Zes Belgische F-16's vertrokken richting Jordanië

Vanop de luchtmachtbasis van Florennes zijn omstreeks 16.30 uur zes Belgische F-16's vertrokken naar de luchtmachtbasis van Araxos in Griekenland, een tussenstop op weg naar Jordanië. Vanuit Jordanië zullen ze ingezet kunnen worden in de strijd tegen Islamitische Staat, dat delen van Irak en Syrië controleert. Het parlement stemde met 114 op 126 stemmen in met een militaire actie in Irak. De 2 PVDA-kamerleden stemden tegen, de 10 leden van de groene fractie onthielden zich.

De toestellen worden vergezeld van 120 militairen en vliegen morgen door naar de basis Mufaq Salti, bij de stad Azrak, op zowat honderd kilometer van de Jordaanse hoofdstad Amman. Minister van Landsverdediging Pieter De Crem bevestigde dat ook een C130-toestel met de militairen aan boord is vertrokken.

Kamerdebatten
De voltallige Kamer sprak zich deze middag uit over de missie. In de verenigde Kamercommissies Defensie en Buitenlandse Zaken van afgelopen woensdag kreeg de missie al een grote meerderheid achter zich.

De debatten waren nog steeds aan de gang toen de vliegtuigen de lucht in gingen, waardoor ze zonder formele toestemming voor een missie opstegen. Volgens minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders is dit geen ongewone gang van zaken. "Dit was reeds het geval bij de operatie in Libië", zegt hij. "Diensten van diplomatie en defensie bereidden deze operatie voor. Ik bevestig dat ze al klaar staan in Griekenland. Er zal geen enkele interventie komen zonder dat Kamer gestemd heeft."

Vanuit de oppositie kwam meteen zware kritiek op deze gang van zaken. Wouter De Vriendt (Groen) noemde het een belediging voor de sprekers dat de regering al groen licht gaf voor het vertrek van de F-16's naar Jordanië voor er gestemd was. Uiteindelijk bleek uit de stemming een brede steun voor de missie: het parlement stemde in met 114 ja-stemmen, 2 neen-stemmen en 10 onthoudingen.

De operatie komt er na de vraag van de Iraakse regering voor steun en het verzoek van de Verenigde Staten aan ons land om deel te nemen aan de operatie. De missie van de F-16's is beperkt tot het grondgebied van Irak en er zullen geen grondtroepen ingezet worden. De missie zal na één maand geëvalueerd worden en op basis hiervan mogelijk verlengd.

De Kamer wil ook dat de regering waarborgt dat het parlement betrokken wordt bij beslissingen over wijzigingen aan de duur, de aard of het grondgebied van de operatie. De resolutie dringt er ook aan op inspanningen van de regering om een diplomatieke oplossing te vinden voor het conflict en het humanitaire drama in de regio, en om de veiligheid van de militairen ter plaatse te verzekeren en te anticiperen op een mogelijke verhoging van de binnenlandse terreurdreiging als gevolg van de de deelname aan de internationale coalitie.

Geen grondtroepen
De resolutie zet het licht op groen voor het inzetten van zes F-16's en ondersteunend personeel in het kader van de internationale missie tegen IS. De operatie komt er na de vraag van de Iraakse regering voor steun en het verzoek van de Verenigde Staten aan ons land om deel te nemen aan de operatie.

De missie van de F-16's is beperkt tot het grondgebied van Irak en er zullen geen grondtroepen ingezet worden. De missie zal na één maand geëvalueerd worden en op basis hiervan mogelijk verlengd. De Kamer wil ook dat de regering waarborgt dat het parlement betrokken wordt bij beslissingen over wijzigingen aan de duur, de aard of het grondgebied van de operatie. De resolutie dringt er ook aan op inspanningen van de regering om een diplomatieke oplossing te vinden voor het conflict en het humanitaire drama in de regio, en om de veiligheid van de militairen ter plaatse te verzekeren en te anticiperen op een mogelijke verhoging van de binnenlandse terreurdreiging als gevolg van de de deelname aan de internationale coalitie.

Delicaat
Theo Francken (N-VA) wees op het delicate karakter van de operatie. We beslissen deel te nemen aan een operatie tegen IS, maar we moeten er ons van bewust zijn dat er 350 landgenoten meestrijden aan de andere kant. Dat kan leiden tot bijkomende risico's in eigen land. Hij herhaalde ook dat hij het betreurde dat de operatie beperkt blijft tot het Iraakse grondgebied en dat acties moeten stopgezet worden aan de Syrische grens. "Als u ook in Syrië wil opereren, wil u gewoon oorlog. Er is immer geen internationaal mandaat om in Syrië op te treden" repliceerde Wouter De Vriendt (Groen).

Stéphane Crusnière (PS) drong er net als Francken op aan dat de Kamer via de commissie Buitenlandse Missies op geregelde tijdstippen op de hoogte gehouden wordt van de operatie en dat de volksvertegenwoordigers hun fiat moet geven bij elke verlenging of aanpassing van de operatie. Voor Daniel Bacquelaine (MR) zou het niet-deelnemen aan de coalitie neerkomen op medeplichtigheid aan misdaden tegen de mensheid.

Veli Yüksel betreurde namens CD&V dat een VN-mandaat niet mogelijk was, maar de vraag van de Iraakse regering volstaat volgens het VN-handvest. Hij benadrukte dat de internationale coalitie geen Westerse inmenging in het Midden-Oosten is, maar een strijd waar ook regionale grootmachten als Iran, Turkije en Saoedi-Arabië aan deelnemen.

"Vrouwenhaat, gruwel en angst regeren"
Nele Lijnen (Open Vld) wees erop dat 3.500 kilometer hier vandaan en 1.000 kilometer van de grenzen naar de Europese Unie het kalifaat is opgericht waar vrouwenhaat, gruwel en angst heerst. Dit is niet enkel een militaire, maar ook een diplomatieke, economische en humanitaire operatie. Ze betreurde ook dat de Europese Unie in dit conflict andermaal afwezig blijft.

Dirk Van der Maelen (sp.a) waarschuwde de voorstanders van de resolutie: "Als we zien dat er geen vooruitgang is, als we zien dat er geen oplossing in zicht is, of als we zien dat de operatie contraproductief is, trekken wij ons terug". Hij merkte ook op dat zijn fractie de oorspronkelijke tekst op een aantal punten heeft aangepast, zoals de beperking van de missie tot Irak en tot de duur van één maand.

Wouter De Vriendt (Groen) herhaalde dat de regering een politieke roadmap moest overmaken om een duurzame oplossing te vinden voor de crisis alvorens over te gaan tot militaire actie. Zo wil hij een vredesconferentie onder leiding van de VN met landen uit de regio zoals Turkije en Iran en de permanente leden van VN-Veiligheidsraad dus ook Rusland en China, alvorens over te gaan tot militaire actie. Totaal onrealistisch, vonden Lijnen en Van der Maelen. "Er worden dagelijks vrouwen verkracht in het gebied dat IS domineert. Hoelang gaat u nog wachten? ", wierp Zuhal Demir (N-VA) hem voor de voeten.

Filip Dewinter (Vlaams Belang) waarschuwde dat een luchtoffensief niet zal volstaan. "Met bommen schakel je geen jihadisten uit, misschien in tegendeel". Er is volgens hem ook een grondoffensief nodig. "En wat met Syrië"? vroeg hij zich af. Hij pleitte ook voor maatregelen in België: "De bekende jihadisten die collaboreren met IS moeten achter de tralies", aldus Dewinter. Vlaams Belang zal toch voor de resolutie stemmen in de hoop dat de missie een aanvang kan vormen van een militair, maatschappelijk en politiek offensief tegen de radicale islam.

Raoul Hedebouw kondigde aan dat de PVDA (PTB) tegen zou stemmen. Bombardementen hebben nooit een conflict opgelost, aldus Hedebouw die er ook op wees dat de voorgaande missies waaraan België deelnam, zoals Afghanistan of Libië, niet meteen geleid hebben tot een vreedzame oplossing in de betrokken landen.

Denemarken
Ook Denemarken maakte vandaag bekend zeven F-16's naar de regio te sturen. Dat zei eerste minister Helle Thorning-Schmidt. De Deense F16's zullen enkel in het Iraakse luchtruim opereren, niet in het Syrische, zei Thorning-Schmidt.

De regering moet wel nog in sneltreinvaart de nodige wetgeving door het parlement in Kopenhagen jagen.

Nederland
Nederland stuurt zes F-16's en twee reservetoestellen. Met de vliegtuigen gaan 250 militairen mee. Nog eens 130 Nederlandse militairen gaan Iraakse en Koerdische militairen trainen.

Noodhulp
Het internationale Rode Kruis waarschuwde vrijdag dat de luchtaanvallen de humanitaire situatie in Irak en Syrië tot op heden alleen maar hebben verslechterd. De organisatie riep op levens van burgers te sparen en noodhulp mogelijk te maken.