Amnesty International waarschuwt voor oprukkend populisme
In haar jongste jaarrapport waarschuwt mensenrechtenorganisatie Amnesty International voor de groeiende verdeeldheid in de samenleving en de mensenrechtenschendingen die daaruit voortvloeien. De organisatie roept burgers op om te reageren.
De basistrend die Amnesty het afgelopen jaar waarnam, was er één van toenemende verdeeldheid, die leidt tot mensenrechtenschendingen. "Op landenniveau zien we dat in de opkomst en doorbraak van het politieke wij-zij-denken", zegt Wies De Graeve, directeur van Amnesty International Vlaanderen. "Sommige bevolkingsgroepen krijgen de zondebok toegeschoven van allerlei sociale en economische problemen. Het wij-zij-denken komt niet alleen tot uiting in de retoriek maar ook in het beleid. Het leidt tot mensenrechtenschendingen en brengt de donkerste kant van de mensheid naar boven."
Internationaal
Een voorbeeld zijn de Verenigde Staten, waar de "giftige" retoriek van Donald Trump tijdens zijn verkiezingscampagne nu vorm krijgt in beleid, met het inreisverbod voor zeven moslimlanden. Maar er is ook de oorlog tegen drugs van de Filipijnse president Rodrigo Duterte, die een golf van standrechtelijke executies met zich meebracht. Of de repressie van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan na de mislukte staatsgreep. Hongarije sluit vluchtelingen op, "als ware het terroristen". En in het Verenigd Koninkrijk nam in de nasleep van de brexit-campagne het aantal haatmisdrijven toe.
"We zien die verdeeldheid ook zijn weerslag krijgen op internationaal niveau", zegt De Graeve. "Hoe meer dergelijke feiten gebeuren, hoe minder er internationaal een vuist gemaakt wordt. Straffeloosheid heerst bij de wreedste mensenrechtenschendingen. We denken dan onmiddellijk aan Syrië, een conflict waar veel landen bij betrokken zijn, allemaal vooral uit eigenbelang. Een gelijkaardige situatie is er in Jemen, waar een coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië zich vermoedelijk bezondigt aan oorlogsmisdaden. In Soedan zet de president chemische wapens in tegen zijn bevolking. Eveneens zonder reactie."
Amnesty International telde 23 landen waar vermoedelijk oorlogsmisdaden werden gepleegd zonder dat daar doeltreffende reactie op kwam. "Bij de voorstelling van ons vorige rapport riepen we landen op om instellingen als de Verenigde Naties sterker te ondersteunen", zegt De Graeve. "Dit heeft duidelijk niet gewerkt. We roepen daarom burgers op om zelf te reageren, hun leiders ter verantwoording te roepen. Amnesty International zal die beweging steunen en mee vorm geven. Maar meer dan ooit is het nodig om burgers zelf te activeren."
Uitdagingen bij ons
Wat België betreft, zijn er enkele punten die ieder jaar weerkeren, zoals de omstandigheden in de gevangenissen, "die uiterst zorgwekkend blijven", ondanks geleverde inspanningen. De langdurige stakingen van het voorbije jaar deden de situatie uiteraard geen goed. Eenzelfde verhaal voor gendergerelateerd geweld: ondanks positieve maatregelen, blijven de uitdagingen groot. Ook is Amnesty bezorgd over de maatregelen die genomen werden in de strijd tegen terreur en hun impact op de mensenrechten.
Een laatste punt van bezorgdheid gaat over de wapenexport naar Saoedi-Arabië. "De export vanuit Wallonië, maar ook vanuit Vlaanderen blijft aanhouden. Nogmaals: het land leidt een coalitie die verdacht wordt van oorlogsmisdaden in Jemen. Voor ons is wapenhandel met dergelijke landen dus onaanvaardbaar, ook al zou het 'slechts' gaan om hoogtechnologische onderdelen. Het zijn net die onderdelen die de luchtbombardementen in Jemen mogelijk maken, niet de vuurwapens van de Waalse FN-fabriek."
