Poldergehuchtjes Ouden Doel en Rapenburg verdwijnen voor havenuitbreiding

De Antwerpse haven mag in de toekomst met ongeveer 1.000 hectare uitbreiden. Dat staat in het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) dat de Vlaamse regering vandaag goedkeurde. Dat plan maakt de ontwikkeling van een nieuw Saeftinghedok op de Linkerscheldeoever mogelijk. De twee gehuchten Ouden Doel en Rapenburg verdwijnen. Ze komen in een overstromingsgebied te liggen en de infrastructuurwerken die nodig zouden zijn voor het behoud ervan zijn te duur. Voor de bewoners komt er een sociaal begeleidingsplan.

Op de rechterscheldeoever is er geen plaats voor uitbreiding, maar kiest de Vlaamse regering voor inbreiding en verdichting. Op de linkerscheldeoever voorziet het plan in de verlenging van het Verrebroekdok en de bouw van de Deurganckdoksluis. Er is ook plaats voor nieuw havengebied. In de zogenaamde "Saeftinghezone" is de verdere ontwikkeling van een Saeftinghedok mogelijk gemaakt.

Door de havenuitbreiding is de bewoning in Doel-centrum, zoals eerder beslist, niet langer mogelijk. Maar ook in de gehuchten Ouden Doel en Rapenburg zullen de bewoners moeten vertrekken. De gehuchten komen midden in overstromingsgebied te liggen. Er zouden hoge dijken nodig zijn om de gehuchten te behouden en ook de kosten voor de bereikbaarheid en de nutsleidingen zouden hoog zeer hoog oplopen. In beide woonkorrels samen zouden nog 18 woningen staan. Voor de bewoners komt er een sociaal begeleidingsplan dat hen moet helpen elders een nieuwe woonst te vinden.

Natuurcompensaties
In het plan zijn ook natuurcompensaties voorzien. Aansluitend op het Verdronken Land van Saeftinghe komt er een groot areaal slikken en schorren. Door het nieuwe ruimtelijk uitvoeringsplan komt er ook voor landbouwgebieden duidelijkheid. Gebieden die niet in havengebied liggen en niet nodig zijn voor natuurontwikkeling, worden ingekleurd als landbouwgebied.

Boosheid
Oppositiepartij Groen heeft kritiek op de beslissing van de Vlaamse regering om in de afbakening van de Antwerpse haven de mogelijkheid voor een nieuw getijdendok, het Saeftinghedok, open te laten. "Dit is een onnodige en inefficiënte investering. Zo'n tweede getijdendok is absoluut niet nodig, want het Deurganckdok is op dit moment onderbenut", zegt Vlaams parlementslid Björn Rzoska.
    
"De Vlaamse regering volhardt in de boosheid en door deze beslissing gaat heel wat goede landbouwgrond verloren. Kris Peeters, die minister van landbouw is, moet dat toch ook betreuren", zegt het groene parlementslid.

Verraden
De Boerenbond is "zwaar ontgoocheld". Door dat plan moet heel wat landbouwgrond wijken voor industrie en natuurcompensaties. Volgens de landbouworganisatie verliezen ruim 250 landbouwfamilies hun bedrijf en/of grond. De Boerenbond voelt zich naar eigen zeggen "verraden" door de Vlaamse regering "die de landbouwers in havendossiers alleen nog blijkt te beschouwen als welgekomen grondleveranciers". "Liever braakliggende industrieterreinen, wachtend op ooit betere tijden, en geflankeerd door vochtige natuurgebieden dan vruchtbare akkers. En toch blijft men in Brussel de mond vol hebben van een toekomstgerichte Vlaamse landbouw. Begrijpe wie kan...", zegt de organisatie.

Wereldvreemde beslissing
De actiegroep Doel 2020, die ijvert voor het behoud van de bedreigde polderdorpen noemt het besluit van de Vlaamse overheid "hoogmoedig, stuitend en wereldvreemd". Volgens woordvoerder Jan Creve kan de Raad van state de beslissing nog op twee momenten vernietigen. "De Vlaamse regering communiceert altijd zeer snel, terwijl het plan nog bij de Raad van State moet passeren. Dat is niet nieuw voor ons, en in het verleden is een plan op die manier al eens vernietigd."

"Los daarvan is het stuitend," vervolgt Creve, "om vast te stellen dat men de 187 verschillende bezwaarschriften blijkbaar zomaar van tafel veegt. En dat men voor een megalomaan plan gaat, waarvoor geen economisch of maatschappelijk draagvlak bestaat en waar ook geen geld voor is". Het plan, waarvoor mensen onteigend moeten worden, wordt door Creve dan ook als "stuitend, hoogmoedig en wereldvreemd" omschreven. Volgens de woordvoerder moet de Raad van State het plan nog aftoetsen en ook de actiegroep kan nog in beroep gaan.

Projecten deblokkeren
Wie wel positief reageert, is het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen. "Zo worden verschillende projecten gedeblokkeerd." Havenschepen Marc Van Peel, voorzitter van het Gemeentelijk Havenbedrijf, bedankt de Vlaamse overheid voor de goedkeuring van het uitbreidingsplan. "Als dat plan definitief van kracht is, kan er werk worden gemaakt van diverse projecten die al enkele jaren geblokkeerd zijn, zoals bij Total, Vopak, AET, Rubis en Katoen Natie," klinkt het.

Volgens het havenbedrijf wordt een meer dan tien jaar oud planningsproces afgerond, wat de start kan betekenen voor de ontwikkeling van de haven op linker- en rechter-Scheldeoever naar 2030. Daarbij stipt het havenbedrijf het belang van een langetermijnvisie aan met een duidelijk kader voor havenontwikkeling.

60.000 jobs
Verder is de haven zich bewust van de gevolgen voor bewoners en landbouwers, en onderschrijft ze "de begeleidingsplannen die voor de getroffenen werden uitgetekend." Het havenbedrijf benadrukt echter ook dat de haven een maatschappelijke return heeft met 60.000 jobs, en een directe toegevoegde waarde van 10 miljard euro, "het bedrag dat Vlaanderen aan onderwijs toekent."

"Noodzaak ontbreekt"
Bruno Stevenheydens (N-VA), eerste schepen in Beveren en over enkele weken voorzitter van de Maatschappij Linkerscheldeoever (MLSO), zegt dat de noodzaak ontbreekt voor het GRUP "afbakening zeehavengebied Antwerpen". "Voor de inwoners en landbouwers in het bedreigde gebied is dit een bittere pil", klinkt het in een reactie. Stevenheydens blijft het als N-VA-schepen opnemen voor de inwoners van de bedreigde poldergehuchten en zegt dat er "mits bijsturing tot een haalbaar alternatief gekomen kon worden zonder het belang van de haven te schaden".

De eerste schepen van Beveren zegt dat de economische noodzaak van het "puur nattevingerwerk" is."Het Deurganckdok is slechts voor 15 pct benut en nog steeds ontbreekt een maatschappelijke kosten-batenanalyse voor een bijkomend containerdok, terwijl men wel onmiddellijk onteigeningsplannen voorziet voor Doel-centrum, de gehuchten en het landbouwgebied ten zuiden van Prosperpolder", klinkt het.

Stevenheydens pleit ervoor om de zogenaamde Saeftinghezone gefaseerd te ontwikkelen met aandacht voor maximale tewerkstelling, innovatie, zuinig ruimtegebruik en tegelijk respect voor bewoners, landbouwgebied en historisch erfgoed.

De eerste schepen haalt ook aan dat anderhalf jaar geleden aangetoond werd dat de gehuchten Rapenburg en Ouden Doel "perfect" behouden kunnen blijven. "Met de motivatie dat tijdverlies de haven schade zou toebrengen, werd echter geweigerd het plan bij te sturen", zegt hij. "Feit is dat deze locatie mogelijkheden heeft als havendorp, wat ook een meerwaarde voor de haven betekent."