ECB gaat ingrijpen op obligatiemarkt
De Europese Centrale Bank (ECB) gaat op de secundaire markt obligaties opkopen van noodlijdende eurolanden, maar koppelt daar wel strenge voorwaarden aan vast. De ECB zal enkel obligaties kopen wanneer het bewuste land zich aan de "strikte" controle onderwerpt van het Europese reddingsfonds.
Dan kan de ECB "onbegrensd" obligaties met een looptijd van een tot drie jaar opkopen, zo kondigde de Europese Centrale Bankier Mario Draghi donderdag aan op de langverwachte persconferentie in Frankfurt.
De ECB zal alles doen om de euro te behouden, zei Draghi. De aankoop van obligaties "heeft geen limiet" klonk het. Dat is een wezenlijk verschil met het vorige obligatieopkoopprogramma uit 2010.
Landen die een beroep willen doen op de ECB moeten een aanvraag indienen bij het Europese reddingsfonds (EFSF/ESM). Dat is een "noodzakelijke voorwaarde". Ook benadrukte Draghi dat er geen sprake is van een soort automatische steuntoekenning. "De ECB beslist onafhankelijk."
Ook is er geen zogenaamde "benchmark" ingesteld waarbij het nieuwe mechanisme in werking zou treden. Er is met andere woorden geen spread - het renteverschil met andere (veilige) eurolanden - ingesteld waarbij de ECB zou overgaan tot aankoop.
De Europese centrale bankier rechtvaardigde de ECB-interventie omdat de conventionele monetaire politiek van zijn instelling verstoord is door het wantrouwen in de eurozone. Hij verwees daarbij naar de hoge rente op staatspapier van eurolanden in crisis. Die verhinderen dat de monetaire impulsen van de ECB in alle eurolanden gelijkmatig aankomen.
Outright Monetary Transactions
Tegelijk met de nieuwe ingrepen op de secundaire obligatiemarkt (dus niet het opkopen van obligaties bij nieuwe uitgiftes, maar bij de continue handel) zal de ECB die gecreëerde liquiditeit aan de andere zijde opnieuw uit de markt halen ("steriliseren").
Het nieuwe opkoopprogramma krijgt overigens de naam "Outright Monetary Transactions" of OMP. Het vorige programma, dat beeïndigd wordt, staat bekend onder de noemer SMP.
Tenslotte zei Draghi dat de beslissing niet unaniem genomen werd binnen de raad van gouverneurs van de ECB. "Quasi unaniem, op één stem na", verwoordde Draghi het zonder bijkomende details te geven.
De gouverneur van de Bundesbank, Jens Weidmann, staat bekend als tegenstander van een nieuw opkoopprogramma.
Zijn landgenoot en Duitse minister van Economische Zaken Philipp Rösler vindt dat het opkopen van staatspapier door de Europese Centrale Bank (ECB) nooit een duurzame oplossing mag zijn voor de problemen in de eurozone. Structurele hervormingen moeten voorrang krijgen. Volgens de bewindsman is het daarom van groot belang dat het opkoopprogramma tijdelijk is en gebonden is aan strenge voorwaarden. Welke dat precies zijn, moet volgens Rösler snel aan de individuele landen duidelijk worden gemaakt.
Zijn regeringsleider Angela Merkel is dan weer van mening dat de eurocrisis enkel overwonnen kan worden wanneer de markten het vertrouwen herwinnen in de gemeenschappelijke munt. Merkel onthoudt zich van commentaar op het plan van Draghi. "De ECB reageert onafhankelijk en in het kader van haar mandaat." De centrale bank is verantwoordelijk voor de stabiliteit en waarde van de munt en "neemt daarvoor de opportune beslissingen".
De Spaanse premier Rajoy die vandaag een ontmoeting had met Merkel verklaarde dat hij niet om financiële hulp gevraagd heeft bij de EU. "Wanneer ik nieuws heb, zal ik dat zeggen", reageerde hij op vragen over mogelijke steunaanvragen door Spanje. Hij weigerde commentaar te geven op de beslissingen die de ECB genomen heeft. "Ik heb zelfs nog niet de tijd gehad om te lezen wat Draghi verklaard heeft. Spanje en Duitsland zullen al het nodige doen om de eurocrisis definitief op te lossen", beloofde Rajoy.
Guy Verhofstadt, fractieleider van de liberalen in het Europees Parlement, reageert verdeeld op de plannen van Draghi. Langs de ene kant heeft de ECB wel het signaal gegeven dat de euro niet zal verdwijnen, maar langs de andere kant zal de ECB-ingreep op zich onvoldoende zijn om het tij van de schuldencrisis te keren zolang de lidstaten geen werk maken van een verdere economische en politieke integratie.
"Niet ECB moet crisis oplossen"
Volgens Verhofstadt moeten de lidstaten beseffen dat het niet aan de ECB is om de crisis op te lossen. De plannen van de ECB om (onder voorwaarden) op de secundaire markt obligaties op te kopen van noodlijdende eurolanden doet Verhofstadt denken aan een eerdere ingreep in 2010. Toen was het de bedoeling de markten te kalmeren. "Maar de besmetting werd niet gestopt", aldus Verhofstadt.
Het nieuwe ECB-plan lijkt volgens Verhofstadt wel meer "gesofisticeerd" en geeft door haar "onbeperkte karakter" aan de markten het signaal dat de euro overeind zal blijven. "Maar dat alleen zal niet volstaan om een verergering van de crisis te voorkomen, tenzij de lidstaten afspreken om een grote sprong te nemen richting meer economische en politieke integratie", aldus de liberale fractieleider.
Barroso
Met het plan handelt de ECB "volledig binnen haar mandaat" en "in volledige onafhankelijkheid", was de enige reactie die de voorzitter Jose Manuel Barroso van de Europese Commissie kwijt wou over de plannen van de ECB. Barroso had vandaag in Rome een ontmoeting met de Italiaanse premier Mario Monti, die de plannen roemde. "Vandaag zie ik een belangrijk moment, een stap voorwaarts naar een beter bestuur in de eurozone", luidde het. "Het woord 'hulp' klinkt vanaf vandaag minder dramatisch."
Overigens begroet ook de Franse president François Hollande de beslissingen van de ECB die "conform" het mandaat van de centrale bank zijn.
