Kilometerheffing vooral impact op binnenlands vrachtvervoer
De invoering van een kilometerheffing voor vrachtwagens zal vooral leiden tot hogere kosten voor binnenlands vrachtverkeer. Zo zouden de kosten voor een traject Antwerpen-Charleroi in het slechtste geval ruim 20 procent kunnen verhogen. Op internationale trajecten zijn de effecten een stuk beperkter. Dat blijkt uit een studie onder leiding van de Antwerpse professor Eddy Van de Voorde die werd voorgesteld in het Vlaams parlement.
De studie 'Kilometerheffing in Vlaanderen. De impact op havenconcurrentie en logistiek' van het Steunpunt Goederenstromen van de Universiteit Antwerpen kwam er op vraag van Vlaams minister van Mobiliteit Hilde Crevits.
De drie gewesten hebben begin dit jaar een akkoord bereikt dat voorziet dat zware vrachtwagens vanaf 3,5 ton vanaf 2013, in plaats van het forfaitaire Eurovignet, een kilometerheffing zullen moeten betalen voor het gebruik van de hoofdverkeersassen. Bedoeling is dat de prijs zou variëren in functie van de plaats en de afgelegde afstand. Hoe hoog de tarieven zullen zijn, is nog niet duidelijk.
Economische impact
De Antwerpse professor Eddy Van de Voorde kreeg de taak de mogelijke economische weerslag van zo'n kilometerheffing op onze logistieke sector en de havens te onderzoeken.
In de studie wordt een aantal scenario's met verschillende mogelijke tarieven en trajecten voorgesteld. Uit het onderzoek komt een genuanceerd beeld naar voor. Er is vooral een verschil tussen nationaal en internationaal vrachtverkeer. "Hoe langer het traject, hoe beperkter het effect op de kost", vat Van de Voorde samen. Anders gezegd: het kostenverhogend effect van de kilometerheffing verwatert als er een groter deel van het traject op buitenlandse bodem wordt afgelegd.
Eurovignet
Zo zouden de kosten voor een Vlaamse transporteur op een traject Antwerpen-Lyon bijvoorbeeld tot 3,7 procent meer kunnen kosten. Maar indien datzelfde bedrijf bijvoorbeeld geen Eurovignet meer moet betalen voor haar vrachtwagens, kan de invoering van een kilometerheffing voor de transporteur in kwestie zelfs licht voordelig zijn.
Voor nationaal vrachtverkeer is de situatie helemaal anders. Een traject Antwerpen-Charleroi kan voor de transporteurs echter 4 tot ruim 20 procent meer kunnen kosten. "Voor de zuiver Belgische trajecten kan er inderdaad een belangrijke kostenverhoging zijn", aldus Van de Voorde.
Kostenverhogend effect
In alle scenario's wordt het kostenverhogend effect van de kilometerheffing wel een stuk 'gemilderd' door de automatische reactie van de transport- en logistieke sector. Zo wordt bij de invoering van een kilometerheffing rekening gehouden met een vermindering van de transportvraag, een overstap naar vervoer via de binnenvaart of het spoor en een efficiëntieverhoging (bv. verhoging beladingsgraad van de vrachtwagens).
Daarnaast voorspelt de studie andere reacties van de transportsector, gaande van het doorrekenen van de kosten (korte termijn) tot het overschakelen op voertuigen van minder dan 3,5 ton (middellange termijn) tot de reorganisatie van distributienetwerken (lange termijn).
Kansen
In ieder geval biedt de invoering van een kilometerheffing ook kansen, meent professor Van den Voorde. Zo betalen buitenlanders mee aan het gebruik van onze wegen en kunnen de inkomsten van de heffing ook ingezet worden voor maatregelen waar ook de logistieke sector de vruchten van zou kunnen plukken. Denk aan investeringen in een betere weginfrastructuur.
Vooraf aan de studie van Van de Voorde werd in de commissie ook een eerdere studie van de Gentse hoogleraar Carine Smolders van het Steunpunt fiscalit eit en begroting voorgesteld. Uit dat onderzoek, dat werd uitgevoerd voor er sprake was van een akkoord tussen de gewesten, blijkt dat de invoering van een kilometerheffing wel een economische impact heeft, maar dat er - zelfs in een worst case scenario - nauwelijks sprake is van een verhoogd risico op faillissementen in de logistieke sector.
Onderzoek uitbreiden
Het onderzoek van Smolders vertrekt trouwens van de premisse dat het rekeningrijden wordt toegepast op het ganse wegennet en dat is niet het geval in de voorliggende plannen. Smolders wil haar onderzoek wel uitbreiden. Ze wil een grotere steekproef houden en de resultaten ook toespitsen op de trafiek op de snelwegen. (belga/adha)
