Kogel door de kerk: FIFA kiest voor WK met 48 landen

De FIFA heeft vandaag het licht op groen gezet voor een uitbreiding van het WK van 32 naar 48 landenteams. Dat heeft de Raad van de Wereldvoetbalbond FIFA vandaag unaniem beslist tijdens zijn vergadering in Zürich. Dat plan was de nectar waarmee Gianni Infantino bij de voorzittersverkiezingen de stemmen van Afrika en Azië naar zich toe zoog. Uiteraard doet het de kassa van de FIFA nog wat luider rinkelen. De WK's van 2018 (in Rusland) en 2022 (in Qatar) behouden hun 32 deelnemers.

Waarom wil de FIFA het WK uitbreiden?

De meest evidente vraag is uiteraard waarom de FIFA het format van het WK verandert. Het huidige systeem met 32 teams benadert volgens specialisten de evenwichtige competitie en uit een interne studie van de FIFA bleek dat ze ook de beste kwaliteit op vlak van voetbal garandeert. Dus waarom krom trekken wat al recht is? Dat heeft veel te maken met de verkiezingsbelofte van Gianni Infantino: tijdens zijn bewind, zo beloofde hij, zou hij het WK uitbreiden. In eerste instantie dacht Infantino aan 40 landen. Vandaag lag er een voorstel van 48 landen op tafel. In 2026 zal voor het eerst een WK met 48 landen afgewerkt worden.

Hoe zal dat nieuwe WK eruit zien?

In theorie kan de FIFA uit vier formats kiezen - twee met 40 teams, twee met 48 - maar in de praktijk geniet er ééntje een duidelijke voorkeur. Net zoals nu zou het WK met een groepsfase beginnen: zestien poules met telkens drie teams. De top twee kwalificeert zich voor de zestiende finales. Vanaf dan is het altijd rechtstreekse uitschakeling. Met die formule breidt wel het aantal teams en het totaal aantal matchen uit - van 64 naar 80 - maar de belasting voor de spelers neemt niet toe: geen enkel team zal meer dan zeven matchen spelen, net zoals nu. Ook de duur van het WK blijft behouden: 32 dagen.

Wat zijn de voor- en nadelen?

Met meer landen op het feestje zal het WK het voetbal mondiaal nog meer promoten, argumenteert de FIFA, vooral dan in de kleinere landen. De critici zien vooral een financieel element spelen: meer landen genereert meer geld uit uitzendrechten. Volgens simulaties zou de FIFA netto ruim 605 miljoen euro winst méér ophalen dan het in 2018 zal doen. Dat is na aftrek van kosten, want een groter WK met meer landen impliceert uiteraard meer infrastructurele investeringen. Alleen weegt dat niet op tegen de opbrengsten.

De vrees bestaat wel dat de kwaliteit van het voetbal zal verminderen, want ook al konden pakweg Wales en IJsland charmeren op het EK, bijzonder spectaculair waren de matchen niet, daar waren de meeste waarnemers het over eens. Als straks ook Afrikaanse en Aziatische 'kneusjes' een WK-ticket bemachtigen, riskeert de poulefase verder tot een formaliteit herleid te worden. Er is nóg een nadeel: met slechts drie teams per poule weten de teams in de beslissende derde match op voorhand met welk resultaat ze zich kunnen kwalificeren. Om dat te vermijden, wil de FIFA elke match die op een draw eindigt, door penalty's laten beslissen. Geen aantrekkelijke optie.

Een voordeel is dan weer dat het sneller tot rechtstreekse uitschakeling komt. Na twee poulematchen voor elk land is het daarna meteen 'do or die' in de zestiende finales, wat de spankracht ten goede komt.

Wie zijn de grote begunstigden?
Welke confederaties zijn het meest gebaat bij een groter deelnemersveld? Dat is een vraag waar de FIFA vandaag nog geen antwoord op zal/kan geven. De FIFA moet zestien extra tickets uitdelen, dat heeft uiteraard z'n gevolgen voor de kwalificaties. Als CONMEBOL, dat de Zuid-Amerikaanse landen verenigt, volgens de prognoses voortaan zeven teams mag sturen, dan is hun voorronde met tien landen haast zinloos. Infantino heeft volgens Laureano Gonzalez, vice-voorzitter van CONMEBOL, geopperd om samen te gaan met CONCACAF, dat de 35 Noord- en Centraal-Amerikaanse landen verzamelt en op dit moment recht heeft op drie of vier WK-tickets. Gonzalez liet al verstaan dat zijn confederatie zou instemmen met het nieuwe plan als ze samen op zijn minst dertien WK-tickets zouden krijgen, zoals Europa.

Dat Afrika (CAF) en Azië (AFC) een groter contingent tickets zullen krijgen, staat zo goed als vast. Het CAF telt 54 leden, maar mag er in het huidige format slechts vijf naar het WK sturen terwijl het AFC met vier of vijf tickets voor 46 landen ook niet ruim bedeeld is. Een heikel punt, daarom laat de FIFA dit nog even in het midden.

D'Hooghe: "Europa is pro"
De Europese FIFA-leden hebben gisteren overleg gepleegd over de plannen om meer landen te laten deelnemen aan het WK vanaf 2026. Die vergadering verliep in een uiterst constructieve sfeer, zegt Michel D'Hooghe, die ook vandaag mee aan tafel zit. "We hebben een consensus bereikt", aldus D'Hooghe. "De conclusie is dat Europa voorstander is van een uitbreiding. Het valt alleen af te wachten of Europa voor 40 of 48 landen gaat, maar naar mijn gevoel wordt het die laatste optie. Over de verdeling van de tickets bestaat nog geen gezamenlijk standpunt." Europa werd vooraf beschouwd als het meest verdeelde continent over een uitbreiding van het WK.

ECA betreurt beslissing "omwille van politieke redenen"

De European Club Association (ECA), de belangenvereniging van Europese voetbalclubs, betreurt de beslissing van de Wereldvoetbalbond (FIFA) om het WK vanaf 2026 met 48 in plaats van 32 landen te laten doorgaan. "Deze beslissing is genomen omwille van eerder politieke dan sportieve redenen, en onder aanzienlijke politieke druk. De ECA vindt dit bedroevend", zo luidt het.

"Wij zien de voordelen niet in van een verandering van het huidige format met 32 teams, dat heeft bewezen de perfecte formule te zijn in alle opzichten", zo klinkt het in een persbericht van de ECA, die eerder al te kennen gaf dat het niet gewonnen is voor een uitbreiding van het WK. "Twijfelachtig is ook de urgentie bij het nemen van zo'n belangrijke beslissing, met nog negen jaar vooraleer dit toepasbaar is. Bovendien werden de stakeholders die de gevolgen zullen dragen van deze verandering hierbij niet betrokken. De ECA zal de impact en de gevolgen van het nieuwe format in detail analyseren en zal dit behandelen op de volgende bijeenkomst van het dagelijks bestuur, die eind januari doorgaat."