Jemenitische president "onder Saoedische bescherming" naar top in Egypte
Na het begin van de Saoedische luchtaanvallen op de sjiitische Houthi-rebellen in Jemen is de president van het land naar Saoedi-Arabië vertrokken. Abed Rabbo Mansur Hadi is vanavond in de hoofdstad Riyad gearriveerd. Dat meldde het Saoedische staatspersagentschap SPA. Eerder meldde nieuwszender al-Arabija al dat Hadi "onder Saoedische bescherming" Jemen verlaten om aan de top van de Arabische Liga in Egypte deel te nemen.
De president riep de VN-Veiligheidsraad dinsdag al op onmiddellijk tussen te komen tegen de Houthi's. VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon zegt nu dat onderhandelingen de "enige optie" zijn om de crisis in Jemen op te lossen. Hij wijst erop dat dat de VN-Veiligheidsraad de landen heeft opgeroepen "zich te behoeden voor buitenlandse inmenging om het conflict niet nodeloos aan te wakkeren".
Tijdens zijn tweedaags verblijf in Saoedi-Arabië staat onder meer een ontmoeting met koning Salman op de agenda. Dan wil Hadi verder reizen naar de top van de Arabische Liga in de Egyptische badplaats Sharm-el-Sheikh, die zaterdag begint. Hoofdthema is de oorlog in Jemen, waar de Houthi's de voorbije maanden grote delen van het sjiitische gedomineerde noorden en de hoofdstad Sanaa veroverd hebben.
Saoedi-Arabië en zijn bondgenoten waren woensdagnacht met luchtaanvallen op Houthi-stellingen begonnen. Na de vlucht van Hadi voor de opstandelingen was zijn verblijfplaats de voorbije dagen onbekend.
De Houthi's veroverden de voorbije maanden grote delen van het sjiitische gedomineerde noorden en de hoofdstad Sanaa. De door de VS en Saoedi-Arabië gesteunde Hadi was voor de rebellen naar Aden gevlucht en had de zuidelijke havenstad tot nieuwe hoofdstad uitgeroepen. Maar woensdag waren de Houthi's naar Aden opgerukt, hadden de internationale luchthaven bezet, en Hadi opnieuw op de vlucht gedreven.
Escalatie dreigt
Om de opmars van de sjiitische Houthi-rebellen te stoppen, bombardeerden Saoedische gevechtsvliegtuigen, samen met Arabische bondgenoten, stellingen van de rebellen in de hoofdstad Sanaa en andere plaatsen. Daarmee dreigt de burgeroorlog in een regionaal conflict te escaleren.
Saoedi-Arabië beschuldigt Iran ervan de opstandelingen in de strijd tegen de rechtmatige Jemenitische regering te ondersteunen.
Aan de woensdagnacht begonnen operatie 'Decisive Storm' nemen volgens de Arabische nieuwszender al-Arabija naast Saoedi-Arabië de Verenigde Arabische Emiraten, Koeweit, Bahrein en Qatar deel. Jordanië, Marokko en Soedan hebben beloofd gevechtsvliegtuigen te sturen. Ook Egypte neemt deel met zijn luchtmacht en marine, Pakistan denkt naar eigen zeggen nog na.
De Houthi's verzamelden vandaag in het centrum van Sanaa duizenden aanhangers om tegen de aanvallen te demonstreren. Een zegsman van de Houthi's noemde de luchtaanvallen een oorlogsverklaring. Daarmee kan het conflict zich uitbreiden naar een regionale oorlog, luidt de waarschuwing.
Bij de eerste aanvallen kwamen volgens het door Houthi's gecontroleerde ministerie van Gezondheid in Sanaa 25 burgers om het leven. De bombardementen hadden woonblokken dichtbij de luchthaven getroffen. Volgens SPA werd alleen een militaire basis aangevallen. Een journalist van de Yemen Post zei op de Arabische nieuwszender al-Jazeera dat in Sanaa overal bommen zijn gevallen. De mensen reageerden in paniek.
Gespannen betrekkingen met Iran
Iran veroordeelde de aanvallen van de Riyad-coalitie. "Deze aanvallen zijn niet alleen een schending van de territoriale integriteit van Jemen, maar vormen ook en gevaarlijke ontwikkeling", verklaarde de Iraanse woordvoerster van Buitenlandse Zaken, Marsieh Afcham.
De betrekkingen tussen Iran en Saoedi-Arabië zijn gespannen. De Golfmonarchie ziet Teheran ook al bij de conflicten in Syrië en Irak betrokken. Ook de verwachting op een spoedig akkoord rond het atoomgeschil met de VS vormt een doorn in het oog van Riyad. Een grotere invloed van Teheran in de Golf wil de nieuwe Saoedische koning Salman bin Abdoel Aziz al-Saoed daarom absoluut voorkomen. De inmenging in Jemen wordt in de regio als een eerste grote beproeving voor Abdoel Aziz al-Saoed ingeschaald.
De Hoge EU-Commissaris Buitenlands Beleid Federica Mogherini verklaarde dat alle regionale spelers in de huidige kritieke fase met verantwoordelijkheidbesef en constructief moeten meewerken aan de basis voor een terugkeer naar de onderhandelingstafel. Ook Frankrijk bekrachtigde inmiddels zijn steun aan de regering van Jemen.
