"Regering kost armste gezinnen 525 euro per jaar"

De Armoedebarometer 2015 geeft weinig hoop. De doelstellingen die het samenwerkingsverband Decenniumdoelen 2017 vooropgesteld had tegen 2017, zijn nog lang niet in zicht, op geen enkel levensdomein zo blijkt. "Het algemene doel om de armoede op tien jaar tijd te halveren, is ver weg", zo luidt het.

De Armoedebarometer 2015 geeft de cijfers van 2013, de meest recente cijfers die verwerkt zijn.

Decenniumdoelen 2017, een samenwerkingsplatform van onder meer vakbonden, mutualiteiten en sociale organisaties, wil tegen 2017 meetbare veranderingen, of verbeteringen, op het vlak van gezondheidszorg, arbeid, inkomen, wonen, onderwijs en samenleven.

Een greep uit de vaststellingen: de armoedecijfers tonen een stabilisatie van het armoederisico in Vlaanderen. "Dat wordt gezien als een overwinning in de strijd tegen de armoede maar als je ziet dat 10,8 procent van de Vlamingen in armoede leeft en dat de kinderarmoede jaar na jaar toeneemt, dan is dat onzin", zo zei Michel Debruyne van Beweging.net.

In 2013 werd 11,2 procent van de kinderen in Vlaanderen geboren in een kansarm gezin. Dat is 0,7 procentpunt meer dan in 2012 en de tendens is stijgend. Die stijging is vooral merkbaar bij kinderen met een moeder die geboren is in een niet-Europees land: dubbel zoveel kinderen met een migratiegeschiedenis leven in armoede als kinderen zonder migratiegeschiedenis. Decenniumdoelen 2017 pleit dan ook voor een gekleurd armoedebestrijdingsbeleid.

Wat gezondheid betreft, ervoer 18 procent van de mensen onder de armoedegrens zijn gezondheidstoestand als slecht tot zeer slecht. "Dat is een dramatische stijging van 5 procentpunt tegenover 2012". En dat terwijl dat bij mensen boven de armoedegrens 5 procent is, een stabiel cijfer tegenover 2012.

Gemiddeld 525 euro extra kosten

In de Armoedebarometer 2015 staan de indicatoren met betrekking tot arbeid op oranje. Maar voor een aantal kansengroepen staan ze op rood. "Vooral laaggeschoolden gingen er stevig op achteruit."

In 2013 had 10,8 procent van de Vlamingen een inkomen onder de armoederisicodrempel. "De verschillende besparingsmaatregelen die sindsdien genomen zijn, kunnen enkel tot een nog hoger armoedecijfer leiden", klinkt het. "En de correcties milderen die besparingsmaatregelen vooral voor diegenen die werken, maar maken die helemaal niet ongedaan. Correcties voor mensen die met een minimum moeten rondkomen, zijn er niet. Er wordt veel over correcties gesproken. Maar het blijft enkel bij woorden. Deze regeringen zullen extra armoede en miserie creëren."

"Er waren in Vlaanderen in 2013 148.078 sociale huurwoningen, een stijging van 1.864 woningen tegenover de vorige Armoedebarometer, maar met een wachtlijst van 104.000 personen is dat een druppel op een hete plaat", aldus Decenniumdoelen 2017.

Decenniumdoelen2017 berekende begin dit jaar de effecten van de federale en Vlaamse beleidsmaatregelen op gezinnen met een laag inkomen. De cijfers werden deze maand geactualiseerd. Door de verhoging van de BTW op elektriciteit wordt de last op de gezinnen verhoogd met gemiddeld 68 euro per jaar. Voor een klein gezin betekent dit een verhoging van 42 euro, voor een groter gezin een verhoging van 96 euro. Alle maatregelen samen betekenen voor de gezinnen een extra last van gemiddeld 525 euro per jaar, ongeveer 50 euro per maand.

De effecten zijn voor sommige groepen minder zwaar dan voor andere. Diegenen die werken zijn er iets beter af dan de anderen. Voor een alleenstaande ouder met een kind (en afhankelijk van de inkomenssituatie) varieert de extra last tussen de 200 en 650 euro per jaar. Voor een koppel met twee jonge kinderen varieert de extra last tussen de 430 en 910 euro per jaar. Voor een koppel met drie kinderen is dat tussen de 570 en 850 euro per jaar. Voor een bejaard koppel gaat het om ongeveer 190 euro per jaar.

Groeiende kloof in onderwijs

Inzake onderwijs blijkt dat in 2013 7,5 procent van de Vlaamse leerlingen ongekwalificeerd uit het secundair onderwijs stroomde. Dat is een verbetering ten opzichte van vorige jaren. Het PISA-rapport van vorig jaar maakte wel duidelijk dat er een groeiende kloof is tussen eerstegeneratieleerlingen en tweedegeneratieleerlingen en tussen deze en kinderen van Vlaamse origine. "De cijfers lijken te bevestigen dat er een belangrijke correlatie is tussen de aanwezigheid van grote groepen kinderen 'van vreemde herkomst' en de schoolse achterstand. Dit vraagt nader onderzoek."

Verschillende drempels, ten slotte, maken het gezinnen in armoede moeilijk om aan de samenleving deel te nemen. Het percentage personen dat deelneemt aan sportieve, recreatieve of artistieke activiteiten neemt voor het eerst sinds de start van de Armoedebarometer af. Vooral bij laaggeschoolden, eenoudergezinnen en bij de laagste inkomensgroepen neemt de non-participatie toe, zo blijkt.

De verschillende overheden krijgen een veeg uit de pan: "Het beleid lijkt niet wakker te liggen van het probleem (...) Armoede wordt een chronisch probleem. Meer zelfs, de vele nieuwe besparingsmaatregelen zullen de crisis verder uitdiepen."

"De samenleving wordt kouder, niet warmer", zo zei Jos Geysels, voorzitter van Decenniumdoelen 2017. "We zullen op deze nagel blijven kloppen. De nagel van de armoede is een schande in onze rijke regio."

"Decenniumdoelen 2017 legt zich niet neer bij een barometer die permanent op onweer staat. We leggen ons niet neer bij 700.000 Vlamingen en 1,7 miljoen Belgen in armoede en we verwachten van regeringen en parlementen eenzelfde houding. Dat veronderstelt wel een (ander) beleid met meer ambities", zo klonk het nog.