is er geen écht innovatief product meer uit de Apple-stal gekomen.

De Apple-CEO krijgt nog steeds krediet, maar de druk wordt tegelijk enorm opgedreven. "Ik denk niet dat Tim Cook wil overkomen als Steve Jobs", zegt analist Patrick Moorhead aan ABC News. "Ik denk dat hij het bedrijf naar een 'next level' wil brengen, een bedrijf dat de volgende 25 jaar kan floreren. Maar Apple moet wel een 'killerproduct' uitbrengen of het bedrijf riskeren z'n glans kwijt te raken."

Ondergewaardeerd
"Deze herfst zal Tim Cook al drie jaar CEO zijn, nadat Steve Jobs overleed. Het is misschien het moment voor  zijn eerste creatieve sprong met een product dat écht anders is van de dingen die hij erfde van Steve", stelt een scherpe John Sculley, van 1983 tot 1993 zelf nog CEO van Apple, aan CNBC. "Het zal bijzonder interessant zijn te ontdekken of Apple 'het' nog heeft." Of zoals Eric Slivka van MacRumors het verwoordt: "We wachten nog altijd om te zien hoe Apple zou zijn zonder Steve Jobs."

Ook de financiële wereld wordt zenuwachtig. "Er is een ongelooflijk potentieel, maar hoe lang kan je wachten?", vraagt Michael Obuchowski van Merlin Asset Management zich af. "Ik ben dermate gefrustreerd dat ik niet weet hoe veel langer ik me nog aan dat bedrijf ga vastklampen." Het ongeduld en de onvrede over Apple wordt dan weer gecounterd door de miljardair en activistische investeerder Carl Icahn. Die blijft herhalen dat Apple "aanzienlijk ondergewaardeerd" is en dat "veel analisten het bedrijf niet snappen".

"Liever juist dan eerst"
Cook zelf suste gisteren en hield de spanning er nog wat langer in. "Essentieel voor ons is om een focus te houden op zaken die we het beste kunnen en om op het bijzonder hoge kwaliteitsniveau te blijven presteren dat klanten van ons verwachten." Volgens hem "betekent het voor ons meer om het juist dan om het eerst te doen", een duidelijke steek naar concurrent Samsung. "Op het einde van de rit maakt het klanten niet uit of je eerst bent en ze verwachten het ook niet van Apple. Ze willen iets fantastisch, iets ongelooflijk fantastisch, en dat is wat we willen bieden."

Hij gaf aan dat er in de achtergrond wel degelijk gewerkt wordt aan verschillende nieuwigheden. "We zijn nog niet klaar om het doek ervan af te halen. Maar we hebben enkele schitterende dingen waaraan we werken, waarover ik bijzonder enthousiast en trots ben."

Een 'iWatch' dan maar? Apple kocht alvast de merknaam, een teken aan de wand. Afwachten welke troeven een dergelijke 'slimme horloge' zal kunnen uitspelen ten opzichte van wat nu al op de markt is.