Belgische chipproductie krijgt ‘reboot’ met eerste Europese fotonicafabriek
Een Belgisch-Europese ondernemer staat op het punt om in Vlaanderen een state-of-the-art centrum voor fotonische chips op te richten. Het gaat om een langverwachte investering van honderden miljoenen euro waar sinds het faillissement van het vroegere BelGaN naar werd uitgekeken.
Op termijn zouden zowat 500 medewerkers de beloftevolle technologie in ons land gaan produceren.
De laatste chipproducent van België ging vorig jaar failliet. Het personeel – zowat 440 mensen – verloor zijn job en de machines werden geliquideerd. De sluiting werd destijds door experts omschreven als een drama voor een sector die wereldwijd in transformatie is. Maar de enorme cleanrooms van de site in Oudenaarde – samen goed voor meer dan 10.000 m² op het adres Westerring 15 – werden door een onbekende partij opgekocht.
Die partij blijkt Thema Foundries BV, via dochtervennootschap Bellaser BV. Thema Foundries wil de fabriek ombouwen tot Europa’s eerste “volwaardige productie- en dienstencentrum voor geïntegreerde fotonica”. Het gaat om een investering van meer dan 200 miljoen euro.
Snellere én energiezuinigere chips
Het faillissement van BelGaN in 2024 liet een leegte achter in de Belgische chipindustrie. Het bedrijf gold als pionier in vermogenschips gebaseerd op galliumnitride (GaN) en werd gepresenteerd als een hefboom voor Europese technologische onafhankelijkheid. Toch trokken de toenmalige Chinese aandeelhouders de stekker uit het project, omdat de investeringen in de nochtans beloftevolle sector niet snel genoeg rendeerden.
Voor België betekende dat het verlies van zijn enige actieve chipfabriek en een strategische troef in een wereldwijde groeimarkt.
De sluiting werd destijds door experts omschreven als een drama voor een sector die wereldwijd in transformatie is. Europa probeert met de zogeheten EU Chips Act een grotere rol op te nemen in de halfgeleiderindustrie en minder afhankelijk te worden van Aziatische en Amerikaanse spelers. België, dat internationaal naam heeft dankzij onderzoekscentrum imec en de fotonica-onderzoeksgroep aan de Universiteit Gent, stond plots zonder productie-eenheid.
Thema Foundries kiest nu voor een andere technologische koers. Waar BelGaN zich op GaN-chips richtte, zet de nieuwe onderneming alles in op geïntegreerde fotonica. Daarbij worden lichtdeeltjes (fotonen) in plaats van elektronen gebruikt om informatie te transporteren en te verwerken. Het resultaat: veel snellere en energiezuinigere chips.
Datacenters
Die eigenschappen zijn bijzonder relevant voor datacenters en toepassingen in artificiële intelligentie, twee sectoren die vandaag kampen met een explosieve toename van het energieverbruik. Volgens Thema Foundries kan geïntegreerde fotonica daar een sleutelrol spelen. “De energiebehoefte van datacenters is wereldwijd een probleem geworden. Fotonische chips kunnen dat patroon doorbreken”, klinkt het bij het bedrijf.
De fabriek in Oudenaarde wordt omgevormd tot een ‘state of the art’ halfgeleiderfabriek en servicecenter, waar niet alleen productie plaatsvindt maar ook versnijding, verpakking en testing van fotonische microchips. Daarnaast worden er onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten uitgebouwd.
De naam van de nieuwe kapitaalkrachtige nieuwkomer Thema is een referentie naar Theodore Maiman, de uitvinder van de laser.
Honderden miljoenen
Thema Foundries kan daarvoor rekenen op samenwerking met enkele zwaargewichten. Imec, wereldleider in nano-elektronica, levert technologische ondersteuning. New Photonics voorziet geavanceerde lasertechnologie die cruciaal is voor fotonische toepassingen. En ook de Universiteit Gent, via haar gerenommeerde onderzoeksgroep Fotonica, is betrokken. Die groep bundelt de expertise in siliciumfotonica en toepassingen in tele- en datacommunicatie, sensoren, medische apparaten en geavanceerde computing.
De financiering van Thema Foundries wordt gedragen door een groep Europese investeerders. Hoeveel er exact geïnvesteerd wordt, is niet duidelijk, maar kenners van de sector schatten dat het al snel om honderden miljoenen euro gaat en curatoren kozen de nieuwkomer omwille van zijn goede kaarten.
Het bedrijf wil die kapitaalbasis de komende maanden uitbreiden met internationale partners, maar benadrukt dat Belgische en Europese verankering de kern blijft. Voor de Europese halfgeleiderstrategie is dat belangrijk: productie binnen de eigen grenzen wordt als essentieel gezien voor de technologische soevereiniteit van de EU.
Met de komst van Thema Foundries krijgt België opnieuw een actieve chipproducent. Dat is niet alleen symbolisch belangrijk na het faillissement van BelGaN, maar ook een concrete stap om de onderzoekssterktes in Vlaanderen te verbinden met industriële valorisatie. Voor de regio rond Oudenaarde kan de fabriek opnieuw een economische motor worden.
