Bart De Wever: "Dit is ons ideaalbeeld"
"Dit is de wereld zoals wij denken dat die er moet uitzien." Met die woorden legde N-VA-voorzitter Bart De Wever vanmiddag de kaarten van zijn partij op tafel. Als het van N-VA afhangt, verdwijnt op termijn het Brusselse Gewest en blijven in een confederaal België enkel nog de deelstaten Vlaanderen en Wallonië over. België telt bijna geen bevoegdheden meer en de premier verdwijnt.
Volgens partijvoorzitter De Wever vormen de congresteksten "het ideaalbeeld" van de N-VA. Ondervoorzitter Ben Weyts sprak van "ons ideaal, onze ambitie". "Het confederalisme is een instrument om onze welvaart en ons welzijn te behouden en verbeteren", aldus Weyts. "We staan voor een scharniermoment. Wij zijn ervan overtuigd dat confederalisme nuttig en nodig is".
Voorzitter De Wever wilde alvast één misverstand de wereld uithelpen. Zo klopt het volgens hem niet dat zijn partij de spoorwegen in zes wil splitsen. "Het klopt dat we pleiten voor het regionaliseren van de spoorwegen. Maar wij stellen voor de deelstaten bevoegd te maken voor de infrastructuur zoals nu ook voor trams geldt, maar om voor de exploitatie de vrije markt te laten spelen", aldus De Wever.
Omkeren
De partij wil de bestaande logica "omkeren": Vlaanderen en Wallonië worden in principe bevoegd voor alles, maar spreken concreet af waarvoor de confederatie België nog bevoegd is. Die bevoegdheden komen in een 'Grondverdrag'. Concreet wil N-VA enkel nog schuldafbouw, defensie, asielbeleid en nationaliteitsverwerving confederaal houden. Daarmee vult de N-VA het befaamde artikel 35 van de Grondwet in. De financiering van die bevoegdheden moet komen van rechtstreekse dotaties van de deelstaten.
Brussel
Brussel als aparte entiteit verdwijnt en krijgt een apart statuut, waarmee de partij wel lijnrecht ingaat tegen het 'Brussel-gevoel' dat steeds vaker opgang maakt. Het Gewest, de gemeenten, OCMW's en politiezones gaan op in de 'Regio Brussel-Hoofdstad', die wel districten krijgt zoals in Antwerpen. Elke ambtenaar moet tweetalig zijn.
De regio krijgt enkel nog grondgebonden bevoegdheden toegewezen, zoals milieu en de vennootschapsbelasting. Ook het Duitstalige gebied krijgt een apart statuut.
Wie nu nog in het Brusselse Gewest woont, zou in het voorstel moeten kiezen of hij of zij Vlaming of Waal wil zijn via de 'Brusselkeuze'. Dat heeft grote gevolgen, bijvoorbeeld op het vlak van belastingen, pensioenen, kiesrecht en de sociale zekerheid. De Brusselkeuze hoeft niet definitief te zijn. Wie dat wil kan, rekening houdend met een bepaalde overgangsperiode ("bijvoorbeeld drie jaar"), zijn keuze aanpassen.
Staatsschuld
De staatsschuld moet van de N-VA op 25 jaar volledig afgebouwd zijn. Er komt een 'absolute schuldenrem' op het confederale niveau en met de inkomsten van de accijnzen, btw en douanerechten moet de schuld afgebouwd worden. Dat gaf de partij maandag ook al mee bij de voorstelling van haar sociaal-economisch plan.
Wallonië kan nog 25 jaar rekenen op financiële solidariteit vanuit Vlaanderen, daarna moet het volledig zelf op eigen benen kunnen staan. Hoe dat solidariteitsmechanisme er concreet moet uitzien, zegt de partij niet, maar het moet wel 'objectief, efficiënt en responsabiliserend' zijn.
Premier verdwijnt, koning blijft
In het N-VA-voorstel is er ook geen plaats meer voor een Belgische premier. De confederale regering telt enkel nog zes ministers, waarvan drie Vlaamse en drie Franstalige. Twee daarvan worden gekozen door het Vlaamse en Waalse parlement, de derde is telkens een afgevaardigde van de Vlaamse en Waalse regering. Een minister zou de confederale regering 'voorzitten'. Dat lijkt de N-VA meteen het voordeel te bieden dat ze geen kandidaat voor het premierschap moet leveren.
Ook de Kamer zou paritair samengesteld zijn: 25 Vlaamse en 25 Waalse leden, die aangeduid worden door de deelstaten, niet meer via rechtstreekse verkiezingen. De Senaat verdwijnt. Het koningshuis laat de N-VA wel nog bestaan, "in afwachting van de invoering van de republikeinse staatsvorm", maar enkel in een louter protocollaire functie.
Europa
Hoe de confederatie in Europa werkt, ziet de N-VA als volgt: Vlaanderen en Wallonië sturen elk om beurt een minister naar de Europese ministerraden, die dan België moet vertegenwoordigen. De wissel gebeurt per legislatuur. In de ene bestuursperiode trekt bijvoorbeeld de Vlaamse minister van Justitie en de Waalse minister van Sport naar Europa, in de volgende bestuursperiode wisselt het om. Als de Belgische confederatie zijn begroting aan Europa moet voorleggen, zal die bestaan uit een bundeling van de Vlaamse en de Waalse begroting. Vlaanderen en Wallonië krijgen elk hun diplomatieke dienst, België niet meer.
Realistisch?
De N-VA-voorstellen hebben alvast het voordeel van de duidelijkheid, maar of de Franstalige partijen er ooit mee akkoord zullen gaan, is zeer de vraag. En zelfs partijen als CD&V en Open Vld, die het principe van het confederalisme wel onderschrijven, hebben al herhaaldelijk aangegeven dat ze na de verkiezingen geen zin hebben in een nieuw rondje onderhandelen.
De N-VA preciseert ook niet wanneer en hoe ze haar voorstellen wil uitvoeren: onmiddellijk na de verkiezingen, of na een regeringsvorming. In elk geval zal de partij er een tweederdemeerderheid voor moeten vinden, wat niet gemakkelijk belooft te worden.
De ontwerpteksten worden nu voorgelegd aan de N-VA-leden. Zij krijgen de kans hun mening te geven over de voorstellen. Op het driedaagse congres van eind januari stemt de partij dan over de teksten.
