"Martens was groot politicus, Vlaming, Belg en Europeaan"
In de Gentse Sint-Baafskathedraal is afscheid genomen van voormalig premier Wilfried Martens. Tal van binnen- en buitenlandse prominenten woonden de staatsbegrafenis bij. Onder hen onder meer Angela Merkel, die zei dat ze met Martens "een vertrouweling en politieke vriend" verliest. Op en rond het Sint-Baafsplein volgden enkele honderden geïnteresseerden de plechtigheid op een groot scherm.
Wilfried Martens overleed op 9 oktober op 77-jarige leeftijd. De man die negen regeringen leidde tussen 1979 en 1992, kreeg een staatsbegrafenis. De plechtigheid werd voorafgegaan door een militair eerbetoon. Zo speelde de muziekkapel van het leger voor de start van de kerkdienst onder meer de Brabançonne.
De plechtigheid werd bijgewoond door een vertegenwoordiger van de koning, de vleugeladjudant. De koning zelf woont nooit staatsbegrafenissen bij.
"Groot politicus"
In zijn welkomstwoord noemde bisschop Luc Van Looy Martens "een groot politicus, een Vlaming, een Belg, een Europeaan".
In zijn homilie richtte de bisschop zich rechtstreeks tot de overledene: "Beste Wilfried, samen hebben we gebeden dat je bij onze vader rust zou mogen vinden. Net zoals je steeds naar rust en vrede streefde tussen volkeren en mensen."
Van Looy verwees ook naar het beeld dat Martens zelf altijd gebruikte. "Wilfried is al fietsend door het leven gegaan, met voor- en tegenwind. Maar steeds kon hij rekenen op de steun van ploegmaats."
"Luctor et emergo"
Nadien las de bisschop ook enkele persoonlijke boodschappen van de drie kinderen en twee kleinkinderen van Martens voor. Zo verwees een van de kinderen naar de leuze van Martens, "luctor et emergo" ("ik worstel en ik kom boven").
Zanger Johan Verminnen zong vervolgens "Laat me nu toch niet alleen". Dat gebeurde op verzoek van weduwe Miet Smet. De rest van de muzikale omkadering van de uitvaart was klassiek getint met werken van onder meer Johann Sebastian Bach, Henry Purcell en Johannes Brahms. Zo bracht de Belgische mezzosopraan Inez Carsauw bijvoorbeeld de cantate "Bist du bei mir" van Bach.
Hulde uit binnen- en buitenland
Acht binnen- en buitenlandse toppolitici brachten hulde aan de overleden Belgische ex-premier. De sprekers loofden Martens vooral als geëngageerd Vlaming, Belg en Europeaan. Onder meer Duits bondskanselier Angela Merkel, goed bevriend met Martens, bracht een persoonlijke boodschap. Zij zei dat ze "een vertrouweling en politieke vriend" is verloren.
CD&V-voorzitter Wouter Beke verwees naar de beroemde slagzin van Martens: "het is toch evident". "Martens was zelf evident", zei Beke. "Voor een hele generatie was hij even vanzelfsprekend als de Belgische frank of koning Boudewijn. Niemand was in de moderne geschiedenis van ons land langer premier dan hij."
Jean-Luc Dehaene omschreef Martens als een man "die met een ongelofelijk doorzettingsvermogen consequent zijn jeugdidealen bleef nastreven", en "met een groot plichtsbesef en verantwoordelijkheidszin". Martens heeft zowel België als Europa "on the right track" gezet, aldus de oud-premier. "We zullen je werk verderzetten", zei Dehaene.
"Martens was een grote Europeaan", stelde ook interim-voorzitter van de EVP Joseph Daul. "Hij was de man van de dialoog en het overleg." Daul gaf aan dat hij met de EVP een stichting Wilfried Martens wil oprichten. "Martens was ervan overtuigd dat Europa niet het probleem, maar de oplossing was", aldus nog Daul.
"Groot staatsman"
Europees Commissievoorzitter José Manuel Barroso noemde Martens "werkelijk een groot staatsman van Vlaanderen, België en Europa". "Europa heeft een man van sterke overtuigingen en solide waarden verloren. Hij zal altijd herinnerd worden omdat hij mensen samenbracht om een consensus te vormen, zowel in zijn land als in Europa."
Duits bondskanselier Angela Merkel zei dat ze "een vertrouweling en politieke vriend" is verloren en dat Martens een soort "politieke vader" is geweest voor de EVP-fractie. Volgens Merkel was de politiek van Martens erop gericht "mensen samen te brengen en te verzoenen" vertrekkend van waarden zoals vrijheid, solidariteit en tolerantie.
Premier Elio Di Rupo loofde Martens als een "staatsman die zijn stempel op de geschiedenis heeft gedrukt". Volgens Di Rupo heeft Martens aangetoond dat het mogelijk is om overtuigd "Vlaming, Belg en Europeaan te zijn". De premier bekende ook dat Martens hem tijdens de politieke crisis in 2010-2011 heeft "aangemoedigd". "Ik ben hem daar nog altijd dankbaar voor."
Ex-premier Yves Leterme tot slot drukte vooral zijn dankbaarheid uit en noemde Martens "een man van het volk, oprecht bekommerd, dienstbaar en loyaal". Leterme citeerde ook de Engelse dichter John Donne: "No man is an island/ Entire of itself/ Every man is a piece of the continent/ A part of the main".
Bij het buitenbrengen van de kist werd geapplaudisseerd door het publiek, dat de meer dan twee uur durende plechtigheid buiten had gevolgd.
Alle andere activiteiten na de staatsbegrafenis hebben op verzoek van de familie een privaat karakter.
