"IS is veel sterker en gevaarlijker dan we denken"

De Duitse journalist en publicist Jürgen Todenhöfer, die naar eigen zeggen tien dagen lang uitgebreid toegang kreeg tot de gebieden in handen van terreurgroep IS, is uit de regio teruggekeerd met een waarschuwing. IS is "veel sterker en veel gevaarlijker" dan we in het Westen denken. Vraag is hoe geloofwaardig de uitlatingen van de man zijn.

Todenhöfer, 74, is een Duits ex-parlementslid voor de CDU van bondskanselier Merkel, publicist en hevig tegenstander van de Amerikaanse inval in Irak en de manier waarop het Westen de crisis in de regio aanpakt. Hij reisde, zo legt hij op zijn Facebookpagina en in een interview met de TagesZeitung uit, naar de door IS gecontroleerde gebieden in Syrië en Irak omdat hij "al meer dan 50 jaar met alle partijen spreekt". Hij gaf vorige week ook een interview met de Duitse zender ARD (video in het Duits).

Todenhöfer onderhandelde maandenlang via Skype met IS over zijn veiligheid en een manier om zonder problemen door het gebied te reizen. Uiteindelijk kreeg hij een soort doorgangsbewijs mee van het zelf uitgeroepen kalifaat, dat alle IS-strijders opriep de publicist en zijn zoon, die hem begeleidde, doorgang te verlenen en hen te beschermen. IS liet al op 1 december weten uit te kijken naar de komst van de journalist, "die over de dingen zal berichten zoals ze echt zijn".

"Grootste religieuze genocide ooit"

Todenhöfer verbleef onder andere in de door IS gecontroleerde stad Mosoel, waar het leven volgens hem relatief normaal verloopt. "IS is ondertussen niet alleen maar een terreurorganisatie, maar ook een min of meer functionerende staat."

Maar het gevaar dat IS voor de wereld betekent kan niet onderschat worden, zo waarschuwt hij. "Ten eerste is IS veel sterker dan we denken. Het is ondertussen groter dan Groot-Brittannië en wordt gedragen door een even groot enthousiasme dat ik nog nooit zag in een oorlogsgebied. Elke dag komen honderden strijders uit de hele wereld."

Volgens de publicist is het officiële doel van IS niets minder dan het uitvoeren van de grootste genocide ooit. "Zij zeggen: 'Wij zijn aangetreden om de ware islam te bewerkstelligen, zoals die 1.400 jaar geleden beleden werd en in de Koran beschreven staat.' Daartoe plannen ze de grootste religieuze zuiveringsactie in de geschiedenis. Alle godsdiensten, behalve de ware islam, het christendom en het jodendom, moeten uitgeroeid worden. Ook alle moslims die de democratie erkennen moeten gedood worden."

"IS bestond niet zonder Irak-oorlog"

"Zonder de Irak-oorlog van Bush bestond IS gewoon niet", beweert Todenhöfer nog. Volgens hem is militaire actie dan ook geen middel om de organisatie op de knieën te krijgen. "Wij hebben in het Midden-Oosten eigenlijk niets te zoeken. IS is militair gezien van buitenuit niet te verslaan. Mosoel, een stad van drie miljoen inwoners, wordt door 5.000 strijders onder de knoet gehouden, die over de stad verspreid zijn. (...) Wil het Westen die 5.000 IS-strijders uitschakelen, zouden ze de hele stad in puin moeten leggen. En met elke bom die valt en een burger raakt, komen er terroristen bij."

"De enigen die IS kunnen stoppen, zijn de gematigde soennieten uit Irak. Maar dan moeten die eerst opnieuw in de Iraakse maatschappij worden opgenomen, en daartoe zijn de sjiieten dan weer niet bereid."

Hoe geloofwaardig is Todenhöfer?

Veel waarnemers vragen zich af hoe geloofwaardig Todenhöfers uitlatingen zijn en wat zijn en IS' echte bedoelingen zijn. Hij beweert zelf een groot criticus van IS te zijn - "en dat wisten de leiders van IS ook". Maar tegelijkertijd is hij al jarenlang een van de grootste critici van Westerse inmenging in de regio en van de Amerikaanse strategie.

Bovendien vrezen sommigen dat de man door IS wordt gebruikt op een moment dat er nieuwsberichten komen over de militaire successen van de westerse coalitie tegen de terreurgroep. Vorige week konden Koerdische Peshmerga-troepen met behulp van Amerikaanse bombardementen de Sinjar-berg innemen en er de gevangen yezidi's bevrijden.

Todenhöfer zal vandaag op zijn Facebookpagina een samenvatting van zijn verblijf publiceren. Hij is naar eigen zeggen de eerste Westerse journalist die vrij in het IS-gebied mocht rondlopen. Enkele maanden geleden kon ook de Amerikaanse nieuwsorganisatie VICE echter al enkele documentaires draaien in de regio.