Gouverneur schorst Antwerpse 'vreemdelingentaks'

De Antwerpse gouverneur Cathy Berx schorst het besluit van de Antwerpse gemeenteraad over de retributie van 250 euro voor de eerste inschrijving van nieuwkomers van vreemde origine. Berx argumenteert haar beslissing met te verwijzen naar federale en Europese wetgevingen.

Antwerps gouverneur Cathy Berx schorst het recente besluit van de Antwerpse gemeenteraad over het heffen van een retributie op de eerste inschrijving van nieuwkomers van vreemde origine aan het vreemdelingenloket. Volgens Berx is het reglement zoals het nu is uitgeschreven, in strijd met de grondwet en het Europees recht. Berx zegt ook dat het in werking treden ervan het risico inhoudt dat België voor het Hof van Justitie wordt gedaagd wegens schending van het EU-recht. Bovendien zou het "met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid tot gevolg hebben dat de stad Antwerpen geconfronteerd zou worden met talloze kostelijke vorderingen tot terugbetaling van ten onrechte opgelegde en geïnde retributies".

Wet van 1968
Berx haalt onder meer de federale wet van 14 maart 1968 tot opheffing van de wetten betreffende de verblijfsbelasting voor vreemdelingen aan. Die bepaalt dat gemeenten gemachtigd zijn retributies te innen die bestemd zijn tot dekking van hun administratieve kosten, telkens als zij de verblijfsvergunning van een vreemdeling afleveren, vernieuwen, verlengen of vervangen. "Deze retributies moeten gelijk zijn aan de retributies die van Belgische onderdanen worden gevorderd voor het afleveren van identiteitskaarten", aldus Berx. Het Antwerpse reglement voert echter een retributie in van 250 euro per persoon voor de eerste inschrijving aan het vreemdelingenloket. Die inschrijving bedraagt in totaal dan 1.350 procent van de kost voor de inschrijving van een Belgische onderdaan, oordeelt de gouverneur, waardoor het reglement strijdig wordt met de wet van 1968.

EU-recht
Daarnaast is het reglement volgens Berx ook in strijd met het EU-recht, bijvoorbeeld omdat het "op een ongeoorloofde manier het vrij verkeer en verblijf van Unieburgers belemmert". Ook met de Belgische grondwet zou de retributie strijdig zijn, met name met het artikel 173, het zogeheten legaliteits- en gelijkheidsbeginsel in fiscalibus.

Juridische werkelijkheid
Antwerps schepen voor Loketten Liesbeth Homans (N-VA) neemt naar eigen zeggen akte van de beslissing van gouverneur Cathy Berx. Homans erkent dat het reglement geen rekening houdt met de federale wet van 1968 tot afschaffing van de verblijfsbelasting voor vreemdelingen. "Maar er is de juridische werkelijkheid, en de feitelijke werkelijkheid", zegt ze. "Die laatste is hiermee niet veranderd."

Enorme meerkost
De schepen betreurt ten zeerste dat de stad Antwerpen door de schorsing "geen passend antwoord kan bieden op de enorme administratieve meerkost die het inschrijven van 11.000 nieuwkomers per jaar met zich meebrengt". Volgens Homans komt die reële kost neer op gemiddeld 330 euro per dossier. Een factuur die de schepen "niet wil en ook niet zal doorrekenen aan alle Antwerpenaars". Het stadsbestuur zal deze kwestie nu verder met haar advocaten bekijken.

Eerlijke verdeling
"Ik heb geprobeerd om een eerlijke verdeling in te voeren voor de dossierkosten die de stad moet maken om nieuwkomers in te schrijven, met die reële dossierkost als enig criterium", zegt Homans nog. "De maatregel maakt geen onderscheid tussen nationaliteiten en discrimineert niet tussen EU-burgers en mensen van buiten de EU. Bovendien ga ik er niet zomaar vanuit dat nieuwkomers die zich in Antwerpen willen vestigen, per definitie te arm zijn om de retributie te kunnen betalen."

Klacht
De beslissing van gouverneur Berx komt er nadat de Antwerpse gemeenteraadsleden Yasmine Kherbache (sp.a) en Meyrem Almaci (Groen) een klacht bij haar hadden ingediend tegen het gemeenteraadsbesluit. Almaci, die naar eigen zeggen als eerste naar de gouverneur stapte over de vreemdelingenretributie, reageert zeer tevreden op de schorsing. Ze hoopt dat de retributie ook vernietigd zal worden, zoals de partij gevraagd had, en roept het stadsbestuur op om komaf te maken met de vreemdelingenretributie.

Gelijkheidsbeginsel
Almaci wijst erop dat de retributie indruist tegen het gelijkheidsbeginsel en in tegenspraak is met de nationale en internationale wetgeving. Eerder hadden Europa en de Liga voor de Mensenrechten ook al aangekondigd de maatregel onder de loep te nemen. De Groen-politica heeft ook geen oren naar het argument van schepen Liesbeth Homans over de hoge kosten die het inschrijven van nieuwkomers jaarlijks met zich meebrengt. De kost ligt volgens de N-VA-schepen op 330 euro per dossier, maar een gezin met drie kinderen dient 1.250 euro te betalen, aldus nog Almaci.

Vernietigend
Sp.a Antwerpen reageert opgelucht op de schorsing van het Antwerpse retributiereglement. Yasmine Kherbache, sp.a-fractieleidster in de Antwerpse gemeenteraad, erkent dat een stadsbestuur het recht heeft om nieuwe belastingen in te voeren. "Maar het heeft daarbij evengoed de plicht om zich te houden aan de fundamentele regels", luidt het. Kherbache noemt het besluit van de gouverneur ronduit vernietigend en meent dat Berx door de schorsing van het gemeenteraadsbesluit zowel België als de stad Antwerpen behoedt voor zware veroordelingen en dure claims. "Ik kan me niet voorstellen dat deze uitspraak voor schepen Homans echt als een verrassing komt", aldus Kherbache. "Zowel de juridische dienst van de stad als verschillende externe experts gaven tot in den treure aan dat dit besluit onwettelijk is. Ik kan alleen maar hopen dat nu eindelijk het gezond verstand primeert en Antwerpen samen met de federale overheid en de andere centrumsteden naar een snelle en efficiënte oplossing zoekt."