Reactors ontmantelen? Nog jaren bang wachten voor gevaar geweken is

De Japanse premier Naoto Kan bevestigde dat Japan de vier getroffen reactoren van de kerncentrale Fukushima zal ontmantelen. Daarmee is het gevaar echter nog lang niet geweken. Het zal nog jaren duren voor de reactoren onschadelijk kunnen worden gemaakt, aangezien vele splijtstofstaven te gevaarlijk zullen blijven. Japan zal niet snel ontwaken uit z'n nucleaire nachtmerrie.

Zonder de inzet van tientallen medewerkers in de centrale van Fukushima zou de situatie nog dramatischer zijn. Ze moeten water in de reactoren blijven pompen om oververhitting en een verdere meltdown te vermijden. Een definitieve oplossing zal waarschijnlijk nog tientallen jaren op zich laten wachten. Experts vrezen dat er nog vele bange momenten zullen volgen. Het is ook niet mogelijk om de gevolgen van de straling op de gezondheid van de werknemers in te schatten.

"Ze zitten gevangen en zullen water naar de reactoren moeten blijven pompen", zegt Arnie Gundersen, een ingenieur die ervaring heeft met het type reactoren van Fukushima. Tot de koelsystemen werken zullen werknemers stoom moeten loslaten - ook al is die radioactief - om een te hoge druk in de cabine te vermijden. Telkens stoom ontsnapt zijn ze verplicht om opnieuw water naar de reactor te doen vloeien.

Radioactief water
Verschillende lekken doen radioactief water naar allerlei plaatsen stromen, waardoor het voor medewerkers nog gevaarlijker werken is op de site. Dat de situatie zorgwekkend blijft, werd maandag duidelijk toen Tepco probeerde de helft minder water naar de reactoren te pompen. Die halvering had waarschijnlijk te maken met het risico op besmet water. De maatregel leidde echter meteen tot een verhoging van de temperatuur.

De koeling zal nog maanden duren en dus moet Tepco op zoek naar andere methoden. Mogelijk zullen ze het koelsysteem proberen te herstellen met robots, aangezien het te gevaarlijk is voor mensen. In het slechtste geval zullen toch medewerkers naar de gevarenzone gestuurd worden. Dat zijn mensen die hooguit enkele minuten in de radioactieve zone werken en vervolgens het terrein alweer verlaten. Op die korte tijd worden ze wel blootgesteld aan evenveel straling als normaal tijdens een heel jaar.

Oceaan
Het is ook belangrijk dat Tepco het wegvloeien van het besmette water onder controle zou krijgen. Het water stroomt immers ook naar de oceaan. Daarnaast dringt het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) er bij Japan op aan de evacuatiezone uit te breiden van 20 naar 40 kilometer. Momenteel probeert Tepco het besmette water in speciale containers op te vangen, maar dat kan niet blijven duren. De containers raken stilaan vol en zonder alternatief zal Tepco het water gewoon in zee moeten pompen.

Dat zou een nieuw drama zijn, aangezien het water in de buurt van Fukushima nu al 3.000 keer radioactiever is dan wettelijk toegelaten. Maar experts geven wel toe dat de zee de laatste hoop is als er niet dringend een oplossing gevonden wordt. Het radioactieve water in de turbinekamer maakt een interventie op dit ogenblik zo goed als onmogelijk.

Tsjernobyl
Na drie weken is er nog steeds geen uitzicht op verbetering in Fukushima. De Japanse kerncentrale wordt nu in één adem genoemd met de twee andere grote kernrampen: Three Mile Island en Tsjernobyl. Bij Three Mile Island was de reactor na vier dagen onder controle na een gedeeltelijke meltdown. De straling zou toen ook nog meegevallen zijn. In Tsjernobyl duurde het weken om controle te krijgen over wat nog overbleef van de kerncentrale. Pas na enkele maanden kon een betonnen sarcofaag gebouwd worden om de straling tegen te houden.

Voorlopig gaat de strijd in Fukushima verder, maar de omstandigheden worden iedere dag uitzichtlozer. Naast het nucleaire drama is er ook een economische ramp in de maak, zeker als er niet snel een oplossing komt voor Fukushima. De crisis in de kerncentrale kan nog maanden of zelfs jaren duren. De gevolgen van de straling zullen pas daarna echt duidelijk worden. (gb)