"IS is grote winnaar van Amerikaanse bombardementen in Syrië"

Het mag geen verrassing heten dat de Amerikaanse president Donald Trump de raketaanval in Syrië begon, aangedaan als hij gisteren naar eigen zeggen was door de gevolgen van de gifgasaanval waarbij meer dan 80 onschuldige burgers begin deze week omkwamen. Maar de aanval heeft iets in gang gezet. "De relaties tussen de VS en Rusland - een bondgenoot van president Assad - zullen bekoelen en de broze samenwerking tussen de wereldmachten in de strijd tegen Islamitische Staat (IS) zal onder druk komen te staan. Nu Assad wordt teruggefloten in het gebied, zal IS - dat er nog enkele kleine bases heeft - zijn positie kunnen versterken", zegt docent internationale politiek David Criekemans van de Universiteit Antwerpen. "Ook in andere conflicten kan Amerika nu in het bad worden getrokken."

De eerste maanden van zijn presidentschap hield Trump de blik naar binnen gericht. Hij wilde zo weinig mogelijk tussenkomen in internationale conflicten, omdat hij naar eigen zeggen niet "de president van de wereld" was, zoals hij het eerder deze week nog noemde op een meeting met de bouwsector in Washington.

Maar nauwelijks enkele dagen later heeft hij het geweer al van schouder veranderd. De reden: de aanval met chemische wapens op een rebellenbolwerk in de Syrische provincie Idlib, die begin deze week minstens 86 burgerdoden maakte, waaronder zeker 27 kinderen. Er vielen ook honderden gewonden.

Onschuldige kinderen
"Als je onschuldige kinderen doodt, baby's nog, kleine baby's, met een chemisch gas dat zo dodelijk is, dat overschrijdt vele, vele rode lijnen", verklaarde Trump. "Ik heb het bekeken, ik heb het gezien, erger dan dat kan het niet worden. Ik zeg u, wat gisteren gebeurde, is onaanvaardbaar voor mij", zei een geëmotioneerde Trump. "En ik zeg u ook dat mijn houding tegenover Syrië en Assad enorm veranderd is".

En daarop volgde vannacht een reeks raketaanvallen op een luchtmachtbasis van het Syrische regime. De beslissing om tot militaire actie over te gaan zal gevolgen hebben voor de internationale relaties van de Verenigde Staten. "De VS zijn nu een rechtstreeks betrokken partij", aldus Criekemans. "Waar vroeger vooral onrechtstreeks werd tussengekomen door bijvoorbeeld de soennieten te bewapenen, ging Trump samenwerken met de Russen in de strijd tegen IS. Dat komt nu onder druk te staan. Trump heeft de Russen echter wel gewaarschuwd. En zij hebben ook laten begaan. De Russen hebben immers S-300 en S-400 raketten in de regio en die zouden de Amerikaanse Tomahawks probleemloos uit de lucht hebben kunnen halen. Maar het is duidelijk dat het spanningen zal geven."

Lachende derde
En dat maakt dat er een 'lachende derde' is in het conflict. "Islamitische Staat, want niet ver van de getroffen basis heeft de terreurgroep verscheidene 'pockets of resistance'", aldus Criekemans. "Assad zal nu minder vliegtuigen de lucht in kunnen sturen, hij zal nu moeten oppassen en dat komt IS ten goede. Dat zal zich nu beter kunnen organiseren."

En ook elders in de wereld kan Trump nu opeens betrokken raken. "Het is niet helemaal duidelijk hoe het nu verder moet", aldus Criekemans. "Trump heeft een statement gemaakt tegenover Assad: geen chemische wapens meer of we zullen reageren. Maar dat is een 'slippery slope'. Want ook dat zal reacties uitlokken. Bij Iran bijvoorbeeld. Dat is een traditionele partner van Syrië en die kan het de Verenigde Staten in Irak bijvoorbeeld heel moeilijk maken."

Rex Tillerson
Volgende week dinsdag stond een reis van Amerikaans buitenlandminister Rex Tillerson naar Moskou op het programma. Daar zou overlegd worden over de onderlinge relaties en de agenda voor de komende maanden. "Maar de kaarten liggen nu opeens heel anders", aldus nog Criekemans. "De ontdooiing van de onderlinge relaties tussen de grootmachten zou wel eens van de baan kunnen zijn."