Obama spoort Castro aan tot hervormingen

De Cubaanse staatsleider Raúl Castro mijdt anders persconferenties, bij het historisch bezoek van de Amerikaanse president Barack Obama kunnen de verschillen tussen de decennialange aartsvijanden echter niet verbloemd worden. Maar binnenkort zijn er dus opnieuw rechtstreekse (Amerikaanse) vluchten vanuit de VS naar Cuba.

Na de arrestatie van een aantal dissidenten in Cuba heeft de Amerikaanse president Barack Obama bij zijn historische bezoek aangemaand tot meer vrijheid van meningsuiting in het socialistische land. "Amerika gelooft in democratie", zei Obama op een persconferentie met staatsleider Raúl Castro gisteren in Havana. Daartoe behoort ook vrijheid van meningsuiting", verklaarde Obama, die als eerste president in 88 jaar een bezoek aan Cuba brengt. Castro was niet gediend van een inmenging in interne aangelegenheden: "Alles wat moet veranderen, is uitsluitend een zaak van de Cubanen".

'Geen politieke gevangenen'
Hij ontkende dat er politieke gevangenen zijn in Cuba: "Geef mij de lijst van politieke gevangenen om ze vrij te laten", antwoordde hij ietwat verontwaardigd op een vraag. Als de journalist de lijst kon voorleggen, zou hij ze voor het einde van de dag nog vrijlaten. De Cubaanse staatsleider argumenteert dat andersdenkenden niet om politieke redenen zijn veroordeeld, het gaat om huurlingen die uit het buitenland gefinancierd worden om Cuba te destabiliseren. Of er worden andere delicten als verraad aangegeven als reden.

In de marge van het bezoek werden rond de 180 dissidenten korttijdig opgepakt. Obama benadrukte dat ondanks alle verschillen dit het eerste bezoek van een Amerikaanse president aan Cuba is sinds 1928: "Es un nuevo día" ("Dit is een nieuwe dag").

In het Paleis van de Revolutie had Obama eerder met Castro over een verdere verdieping van de betrekkingen gesproken, het proces was eind 2014 begonnen. Voor Obama was enkel Calvin Coolidge als Amerikaans president in 1928 op bezoek in Cuba geweest, na de revolutie van 1959 kwam het tot hevige conflicten en een Amerikaans handelsembargo.

Embargo en Guantanamo
Voor het eerste klonk voor het bezoek van Obama het Amerikaans volkslied voor een Amerikaanse president in het Paleis van de Revolutie. Castro wil de complete opheffing van het handelsembargo en de teruggave van de sinds 1903 onder Amerikaanse controle staande militaire basis Guantanamo.

Na de revolutie van 1959 en de verandering naar een socialistische staat heerste er decennialang vijandschap tussen beide landen. Cuba werd een bondgenoot van de Sovjetunie en in 1962 stond de wereld op het randje van een atoomoorlog na de stationering van Sovjetraketten op Cuba. De VS straften Cuba met een embargo, dat naast een handelsboycot toeristische reizen van Amerikaanse burgers en rechtstreekse vluchten verhinderde en zaken van Amerikaanse bedrijven met Cuba verbood. Die toestanden werden ten langen leste een voor een versoepeld.

Toerisme
"We gaan vooruit en kijken niet om". Obama kondigde bijkomende stappen voor een toenadering van de jarenlange vijanden: zo zullen Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen dit jaar nog rechtstreekse vluchten van de VS naar Cuba invoeren. Castro wil meer toeristen in zijn land - en daarmee een stijging van de staatsinkomsten.

Voortaan zullen toeristen uit de hele wereld ook in de populaire Airbnb privéverblijven kunnen overnachten. Tot nog toe was het aanbod van het Amerikaans bedrijf enkel voor Amerikaanse burgers bestemd. Vanaf 2 april wordt dit ook aan reizigers uit andere landen aangeboden, deelde Airbnb mee. Dat werd mogelijk door een speciale toestemming van de Amerikaanse regering. Tot nu toe zijn er al 4.000 dergelijke onderkomens in Cuba.

Geen ontmoeting met Fidel
Obama landde zondagavond in Cuba. Ondanks het historische bezoek begroette Castro Obama -anders dan de presidenten van enkele andere landen- niet persoonlijk op de luchthaven, maar stuurde hij zijn minister van Buitenlandse Zaken Bruno Rodríguez. Bij zijn aankomst regende het pijpestelen. Obama wordt bij zijn bezoek vergezeld door zijn echtgenote Michelle en zijn twee dochters. Obama liet de Cubanen via Twitter begroeten: "Que bolá Cuba?", ("Hoe gaat het, Cuba?").

Een ontmoeting tussen Obama en de revolutionaire leider Fidel Castro is niet gepland. Elizardo Sánchez, leider van de verboden Cubaanse commissie voor mensenrechten en nationale verzoening, had kritiek op de vele arrestaties en intimidatiepogingen in de marge van het bezoek. "Enkelen onder hen werden hardhandig aangepakt", zei Sánchez.