Premier Michel: "Ernstige en geloofwaardige oefening"

"Een serieuze en geloofwaardige oefening." Zo bestempelt premier Charles Michel het begrotingsakkoord dat zijn regering heeft bereikt. De keuze voor structurele ingrepen op het vlak van arbeidsmarkt en pensioenen zou ook een positieve impact moeten hebben op de budgettaire oefeningen van 2018 en 2019. "Met deze begrotingsoefening bevestigen we onze wil om tegen 2018 naar een structureel evenwicht te gaan", aldus Michel.

Geflankeerd door zijn bijna voltallige regeringsploeg stelde Michel het bereikte begrotingsakkoord voor. Met een inspanning van 0,6 procent of 2,2 miljard euro komt de federale regering niet alleen tegemoet aan de vraag van Europa maar blijft de begroting ook "op koers", klinkt het.

Naast een aantal technische correcties voor 153 miljoen euro en de neutralisering van een aantal uitgaven op het vlak van veiligheid en asiel voor 462 miljoen euro wordt het gat gedicht met een pakket van 1,6 milard euro aan maatregelen. Het gaat onder meer om besparingen in de primaire uitgaven voor 260 miljoen euro en in de sociale uitgaven (zoals pensioenen, werk en gezondheidszorg) voor 454 miljoen euro. Verder zijn er ook voor bijna 570 miljoen euro bijkomende fiscale ontvangsten voorzien.

Volgens Michel is het belangrijk dat de maatregelen niet raken aan de noodzakelijke jobcreatie en dat een aantal "structurele hervormingen" wordt voortgezet. Michel verwijst naar de geplande hervorming van de arbeidsmarkt (met de annualisering van de arbeidstijd, nieuwe regeling voor overuren,...), de maatregelen rond de deeleconomie, de harmonisering van de pensioenen en het sneller activeren van langdurig zieken. Verder krijgt minister van Financiën Johan Van Overtveldt een mandaat om de vennootschapsbelasting te hervormen "met een focus op de kmo's".

Premier Michel spreekt van een "ernstige en geloofwaardige oefening". Volgens hem blijft het de ambitie om in 2018 naar een structureel evenwicht te gaan. De premier erkent dat ook de oefeningen voor 2017 en 2018 geen sinecure zullen worden. Maar net daarom is de keuze voor "structurele hervormingen" zo belangrijk. "Het is door te kiezen voor structurele hervormingen in de arbeidsmarkt en rond de pensioenen dat we meer ruimte zullen krijgen in de komende jaren. Dat zal een positief effect hebben", aldus Michel. "Dit is ook belangrijk voor het imago van ons land. Hiermee tonen we dat we niet alleen ons best doen op het vlak van veiligheid, maar ook op socio-economisch vlak".

Maatregelen

Om welke maatregelen gaat het dan? Er is onder meer de geplande redesign van de overheid (die 100 miljoen euro moet opleveren) en een nieuw reglementair kader voor vastgoedvennootschappen (goed voor 250 miljoen euro).

Minister van Volksgezondheid Maggie De Block moet 59 miljoen euro extra besparen, maar zij maakt zich sterk dat dat zal gebeuren "zonder de patiënt te raken".

Er komt ook een taks op kansspelen. Die moet 40 miljoen euro opbrengen. Volgens minister van Financiën Johan Van Overtveldt zal dat gaan via een btw-heffing op de brutomarge van kansspelen.

De vervroegde verhoging van de accijns op diesel en de verhoging van de accijns op tabak moet samen zo'n 150 miljoen euro opleveren.

De regering wil tegen de achtergrond van de PanamaPapers ook de strijd tegen de fiscale fraude versterken. Minister Van Overtveldt was daarover bijzonder duidelijk: "Wat mij betreft is de tijd voorbij dat het manifest ontwijken van belastingen, laat staan het plegen van fraude, stilzwijgend getolereerd werd. De publieke opinie pikt dit niet meer en ze hebben gelijk". De N-VA-minister wil op korte termijn een reeks experts samenbrengen in een taskforce en een batterij aan maatregelen uitwerken. Voor dit jaar is daarvoor in de begroting 65 miljoen euro ingeschreven. Maar het totale pakket (o.a. met een versterkte Kaaimantaks) zou goed moeten zijn voor een half miljard euro.

Wat de flexibilisering van de arbeidsmarkt betreft, wil minister van Werk en Economie Kris Peeters nog voor de zomer een ontwerp klaar hebben. De krijtlijnen raakten eerder deze week bekend. De arbeidsduur wordt 'geannualiseerd' waardoor de 38 urenweek vervangen wordt doordat men in periodes meer (tot 45 uur per week en maximum 9 uur per dag) en in periodes minder kan werken. Verder zullen werknemers tot 100 overuren per jaar kunnen uitbetaald krijgen (in plaats van compensaties). Ze kunnen die uren eventueel ook op een loopbaanspaarrekening kunnen zetten. Binnen de voorstellen voor 'werkbaar werk' wordt het ook mogelijk om verlofdagen te schenken, "bijvoorbeeld aan collega's die een zwaar zieke opvangen".

Nog op het vlak van werk wordt een aantal zaken verstrengd. Zo is er de eerder aangekondigde verstrengde controle op het tijdskrediet. Verder zullen buitenlanders ook pas na drie maanden werken recht hebben op een uitkering. Nu is dat vanaf de eerste gewerkte dag. Prestaties in het buitenland zullen ook enkel in rekening gebracht worden bij landen met een verdrag dat Belgen gelijk behandelt.

Wat de deeleconomie betreft - denk aan initiatieven als Airbnb en Uber, maar ook tal van kleinere initiatieven - heeft Open Vld-vicepremier Alexander De Croo een fiscaal kader uitgewerkt. De Croo: "Vandaag worden de meeste activiteiten in de deeleconomie getaxeerd aan 33 procent. Dat is veel te hoog voor de diensten in de deeleconomie". Hij stelt daarom een "eenvoudig en transparant" systeem voor waarbij gewerkt wordt met een bronheffing. De volgende weken wordt de precieze inkomensdrempel vastgelegd waarvoor een lage belastingvoet zal gelden. De regeling moet dit jaar 20 miljoen euro opleveren.

Er komt ook een 'harmonisering' van de ambtenarenpensioenen. Daarbij wordt de zogenaamde diplomabonificatie afgebouwd. Zo zullen de studiejaren van ambtenaren op termijn niet meer meetellen als gewerkte jaren voor het pensioen. Dat betekent dat ambtenaren langer moeten werken om aan een volledig pensioen te komen. Wel krijgen ambtenaren, net als werknemers, de mogelijkheid om hun studiejaren te regulariseren. Dat betekent dat de studiejaren na betaling van een bedrag toch nog meetellen als gewerkte jaren.

Tegelijk worden ook de zogenaamde preferentiële tantièmes afgebouwd. Door die tantièmes telt een gewerkt jaar van een ambtenaar nu zwaarder mee dan dat van een werknemer. Daardoor hoefde een ambtenaar tot nog toe minder lang te werken om aan een volledige loopbaan te komen. Maar er worden geen opgebouwde pensioenrechten afgeschaft, benadrukt minister van Pensioenen Daniel Bacquelaine.

Er is ook een plan om langdurig arbeidsongeschikten (langdurig zieken) strikter te begeleiden. Bedoeling is om hen via een 're-integratietraject' sneller opnieuw aan de slag te krijgen. Na één maand krijgt de betrokkene een vragenlijst voorgeschoteld. Op basis van die vragenlijst kan de arts dan oordelen over de re-integratie. Na zes maanden is er een gesprek met het ziekenfonds voorzien en volgt een tweede vragenlijst. Wie weigert mee te werken en bijvoorbeeld geen goede reden heeft om niet op te dagen voor dat gesprek, riskeert een deel van zijn uitkering te verliezen. De regering hoopt dat die strengere opvolging van langdurig zieken 8,3 miljoen euro oplevert.

Nog nieuw is dat asielzoekers niet langer meteen bepaalde fiscale voordelen zullen genieten. Zo zou met name het systeem van kinderen ten laste gekoppeld worden aan een minimale verblijfsduur. Minister Van Overtveldt wil tegen eind juni een regeling uitwerken waarbij de koppeling met een minimale verblijfsduur is voorzien.

Om de sectoren die getroffen zijn door de terreuraanslagen van 22 maart te ondersteunen, komt er een speciale taskforce. Die moet onder meer regelingen uitwerken waardoor de getroffen sectoren (bijvoorbeeld het toerisme, de horeca en de culturele sector) niet alleen tijdelijke werkloosheid door overmacht kunnen inroepen, maar ook uitstel kunnen krijgen voor het betalen van sociale bijdragen of het betalen van bedrijfsvoorheffing. Volgens premier Michel is die steun absoluut nodig om de getroffen sectoren "zuurstof te geven".