Waarom IS in Syrië bombarderen het probleem niet zal oplossen

Nu ook David Cameron het Britse parlement ervan wil overtuigen om IS in Syrië te bombarderen, lijken het Westen en Rusland nu echt de rangen te sluiten tegen de meedogenloze terreurgroep die recentelijk de gruwelijke kaart van globaal terrorisme heeft getrokken. Het doel? Als één alliantie de IS-jihadisten "vernietigen". Maar hoezeer bombardementen op IS-stellingen in Syrië de terroristen zware klappen kunnen toebrengen, daarmee is het probleem van terreur niet van de baan. Helaas.

"IS verslaan is niet zomaar een realistische doelstelling, we gaan het ook gewoon doen. We gaan het land dat ze bezetten heroveren, hun financiering droogleggen, hun leiders opjagen, hun netwerken en bevoorradingslijnen ontmantelen en we zullen ze vernietigen", klinkt het gebald uit de mond van de tot nog toe altijd erg voorzichtige en diplomatische Amerikaanse president Barack Obama.

De gemiddelde Europeaan is er alvast niet rouwig om dat er een hoop bommen boven IS-stellingen worden gedropt. Maar om de terreurgroep echt te vernietigen, is een woedende argusblik en een eenzijdige bommenregen richting Syrië (en bij uitbreiding Irak) niet voldoende om de deur van terreur achter ons dicht te slaan, hoe hard we dat ook zouden willen.

Vandaag Raqqa, morgen Tsjaad

"Je kan wel de oorlog verklaren aan een staat, maar niet aan een globale groep. Islamitische Staat bezet dan wel een bepaald territorium en noemt zichzelf een 'staat', het is een fout om de jihadisten van IS de eer te geven die ze zelf wensen", zegt Ian Buruma, docent democratie en mensenrechten aan Bard College (New York). "We spelen IS in de kaart als we hen beschouwen als een staat en onze militaire tactieken aanwenden alsof dat zo is", merkte ook president Obama al op.

"De kracht van een revolutionaire beweging als IS is ook net haar vloeibaarheid. Ze kan overal verschijnen. Overal waar het politieke gezag faalt en zogenaamde 'revolutionairen' of gewone misdadigers mensen kunnen terroriseren. Bombardeer ze hier en ze duiken ergens anders op: vandaag Raqqa, morgen Tsjaad."

Voedend effect op het wij-zij verhaal

Natuurlijk kunnen we de zaak niet zomaar op zijn beloop laten gaan in Syrië. Uiteraard niet. Ook u vindt zeker dat de grote wereldmachten gerust enkele goedgeplaatste bommen op de hoofden van IS-militanten mogen droppen, nietwaar? "Maar we moeten daarbij wel beseffen dat we daardoor opnieuw de buitenlandse bezetters worden en zo ook 'big fat targets'", zegt Rosa Brooks, professor rechten aan de Georgetown University. "De kans is erg groot dat we ook mensen zullen bombarderen die we nooit wilden of zouden mogen aanvallen en daar zullen we echt geen nieuwe vrienden mee maken."

"Misschien is het bombarderen van de IS-gebieden in Irak en Syrië zinnig, misschien ook niet", klinkt het bij Buruma. "Maar het zal zeker geen afbreuk doen aan de moordende aantrekkingskracht van de 'revolutionaire islam'. Het zal die aantrekkingskracht eerder vergroten. Want het bevestigt hun hoogdravende idee dat zij 'oorlog voeren tegen het Westen'."

Ideologie vernietig je niet met bommen

"Zelfs als bombardementen de macht van IS zouden ondermijnen, zou de doodscultus niet verdwijnen", vervolgt Buruma. "Het geweld in Madrid, Amsterdam, Londen, Brussel en Parijs komt voort uit een dodelijke link tussen ideologieën uit de burgeroorlogen in het Midden-Oosten en misnoegde of gewoon verveelde jonge mensen in het Westen. Zolang die link bestaat, zal het probleem niet verdwijnen."  

Daarmee legt Buruma de vinger op een pijnlijke wonde. Want wat we niet willen horen, maar intussen jammer genoeg goed weten is dat IS echt geen tragische ver-van-ons-bed-show in Syrië of Irak is. De aanslagen in Parijs zijn uitgevoerd - moeten we het u nog vertellen - door Belgische en Franse burgers. De terroristen zitten niet allemaal in het verre Midden-Oosten, ze zitten ook hier. Ze zijn vaak zelfs hier geboren en gewonnen geraakt voor radicale idealen, waarbij moorden verheven wordt tot iets 'sexy'.  

"Elk land op aarde heeft zijn portie boze jonge mensen, en het internet biedt genoeg 'gemakkelijke' ideologieën aan om elke vorm van verbolgenheid te rechtvaardigen", zegt Rosa Brooks. "Geen muur is hoog of lang genoeg om dat tegen te houden. Alle bewakers in de hele wereld samen is niet genoeg om elk stukje kustlijn of grens te monitoren. En echte vluchtelingen buitenhouden, die net de oorlog en miserie in eigen land proberen te ontvluchten, zal dus ook niet helpen. De dreiging is al binnen en zal altijd kunnen binnenkomen."

Natuurlijk is het eng dat terroristen zich onder vluchtelingen lijken gemengd te hebben om naar hier te komen en de slechte appels moeten er zo snel mogelijk uitgehaald worden. Maar Brooks maakt een belangrijke kanttekening. "Duizenden wanhopige moslimfamilies de rug toekeren, omdat een minieme fractie van die vluchtelingen militanten kunnen zijn? Islamitische jihadisten zouden zelfs niet kunnen hopen op een beter cadeau om nieuwelingen te rekruteren", stelt Brooks.

Lange termijn

"Eén van de oplossingen is een strategie op lange termijn om jonge mensen en vooral de jonge zonen en dochters van immigranten, minder misnoegd te maken. We weten waarom een gevaarlijke minderheid van jongeren wordt aangetrokken door een ideaal dat hen een reden om te sterven geeft. Wat zij nodig hebben, is een betere reden om te leven", zegt Buruma.  

"We moeten ook gematigde moslimorganisaties helpen om alternatieven te bieden voor extremistische interpretaties van de islam, de ordehandhaving in gemeenschappen die in het vizier liggen van rekruteerders (denk aan Molenbeek) stevig opvoeren, en zoveel mogelijk preventief misleide tieners die aangetrokken worden door gewelddadige ideologieën uit de klauwen van die ideologieën trekken", voegt Brooks toe.

Eén duidelijke oplossing is er niet, dat zou naïef zijn. Maar net zoals de terroristen creatief zijn in het plannen en uitvoeren van hun gruwelijke aanvallen, moet het Westen creatief zijn in de strijd tegen die aanvallen.