Nationale Bank dringt aan op extra besparingen
Er zijn extra inspanningen nodig om de Belgische economie opnieuw duurzaam te laten groeien. De overheid zal niet alleen naar de uitgaven moeten kijken, maar er zullen onvermijdelijk ook bijkomende ontvangsten moeten worden gezocht. Niet alleen de overheid, maar ook de sociale partners dragen een "cruciale verantwoordelijkheid", zo staat in het jaarverslag van de Nationale Bank van België (NBB).
"Er is behoefte aan een coherent actieplan om het groeipotentieel te ondersteunen, financiële stabiliteit te waarborgen en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën veilig te stellen", klinkt het in het jaarverslag. "Alleen op die manier kan het vertrouwen van gezinnen en bedrijven worden hersteld, kan opnieuw worden aangeknoopt bij duurzame groei en kunnen de hoge levensstandaard en het bestaand sociaal model worden gevrijwaard."
Gespaard gebleven
België ontsnapte niet aan de crisis in de eurozone, maar die eiste in ons land tot dusver een minder zware tol dan in de ergst getroffen landen, heet het. België wordt ook nog altijd beschouwd als een van de "veilige landen" van de eurozone. De economie kende in 2012 een beperkte achteruitgang van 0,2 procent.
NBB-gouverneur Luc Coene had het over "een mager jaar", maar zag ook positieve signalen. "2012 was ook een scharnierjaar: de basis is gelegd om een zeker herstel aan te kondigen." Om die basis te verankeren in een duurzame groei, zijn bijkomende maatregelen nodig, aldus Coene, die het groeipotentieel van de economie opschroeven zonder dat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het gedrang komt. De Belgische economie heeft momenteel slechts een groeipotentieel van circa 1 procent, waar dat potentieel voor de crisis in de buurt van 2 procent lag.
De overheid moet eerst en vooral kijken naar haar uitgaven, luidde het. De primaire uitgaven (dat zijn de uitgaven zonder de rentelasten) stegen de voorbije jaren sneller dan dat het bbp groeide, en kwamen in 2012 uit boven 50 procent van het bbp. Het gaat om uitgaven voor bijvoorbeeld pensioenen en andere sociale uitkeringen, gezondheidszorg en subsidies aan ondernemingen.
Nodige ingrepen
Die situatie is niet houdbaar, zegt de NBB. "Het stijgingsritme van de uitgaven moet worden verminderd om in lijn te komen met de groei van de inkomsten." De instelling pleit er in dat opzicht onder andere voor om meer mensen aan het werk te krijgen (wat goed is voor de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen) en de effectieve pensioenleeftijd te verhogen (wat leidt tot minder uit te betalen pensioenen).
Maar het afremmen van de uitgavengroei is niet voldoende. "Gelet op de omvang van de inspanning zal niet kunnen worden vermeden dat supplementaire ontvangsten moeten worden gezocht", staat in het jaarverslag. "Een verhoging van de heffingen op inkomens uit arbeid is daarbij evenwel niet aan de orde."
Hervorming
De Nationale Bank pleit integendeel voor een fiscale hervorming waarbij de lasten op arbeid verminderd worden. Voorts is er nood aan een "doortastende hervorming" van de indexering en verwijst de Nationale Bank naar de verdere harmonisering van de statuten van arbeiders en bedienden tegen midden dit jaar. Welke maatregelen er precies genomen worden, is een "politieke keuze", aldus Coene. Hij sprak zich niet uit over de omvang van de inspanningen.
De NBB-gouverneur benadrukt dat aan het objectief van een begrotingsevenwicht in 2015 best niet geraakt wordt. "Enkel door het pad van begrotingsconsolidatie te blijven bewandelen, kan de herwonnen geloofwaardigheid worden verankerd", luidt het.
Walen zijn geen verkwisters
"België zal nooit zijn budgettaire tekort voor 2015 kunnen wegwerken." Dat zegt PS-vicepremier Laurette Onkelinx vandaag in de Waalse krant Le Soir. Ze gaat daarmee in tegen Luc Coene, de gouverneur van de Nationale Bank van België (NBB), die ervoor pleit het beoogde begrotingsevenwicht niet ter discussie te stellen.
"De Franstalige socialisten zijn absoluut geen verkwisters", zegt Onkelinx. "We gaan bijvoorbeeld de staatsschuld zeker niet laten stijgen, maar de economische toestand is nu eenmaal totaal veranderd: ik wil geen sociale ramp en ik wil onze economie niet doodmaken en verstikken. Ons budgettair traject is niet meer aangepast aan de werkelijkheid."
Onkelinx verwijst naar sociale drama's als Ford Genk en ArcelorMittal Luik die hebben plaatsgevonden sinds het opstellen van het begrotingstraject. Dat voorziet een begroting in evenwicht in 2015. Dit jaar is nog een begrotingstekort tot 2,15 procent van het bpp mogelijk.
De PS-vicepremier sluit zich evenmin aan bij het pleidooi van Coene om de index te hervormen. "De index is het bewijs dat ons systeem goed functioneert", luidt het.
Voka: "Slankere overheid en minder lasten op arbeid"
Het jaarverslag van de Nationale Bank toont duidelijk aan dat de overheden in België een ander beleid zullen moeten voeren om de economie te ondersteunen. Dat zegt Jo Libeer, gedelegeerd bestuurder van ondernemersorganisatie Voka, vrijdag in een persbericht. De "meest duurzame oplossing" bestaat volgens Libeer uit "een slankere overheid en minder lasten op arbeid."
"Vijf jaar geleden al heeft het Voka-kenniscentrum daar een uitgebreide studie aan gewijd en een hele reeks voorstellen uitgewerkt. Efficiënter werken, meer aandacht voor rechten en plichten inzake sociale zekerheid, duidelijkheid over welke taken op welk niveau worden uitgevoerd, het zijn allemaal maatregelen die de overheid goedkoper kunnen maken en dus de belastingdruk verminderen", besluit Libeer.
